رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي 29/10/72
شماره دادنامه 561/72
شعبه 19 ديوان عالي كشور

خلاصه جريان پرونده
آقاي (الف ) بوكالت از تجديدنظر خواهان طي دادخواست تقديمي بطرفيت تجديدنظرخواندگان ادعانموده كه موكلين وي وفق مدارك مشروحه در دادخواست جمعا" 2419/74 شعير مشاعا" در مزرعه هفت كانيان مالك مي باشند كه در اجراي مقررات اصلاحات ارضي فقط زمينهاي مزروعي بزارعين واگذار شده و عرصه و اعيان باغ و بيشه و چنار داخل در ايناملاك مشتمل بر4000 اصله درخت مثمر و300 درخت چنار و غيره مثمر بطور مشاع و به نسبت سهم در مالكيت موكلين باقي مانده و اين امر بتاييد اداره تعاون و امور روستاها واداره ثبت سنندج رسيده است و خواندگان از سال 46 غاصبانه باغ و بيشه موكلين را مورد تصرف و بهره برداري قرار داده اند و كرارا" عوايدساليانه مطالبه ولي امتناع نموده اند نظر باينكه باغ و بيشه بزارعين واگذار نشده عرصه و اعيان باغ مذكور به نسبت سهم متعلق بموكلين است و مواد27و28 آئين نامه قانون اصلاحات ارضي شامل باغ و بيشه نميشود لذا باستناد سوابق موجود در ادارات ثبت و اصلاحات ارضي و تحقيق و معاينه محل با جلب نظر كارشناسي تقاضاي رسيدگي وصدور حكم بر محكوميت خواندگان بخلع يد از باغ و بيشه مشهوربهفت كانيان (جزئي از پلاك 156 اصلي واقع در بخش 10 حسن آباد) و اجرت المثل 35 سال از اول سال 46 لغايت سال 69 بقرار ساليانه 240000ريال جمعا" 3500000 ريال دارد شعبه دوم دادگاه حقوقي يك سنندج بدوا" بلحاظ فوت آقاي (ب ) از خواندگان قرار توقيف دادرسي صادر نموده است كه پس از تعرفه ورثه متوفي پرونده بجريان افتاده و مرجع رسيدگي وضعيت ثبتي پلاك مورد بحث را از اداره ثبت محل و نيز وضعيت اجراي قانون در پلاك مزبور را در رابطه با مزارع دايرنگي و هفت كانيان از اداره تعاون و امور روستاهاي شهرستان سنندج استعلام نموده و پس از انعكاس خلاصه اي از سوابق مزبور در صورتجلسه مورخ 6/7/71 قرار معاينه محل با جلب نظر كارشناس صادر نموده كه قرار صادره در تاريخ 12/11/71 بمرحله اجراء درآمده ونظريه كارشناس نيز واصل گرديده است سرانجام دادگاه باستناد نتايج حاصله ازاجراي قرارهاي معاينه محل و تحقيقات محلي و نظريه كارشناس و تاييديه مركز خدمات روستائي سنندج داير باينكه تمامي اراضي آبي و ديمي قابل بذرافشان موجود در مزرعه هفت كانيان در اجراي مقررات اصلاحات ارضي بزارعين و گاذر و براي مالكين مستثنياتي منظور نشده است و با عنايت بديگر جهات مذكور در نظريه دعوي را غير ثابت ارزيابي نموده برد آن حكم صادر نموده است راي صادره مورد درخواست رسيدگي تجديدنظر از سوي وكيل محكوم عليهم قرار گرفته و سابقه پس ازارسال بديوانعالي كشور باين شعبه ارجاع گرديده است لوايح واصله از طرفين هنگام شور قرائت خواهد گرديد.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد پس ازقرائت گزارش آقاي ... عضو مميز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنين راي مي دهد.

بسمه تعالي
با توجه باينكه پاسخهاي واصله از ادارات و مركزخدمات كشاورزي شهرستان سنندج حالي است كه اراضي مزروعي مشروحه درنامه هاي مزبور در اجراء قانونتقسيم و فروش املاك بزارعين مستاجربدون ذكراستثنا بخواندگان انتقال داده شده است ليكن معلوم نگرديده اراضي كه از سوي مدعيان جزء مستثنات مالك توصيف گرديده جزء اراضي مزروعي به مشاراليهم انتقال داده شده يا خير و در نظريه كارشناس منتخب دادگاه هر چند ملك مورد معاينه داخل در محدوده پلاك 156اعلام گرديده ولي مشخص نگرديده است كه ملك مزبور باتوجه بسوابق ثبتي واصلاحات ارضي موجود در ادارات فوق الذكر بخواندگان انتقال داده شده يا خيركه در صورت مثبت و بودن پاسخ دعوي مطروحه قبل از روشن شدن وضعيت اسناد انتقالي خواندگان قابليت استماع را نداشته ودراين وضعيت پرونده معد صدور قرار مقتضي است بنابمراتب مقتضي است دادگاه با روشن نمودن مراتب فوق از طريق معاينه محل تحت نظر كارشناس همراه پرونده هاي ثبتي و سوابق موجود در مركز خدمات كشاورزي سنندج پرونده را تكميل و تصميم لازم اتخاذ ننمايد و راي تجديدنظر خواسته بلحاظ نقض رسيدگي نقض مي گردد و تجديدرسيدگي وفق بند(ب ) ماده 6 قانون تجديدنظر آراء دادگاهها بدادگاه صادر كننده حكم منقوض محول مي گردد تا مورد اقدام قرار گيرد.

مرجع :
كتاب منتخب آراء ديوانعالي كشور پيرامون مسائل اراضي وآب
تاليف يداله بازگير
انتشارات فردوسي ، چاپ گيتي / 78 ، چاپ اول
153