رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ 24/7/74
پرونده كلاسه : 24/17/858 الي 864
شماره دادنامه : 945الي 939
مرجع رسيدگي : شعبه 7 دادگاه عمومي ... 
اتهام       : صدور چك بلامحل

راي دادگاه
در خصوص شكايت آقايان : 1(الف ) به مبلغ 1676000تومان و2(ب ) به مبلغ 1806000 تومان و 3(ج ) به مبلغ 700000 تومان 4 (د) فرزند علي به مبلغ 3150000 تومان 5 (ه) به مبلغ 215000 تومان 6 (و)به مبلغ 400000 تومان 7(ز) به مبلغ 500000 تومان 8 (ح ) به مبلغ 1180000 تومان 11 (ش ) به مبلغ 2940000تومان 12(س )به مبلغ 3700000 تومان 13(ع ) به مبلغ 1120000 تومان 14 (ص ) به مبلغ 1500000تومان 15(ض ) به مبلغ 500000 تومان 16(م ) به مبلغ 1480000تومان 17(ن )به مبلغ 990000 تومان از متهم آقاي (ل ) مبني بر كلاهبرداري وجوه آنها شكايت و تقاضاي رسيدگي نموده و همچنين در خصوص شكايت آقايان (ج ) باوكالت آقاي (ق ) مبني بر صدور يك فقره چك بلامخل به شماره 124019 به تاريخ 15/7/70 به مبلغ 1140000 تومان كه متهم به موجب دادنامه شماره 17469/12/72 غيابا" به تحمل دو سال حبس تعزيري ويك چهارم وجه چك از طرف شعبه 144 كيفري يك سابق محكوم گرديده و سپس پرونده به اين شعبه ارجاع گرديده است و همچنين به موجب شكايت آقاي (غ ) مبني بر صدور يك فقره چك بلامحل به شماره 26224015/7/71 به مبلغ هشت ميليون ريال كه منجر به صدور كيفرخواست و سپس با قرارعدم صلاحيت به اين شعبه ارجاع گرديده و همچنين آقاي (ن ) در تاريخ 12/12/71 به مبلغ 990000 تومان شكايت و پرونده جهت رسيدگي به شعبه 139 كيفري يك سابق ا رجاع و آن شعبه بعلت اين كه راجع به يك موضوع نمي توان دو بار رسيدگي كرد پرونده را جهت رسيدگي به اين شعبه محول نموده است عليهذا نظر به اينكه متهم به اتهام كلاهبرداي به موجب دادنامه شماره 18973977/10/72 صادره از شعبه 4 دادگاه كيفري يك سابق شهرري به هفت سال حبس و پرداخت جزاي نقدي معادل وجه ماخوذه و پرداخت وجه شكايت محكوم عليه تقاضاي تجديد نظر نموده و شعبه 20 ديوان عالي كشور حكم صادره را نقض و سپس پرونده به اين شعبه ارجاع گرديده است لذا دادگاه با توجه به شكايت شكات و كيفرخواست صادره و اظهارات متهم خصوصا" درصفحه 216 پرونده كه اظهار داشته چون پارسال حدود12 ميليون تومان عده اي كلاهبرداري از من بردند و من شروع كردم به انجام معاملات ، قسطي مي خريدم و نقدي كمتر مي فروختم و000 بزهكاري نامبرده را در خصوص شكايت شكات رديف يك الي شانرده مبني بر كلاهبرداري محرز تشخيص و باستناد ماده يك قانون تشديد مجازات مرتكبين ارتشاء و اختلاس و كلاهبرداري وي را به تحمل سه سال حبس تعزيري و پرداخت وجه شكات رديف يك الي شانزده و همچنين پرداخت مبلغ سه ميليون و هفتصد تومان جزاي نقدي محكوم نمود. بيشترين وجه كلاهبرداري درتاريخ 12/12/71 نسبت به چك شماره 12223591/12/71 اعلام شكايت نموده است لذا مورد براي شكايت مجدد نبوده عليهذا حكم بر برائت متهم در مورد شكايت كلاهبرداري آقاي (ن ) صادر و اعلام مي گردد و اما در خصوص شكايت آقاي (چ ) و آقاي (غ ) مبني بر صدور سه فقره چك بلامحل به شماره هاي فوق الذكر عليه متهم ضمن فسخ دادنامه غيابي صادره از شعبه 144 دادگاه كيفري يك سابق باستناد مواد 3 و7 قانون صدور چك بلامحل متهم را به تحمل پانزده ماه حبس تعزيري وپرداخت يك چهارم در حق صندوق دولت محكوم مي نمايد و اما در خصوص اتهام يك فقره خيانت در امانت نسبت به اتومبيل تويوتا متعلق به آقاي (ك ) نظربه شكايت شاكي و اظهارات شهود بزه انتسابي محزر و باستناد ماده 119 قانون تعزيرات متهم را به پرداخت دويست هزار ريال جزاي نقدي بدل از شلاق محكوم مي نمايد و نظر به ايكه كليه جرائم ارتكابي از طرف متهم مشابه به همديگر است بنابراين باستناد ماده 47  قانون مجازات اسلامي مبني بر تعيين مجازات واحد لذا دادگاه متهم را به تحمل مجازات اشد يعني به سه سال حبس و مبلغ سه ميليون و هفتصد هزار تومان جزاي نقدي به نفع صندوق دولت محكوم مي نمايد.بديهي است پرداخت وجه شكات به قوت خود باقي است راي صادره حضوري و ظرف 20 روز پس از رويت با توديع هزينه قابل تجديدنظرخواهي در ديوان عالي كشور است.
رئيس شعبه ...  دادگاه ... 

* سابقه *

راي شعبه دادگاه تجديدنظراستان :
گردشكار: تجديدنظرخواه دادخواستي به خواسته فوق تقديم داشته كه به شعبه ششم ارجاع و پس از ثبت به كلاسه فوق و انجام تشريفات قانوني مورد رسيدگي واقع و سرانجام در وقت فوق العاده دادنامه تشكيل و بابررسي اوراق و محتويات پرونده ختم رسيدگي را اعلام و بشرح ذيل مبادرت به صدور راي مي نمايد.

راي دادگاه
اعتراض آقاي (ل ) به دادنامه شماره 945 الي 24939/7/74صادره از شعبه 17 دادگاه عمومي تهران از نظر نوع جرم وارد به نظر مي رسد زيرا همان طوري كه در دادنامه شماره 310/122/4/73 صادره از شعبه 20 ديوان عالي كشور در مقام تجديدنظرخواهي از دادنامه هاي شماره 977الي 28973/10/72 صادره از شعبه 4 دادگاه كيفري يك تصريح گرديده است موضوع اتهام انتسابي به متهم صدورچك بلامحل مي باشدنه كلاهبرداري از اين رو دادنامه تجديدنظرخواسته از اين حيث مخدوش و با نقض آن تجديدنظرخواه (متهم ) در رابطه با صدور4 فقره چك به شماره هاي 1521398/12/71 به مبلغ 000/200 ريال و1521399/1/72 به مبلغ 000/000/1 ريال و152124000/2/72 به مبلغ (ز) و صدور دو فقره چك بلامحل به شماره هاي 15213155/1/72 به مبلغ 000/400ريال و 15434948/1/72 به مبلغ يك ميليون ريال موضوع شكايت آقاي (ح ) و 11 فقره چكهاي شماره 224007 و213588 و224031 و224027 و213573 و224009 و213576 و224009 و224008 و224006 و224040 و224029 به مبلغ جمعا" 000/800/24 موضوع شكايت آقاي (ع ) ويك فقره چك شماره 12223591/11/71 به 000/900/9 ريال موضوع شكايت آقاي (ن ) و چهار فقره چكهاي بلامحل به شماره هاي 29213552/11/71 به مبلغ 000/000/11ريال و212374 28/10/71به مبلغ 000/800/4ريال و15213551/11/71به مبلغ 000/000/11 ريال و28212375/11/71 به مبلغ 000/800/4 ريال موضوع شكايت آقاي (د) و صدور يازده فقره چكهاي شماره 214024و213586و213574و22026و 789223و224028 و224008 و213587 و213575 و21358 و224003جمعا" به مبلغ 000/600/37 ريال موضوع شكايت آقاي (س ) و صدور چهار فقره چكهاي شماره 25213171/1/72 به مبلغ 000/000/1 ريال و25789250/12/71به مبلغ 000/000/5 ريال موضوع شكايت آقاي (ض ) و صدور يك فقره چك شماره 25223590/12/71 به مبلغ 000/200/11 ريال موضوع شكايت آقاي (ش ) و صدور سه فقره چكهاي شماره 11223553/12/75به مبلغ 000/000/5 ريال 1211960/12/71و23213598/11/71 به مبلغ 000/5600ريال موضوع شكايت آقاي (ب ) و صدور يك فقره چك شماره 23223554/11/71 به مبلغ 000/800/11 ريال موضوع شكايت آقاي (ي ) و صدور يك فقره چك شماره 15124019/7/70 به مبلغ 000/400/11 ريال موضوع شكايت آقاي (ق ) به وكالت از آقاي (ج ) و صدور يك فقره چك شماره 15124019/7/71 به مبلغ 000/000/8 ريال موضوع شكايت آقاي (غ ) و صدور دو فقره چكهاي شماره 7224018/12/71و12211517/12/71 به مبلغ جمعا" 000/600/7 ريال موضوع شكايت آقاي (ت ) و يك فقره چك به مبلغ 000/000/15 ريال موضوع شكايت آقاي (ص ) و 7 فقره چك هر چك يك ميليون ريال موضوع شكايت آقاي (ج ) و چهار فقره چك به مبلغ هر كدام يك ميليون ريال موضوع شكايت آقاي (و) و نه فقره چكهاي شماره 29789230/12/71به مبلغ 000/000/1 ريال و7213592/12/71 به مبلغ 000/000/2 ريال و 10789218/12/72 به مبلغ 000/200/2ريال و20223575/12/71 به مبلغ 000/000/2 ريال و18211966/12/71 به بمبلغ 000/180/1 ريال و 18212967/1/72به مبلغ 1180000 ريال و10789219/1/72 به مبلغ 000/200/2 ريال و7213593/1/72 به مبلغ 000/000/3 ريال 2223576 20/1/72 به مبلغ 000/000/2 ريال موضوع شكايت آقاي (الف ) وصدور دو فقره چك بلامحل به مبلغ 000/800/14 ريال موضوع شكايت آقاي (م ) با توجه به شكايت شكات و اقارير متهم و ملاحظه رياست محترم شعبه وي از اصول اسناد مورد شكايت و اينكه ادعاي وعده داربودن ويا اماني بودن چكها فاقد دليل اثباتي مي باشد اتهام وي در رابطه با صدور چكهاي بلامحل محرز ومسلم بوده ، با انطباق مورد با ماده 6 قانون صدور چك بلامحل مصوب 55 و رعايت ماده 47  قانون مجازات اسلامي و بند الف ماده 32 قانون كيفر همگاني ، متهم از نظر صدور چكهاي بلامحل فوق الاشعار به تحمل سه سال حبس تعزيري با كسر واحتساب ايام باز داشت قبلي و پرداخت يك چهارم وجه چك شماره 23223554/11/71( به مبلغ 000/800/11 ريال ) بالاترين رقم چك مورد شكايت به نفع صندوق دولت محكوم مي گردد و در مورد دعواي ضرر وزيان آقايان (ه)و(س ) و (ع ) به طرفيت آقاي (ل ) نظر به اينكه صدور چك علي الاصول ظهور در بدهكاري خوانده داشته و خوانده (متهم ) دليل ومدركي كه دلالت بر برائت ذمه نمايد ابراز ننموده است لهذا دعوي خواهانها ظاهرا" محمول برصحت بوده خوانده به پرداخت مبلغ ده ميليون ريال به عنوان اصل خواسته و مبلغ 131250 ريال به عنوان هزينه دادرسي در حق آقاي (ه) و مبلغ 000/600/37 ريال به عنوان اصل خواسته  و مبلغ 545350 ريال به عنوان هزينه دادرسي در حق آقاي (س ) و مبلغ 0000/800/26 ريال به عنوان اصل خواسته و مبلغ 383350 ريال به عنوان هزينه دادرسي در حق آقاي (ع ) محكوم مي گردد و در رابطه با شكايت آقاي (ك ) مبني بر خيانت در امانت نظر به اينكه متهم اعتراض موجهي كه فسخ دادنامه صادره را از اين حيث فراهم آورد ارائه نكرده لهذا بر دادنامه تجديدنظرخواسته كه تقديم نموده اند دادگاه مواجه با تكليفي نمي باشد چنانچه مايل باشند مي توانند نسبت به مطالبات خود دادخواست ضرر وزيان به مرجع صالحه تقديم نمايند و در خصوص شكايت آقاي (ژ) علهي متهم (تجديدنظرخواه ) داير به كلاهبرداري (انتقال اتومبيل تويوتاي آقاي ((ك )) ) و نيز شكايت آقاي ((ظ)) وغيره موارد چك بلامحل ، نظر به اينكه دادنامه تجديد نظر خواسته ساكت بوده وا ظهارنظري اثباتا" و نفيا" به عمل نياورده است اين دادگاه در مقام تجديدنظرخواهي با تكليفي روبرو نمي باشد.
رئيس شعبه ... دادگاه تجديدنظراستان        مستشار دادگاه ... 

راي دادگاه
در خصوص تجديدنظرخواهي آقاي (الف ) با وكالت از طرف (ب ) از دادنامه شماره 211755/12/73 صادره از شعبه دوم دادگاه عمومي قزوين با توجه به عملكرد متهم كه 17 برگ از چكهاي خود رااز جاري شماره 2272 بانك 000 شعبه ...  به طور سفيد در اختيار متهم ديگر (آقاي ج ) قرار داده و مشاراليه با تنظيم شش فقره از چكهاي مبحوث عنه راسا" وبدون مشاركت متهم تجديدنظرخواه آنها را مصرف و از آقايان (د) و (ه) و (و) كلاهبرداري نموده و سپس رضايت آنان را نيز تحصيل مي نمايد چنين مستفاد است كه عمل متهم مرقوم (تجديدنظر خواه ) معاونت دركلاهبرداري بوده نه شركت در آن و موضوع با بند 2 از ماده 43  قانون مجازات اسلامي قابل انطباق مي باشدواستناددادگاه به ماه 42 قانون فوق الاشعار به اتهام شركت در كلاهبرداري وجاهت قانوني ندارد لهذا با استناد به بند2 ماده مارالذكر و با توجه به اينكه متهم در اثر جهل و بي سوادي و فقر مادي مرتكب عمل مزبور شده و سپس از شكات قضيه رضايت اخذ كرده است و با عنايت به اينكه به موجب ماده استنادي تعزير متهم با حاكم مي باشد لهذا مجازات يك سال حبس تجديدنظرخواه به سه ماه تقلي و از پرداخت جزاي نقدي نيز برائت حاصل مي نمايد.
رئيس شعبه ... دادگاه تجديدنظراستان      مستشار دادگاه ... 

مرجع :
كتاب مسائل پيرامون چك درآراي قطعيت يافته دادگاهها
تاليف يداله بازگير،نشرعصرحقوق باهمكاري حقوقدان ،چاپ نخست تابستان 1378
145