رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي : 1/2/71 
شماره رأي : 48/21 
مرجع رسيدگي شعبه 21 ديوان عالي كشور 
آقاي (ع) دادخواستي به طرفيت آقايان ( ط) و (غ) به خواسته مطالبه چهار صد هزار ريال و خسارات و هزينه واخواست به دادگاه حقوقي يك داده  و به استناد دو فقره سفته به شماره 114690 و 188571  هر يك مبلغ دو ميليون ريال هر دو مورخه 18/6/67 منتسب (ط) در وجه خواهان كه ظهر آنها را آقاي (غ) خوانده ديگر امضاء نمود ه و فتوكپي واخواسته هاي آنها توضيح داده مبلغ خواسته از آقاي (ط) طلبكار است كه اكنون در زندان  است و سفته ها به ضمانت (غ) است و تقاضاي رسيدگي و صدور حكم بر محكوميت آنها صدور قرار تأمين خواسته را نموده دادگاه قرار تأمين معادل مبلغ خواسته از اموال شركت سمندر كه خوانده قبلا" مدير عامل آن بوده و  آقاي   (غ) صادر نموده است ( متعهد بر دو سفته (ط) بود ) شركت سمندر با مسئوليت محدود منحل شده و آقاي (ك) مدير تصفيه آن مي باشد وي در جلسه دادرسي به عنوان مدير تصفيه شركت نموده و دفاع كرده كه به موجب قرار داد شماره 245- 11/9/65 و فتوكپي چك شماره 1272- 24/3/66 و رسيد مورخ 16/9/66 خواهان چهار ميليون ريال در اختيار شركت گذاشته و در مقابل چك شماره 161272 را گرفته و سفته ها تضمين چك مزبور بوده است بعدا" چك ر ا با چك شماره 453475 بانك  تجارت شعبه استاد نجات الهي تعويض كرده و وجه آن را موجب رسيد مورخه 16/9/66 دريافت داشته و چك به موجب رسيد 16/9/66 امانتا" نزد او مانده و طلبي ندارد و تقاضاي رد عرض حال خواهان را نموده خواهان د رمقابل اظهار داشته وجه چك 453475 را دريافت نكرده و رسيد مورخه 16/9/66 جعلي است خط و امضاء آن مربوط به وي نمي باشد و عليه صادر كننده چك شكايت كيفري كرده كه پرونده در شعبه 136 دادگاه كيفري يك مطرح است و دليل جعليت اين است كه خط و امضاء مربوط به وي نيست تقاضاي استكتاب و ارجاع به كارشناس نموده و آقاي (ك) ضمن استفاده از رسيد اعلام كرده  ظرف يك هفته آن را مي آورد و بعدا" معلوم شده چك در پرونده كيفري است كه شعبه 136 مطرح بوده و بعد از نقض رأي به شعبه ارجاع گرديده است . به موجب قرار داد 245 خواهان چهار صد هزار تومان  به آقاي (ط) نماينده شركت داده و در مقابل آن چك 161272 را دريافت نموده و دو برگ سفته استنادي خواهان به عنوان ضمانت اجراي قرارداد مي باشد و فتوكپي رسيد 16/9/66 حاكي است كه وجه چك شماره 453475 بانك تجارت شعبه استاد نجات الهي به مبلغ چهار ميليون به تاريخ 2/3/67 بابت عقد قرار داد 245- 24/3/66 در مقابل چك شماره 161272 عهده بانك صادرات شعبه كالج بوده نقدا" … پرداخت گرديده وچك فوق به صورت امانت نزد اينجانب مي باشد خوانده نيز لايحه اي داد كه فتوكپي آن در پرونده ضبط است و اظهارات داشته سفته ها تضمين چك  بوده و وجه چك 453475  پرداخت شده است دادگاه ملاحظه پرونده كيفري را لازم ديده و مطالبه نموده اند و به موجب مندرجات آن متمم در جلسه 19/11/67  در پرونده كيفري گفته ( در مورد چك آقاي (ع) كه طبق رسيد پيوست در پرونده چك ايشان به طور امانت بوده كه سفته اي در نزد ايشان است كه مي تواند اقدام نمايد ) و دادگاه سرانجام متهم را به اتهام هفت فقره چك از جمله چك 453475 به شرح دادنامه 100- 99- 68  به سيزده ماه حبس و پرداخت يك چهارم چكي كه مبلغ آن بيشتر است محكوم نموده و شعبه 20 ديوان عالي كشور رأي ذيل شماره 618/ 20 - 23/6/68  نقض نموده و پرونده به شعبه 133 ارجاع گرديده است خوانده در جلسه 27/1/69  اظهار داشته من در پرونده كيفري نگفته ام كه چك امانت است و سفته ها نزد ايشان است مي تواند  اقدام نمايد و اين گفته ها من نيست متعاقبا" خواهان طي لايحه اي كه شماره 931 ثبت شده به دادگاه نوشته در پرونده اي كه از آقاي (ط) و ( غ) شكايت نمودم كه تحت اقدام آقاي (ط) به پرداخت چهار ميليون و پانصد هزار ريال محكوم شده كه در زندان بسر مي برد بنده شخص از آقاي (غ) كه ضامن آقاي (غ) كه ضامن اقاي (ط) مي باشد شكايت دارم و تقاضا و رسيدگي و مبلغ فوق را از ضامن خواستارم تقاضا دارم دستور فرماييد از اموال توقيف شده آقاي (غ) اقدام و طلب اينجانب وصول گردد دادگاه لايحه مزبور را استرداد دعوي از طرف (ط) تلقي و قرار سقوط دعوي نسبت به وي صادر نمود و در باره (غ) از آن جهت كه سفته ها در وجه آقاي (غ) صادر نشده تا امضاء او ظهر نويس تلقي گردد بلكه سفته ها در وجه خواهان  بوده و اقاي (غ) پشت آنها را  امضاء كرده ظهر نويس محسوب نيست و نظر بر رد دعوي داده اند اين نظر به شرح رأي شماره … در اين شعبه تنقيه نشده و پس از اعاده پرونده دادگاه از نظر خود عدول نموده و رأي بر محكوميت آقاي (غ) پرداخت مبلغ خواسته داده اند آقاي (ر) وكيل محكوم عليه به اين رأي  معترض شده و لايحه در سه صحفه مرقوم داشته اند كه در هنگام شور قرائت مي گردد. 
هيأت  شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد پس از قرائت گزارش آقاي … عضو مميز و اوراق پرونده و لوايح طرفين دادنامه شماره 130- 12/3/70  فرجام خواسته مشاوره نموده چنين رأي مي دهند. 
هر چند آقاي (غ) ( تجديد نظر خواه و خوانده رديف يك دادخواست بدوي ) با امضا ي ظهر سفته هاي مستند دعوي ضامن محسوب مي شود ليكن با توجه به قرار داد مستند وكيل تجديد نظر خواه (245- 11/9/65)  و اين كه سفته هاي مذكور در حقيقت ضمانت اجراي قرارداد وجهت وصول وجه چك شماره 161272- 24/3/66 بوده  و حسب ادعاي وكيل مذكور وجه چك مزبور به خواهان ( تجديد نظر خوانده ) توسط مضمون عنه پرداخت شده و لاشه چك مسترد گرديده يا تبديل به چك ديگر شده ( 453475- 24/3/67 )  مضافا" خواهان  بدوي در همين پرونده دعوي خود را به طرفيت مضمون عنه  مسترد و قرار سقوط دعوي صاد ر گرديده و د رقرار منعكس شده است كه آقاي (ط)  ( مضمون عنه و خوانده رديف دو پرونده بدوي ) به موجب حكم دادگاه كيفري به  پرداخت مبلغ چهار ميليون و پانصد ريال محكوم گرديده است بنابراين استفاده از  دو فقره سفته مستند دعوي  كه تضميني بابت چك  اوليه به شماره 161372- 24/3/66  بوده به اين كيفيت با عنايت به ماده 717 قانون مدني قابل توجيه نبوده لذا دادنامه  تجديد نظر خواسته واجد ايراد قضائي  تشخيص و يا نقض آن پرونده جهت رسيدگي مجدد به شعبه ديگر دادگاه حقوقي يك تهران  ارجاع  مي گردد.