رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده : 18/374816
شماره دادنامه : 304
تاريخ رسيدگي : 11/6/1371
مرجع رسيدگي : شعبه 16 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه   : آقايان  ... 

خلاصه جريان پرونده : حسب مندرجات آقاي جاني 16 ساله ، با سواد، بيكار، اهل  ...  ساكن  ...  مجرد، بدون سابقه كيفري ، مسلمان ، تبعه ايران به اتهام قتل عمدي مرحوم  ...  19 ساله تحت تعقيب دادسراي عمومي  ...  قرار گرفته و دادسراي مزبور به موجب كيفرخاست شماره 24395/5/70 و استناد به مواد 1 و بند الف ماده 2  قانون حدود و قصاص درخواست تعيين يفر از دادگاه كيفري يك  ... نموده است و جريان واقعه به شرح  زير از ناحيه دادسراي عمومي  ...  گراش داده شده است.
به حكايت اين پرونده آقاي جاني نوجوان 16 ساله اي كه براثرفقر مادي و فرهنگي و عدم آموزش و تربيت صحيح داراي شخصيتي ضد اجتماعي و اختلالات رفتاري بوده به لحاظ كينه و كدورتي كه از مقتول به دل داشته و در همه حال آزارش مي داده تصميم به قتل وي مي گيرد تا از اين رهگذر آتش خشم و نفرت خود را فرو نشانده و روح سركش وافسار گسيخته اش را آرام سازد، غافل از آنكه آرامش وي آرامش قبل از طوفلان خواهد بود و امواج سهمگين اين طوفان كه نشاني از قهر و غضب الهي و خشم نفرت جامعه است طومار زندگي وي را در هم خواهد نورديد. بدين منظور كاردي خريدراي كرده و پس از تيزكردن در محلي درون خانه خود مخفي مي نمايد تا در فرصت و زمان مناسب نقشه شياني خود را عملي كرده و با كشتن وي انتقام خود را بگيرد.
مشاراليه در علل و انگيزه عملش عنوان مي نايد كه مقتول يك بار در كارخانه با وي عمل نامشروع انجام داده و در همه جاشايعه كرده بوده كه وي انحراف اخلاقي دارد و هر وقت به حمام مي آيد به منظور خاصي مي باشد كه اين امر باعث شرمساري و سرانكندگي وي در بين مردم شده تا جايي كه به حمام محله نمي رود تا از كنايه ها و شماتتهاي مردم در امان باشد و سرانجام در يكي از روزهاي بهاري سال جاري زمان را مناسب يافته تا تصميم شوم خود را علمي سازد. از اين رو به كارگاهي كه متقول در آن كار مي كرده رفته " است "  و آنطور كه خود بيان مي كند با اشاراتي بوده كه آمادگي خودرا براي تسكين به عمل نامشروع ابراز مي نمايد و از وي مي خواهد از محل كارش خارج شود. مقتول بنا به ادعاي وي از اين پيشنهاد خوشحال شده و پس از گرفتن موتور سيكلت صاحبكارش وي را سوار موتورنموده و به اتفاق راهي زير كوه مي گردند و در محل خلوتي از موتورسيكلت پياده مي شوند. مقتول آنطوري كه جاني ادعا نموده شلوار خود رادر آورده و براي عمل نامشروع آماده مي شود و مقدمتا" ازجاني تقاضاي انجام كاري را مي نمايد.00 " او"  ضمن قبول انجام كار مورد نظر از فرصت استفاده نموده و به بهانه شرم و حيا ازوي مي خواهد پيراهنش را جلو چشمانش بگيرد تا چشمش به وي نيفتد. مقتول غافل از سرنوشت شومي كه در انتظارش بوده پيراهنش را بر روي چشمانش مي گيرد تا وي به دور از شرم و حيا خواسته وي را برآورده نمايد.دراين موقع جاني از فرصت استفاده نموده و كاردي را كه در زير پيراهنش مخفي نموده بوده در آورده و با آن ضربه اي مهلك به شكم مقتول مي زند. مقتول از شدت ضربه وارده و در مقابل درد جانكاه آن تاب و توان از دست داده و هرگونه مقاومتي از وي سلب مي گردد.
جاني با مشاهده وضعيت رقت بار" مقتول "  كه از شدت درد به خود مي پيچيده و فوران خون كه از بدن وي خارج و سبزه هاي اطراف را گلگون مي كرده دچار ترس و وحشت شده و با برداشتن پيراهن خود به سرعت از محل حادثه دور مي ،شود و دوان دوان خود را به داخل شهر رسانيده و خسته و درمانده در كنار بلوار شهري مي نشيند و به آنچه كرده بود مي انديشد و سرانجام خود را به پاسگاه ژاندارمري معرفي و شرح ماجرا را بيان مي كند.
متهم در ابتداي امر با طرح موضوع به كيفيتي ديگر تلويحا" موضوع دفاع مشروع را به لحاظ حفظ جان و شرافت خود عنوان مي نمايد در نهايت در مدافعاتش خود ومتقول را مستحق مرگ معرفي مي نمايد. در مورد دفاع مشروع هرچند در بازجوي هاي بعدي بصراحت اظهارات اوليه خود را تكذيب مي نمايد با توجه به انيكه مشاراليه با سبق تصميم آلت قتاله را قبلا" تهيه و با مقدمه چيني لازم مقتول را به قتلگاه كشانده تا انتقام خود را بگيرد هيچ يك ازامكان دفاع مشروع محقق نبوده تابري از مجازات گردد و در مورا اينكه مقتول مستحق قتل بوده الوا" در مورد رابطه نامشروع ادعايي دليلي اقامه ننموده و در ثاني به فرض صحت رابطه مزبور به شرحي كه خود بيان نموده (در كارخانه شلوار خود و مرا پايين كشيد و آلتش را به باسن من ماليد و انزال شد) ظاهرا" عنوان تفخيذ داشته كه مجازات آن تازيانه بوده نه قتل بنابراين مقتول مستحق مرگ نبوده تا" دليلي "  براي رهايي قاتل از مجازات قصاص باشد. عليهذا بنا به مراتب فوق در خصوص اتهام متهم موصوف با توجه به دلايل ذيل : 1 شكايت اولياي دم مقتول 2 گزارش جامع مرجع انتظامي 3 گواهيهاي پزشكي قانوني 4 كشف آلت قتاله 5 اقارير صريح متهم در مراحل مختلف تحقيق ومدافعات غيرموجه وي در مشروع بودن عمل مذكور تحت عنوان دفاع مشروع و مستحق مرگ بودن مقتول به رحي كه درفوق مذكورافتاد و ساير قرائن و امارات موجود در پرونده به شرح كيفرخواست فوق الاشعار درخواست تعيين كيفرشده است.
متهم از طرف آقاي بازپرس به پزشك قانوني معرفي شده كه پس از معاينه اعلام نمايند متهم مجنون است ياخير0 پزشك قانوني  ... پس از معاينه متهم به شرح نظريه مورخ 12/4/70 برگ 35 پرونده اعلام داشته از آقاي جاني معاينه به عمل آمده و اظهار نظر مي شود كه نامبرده جنون ندارد، ولي دچار اختلالات رفتاري ناشي از شخصيت اجتماعي مي باشد.
شعبه 8 دادگاه كيفري يك  ...  با حضور آقايان داديار و مشاور و اولياي دم و متهم و وكيل مدافع وي تشكيل گرديدوپس از رسيدگي و اخذ آخرين دفاع و اعلام ختم رسيدگي و كسب نظر آقاي مشاور اجمالا" به قصاص نفس متهم به شرح صفحات.00 پرونده به موجب دادنامه شماره 26811735156/10/70  به شرح زير انشاء راي كرده است.
( برابر كيفرخواست شماره 24395/5/70 دادسراي عمومي  ...  جاني فرزند.00 16 ساله بيكار، اهل  ...  ساكن  ...  باسواد، بدون سابقه كيفري ، مسلمان ، تبعه ايران ، بازداشت متهم است به ارتكاب قتل عمدي مرحوم مقتول 19 ساله 0 اب توجه و امعان نظر در اوراق پرونده و شكايت اولياي دم و گزارش مرجع انتظامي و گواهي پزشكي و اقارير و دفاعيات متهم در مراحل مختلف تحقيق از جمله در محضر دادگاه معلوم مي شود مقتول به علت پارگي جسم برنده در امعا و احشاي شكم و خونريزي ناشي از آن كشته شده اولياي منجزا ازدست متهم مشاراليه مبني بر ارتكاب قتل عمدي مقتول شكايت كرده اند. متهم در مراحل مختلف تحقيق از جمله در محضر دادگاه اقرار مي كند با كاردي كه ضمميه پرونده است.00 را به قتل رسانده " است "  اما در مورد علت قتل از كل اوراق پرونده و اقدامات معمومله و چيزهايي كه گذشته است هيچ وقت اين معني كه متهم قصد سرقت داشته فهميده نمي شود. حتي احتمال آن نمي رود متهم در برگ اول پرونده حتي نام متقول را عوضي ذكر كرده و از اعلام نام خانوادگي او اظهار بي اطلاعي كرده و ادعا مي كند كه متقول با تهيد چاقو او را به جايي كه قتل اتفاق افتاده كشانده و قصد ارتكاب عمل  ...  " نامشروع "  با او داشته و در اين بين او زا چاقول مقتول استفاده كرده و او را به قتل رسانده و در مراحل بعدي و در مبحضر دادگاه قضيه را به شكل ديگري بيان مي كند. در گواهي پزشكي مربوط به متهم اينكه متهم درگذشته مرتكب لواط شده باشد را منتفي ندانسته كه برساند علي رغم اظهارات متهم كه مي گويد مقتول قصد كار بد با او داشته اين مهم است كه او را به آنجا كشانده تا مقتول با او كاري بكند و چون زير بار نرفته مرتكب چنين جنايتي شده باشد. بنا به مراتب ، بزه قتل عمدازناحيه متهم محرز " است "  و دليلي بر مهدورالدم بودن مقتول وجود ندارد و در مورد ادعاي وكيل متهم مبني بر پايين بودن شلوار مقتول و بار بودن دگمه و زيپ آن اولا" گفته شده زير شلواري پايين نبوده و ثانيا" مي توان گفت متهم بعد از ارتكاب عمل قتل مبادرت به اين كار كرده كه ناشيانه عمل كرده و تنها به بازبودن زيپ و دگمه اكتفا كرده " است "  از اينه اولياي متقول تقاضاي قصاص كرده اند دادگاه مستندا" به بند ب ماده 2 و ماده 15 و بند 1 ماده 27و ماده 43  قانون قصاص حكم قصاص متهم را صادر و اعلام مي نمايد.)
پس از ابلاغ راي آقاي  ...  وكيل مدافع متهم به شرح لايحه مورخ 27/12/71 به راي صادره اعتراض " مي كند"  و پرونده به نظر آقاي رئيس دادگاه صادركننده راي رسيده وايشان به شرح نظريه مورخ 31/1/71 به راي و عقيده خود باقي مانده " است "  و پرونده به ديوان عالي كشور ارسال و به اين شعبه ارجاع شدهاست.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد و پس از قرائت گزارش آقاي  ...  عضو مميز و اوراق پرونده و نظريه كتبي آقاي  ...  داديار ديوان عالي كشور اجمالا" مبني بر نقض دادنامه مشاوره نموده چنين راي مي دهد:
(بسمه تعالي 0 نظر به مندرجات پرونده و كيفيات منعكس در آن صرفنظر از اينكه معلوم و مشخص نيست متهم به سن بلوغ قانوني و شرعي رسيده يا خير، چون متهم در مرحله تحقيقات مقدماتي و در نزد آقاي بازپرس ودر محضر دادگاه خود را15 ساله معرفي نموده است آن هم معلوم نيست پانزده سال تمام است يا خير، وكيل مدافع وي نيز ضمن لايحه اعتراض سن موكل خود را14 ساله اعلام نموده است كه لازم و ضروري است كه دادگاه در اطراف تعيين سن حقيقي متهم از طرق قانوني و شرعي اقدام قانوني معمول دارد و از طرفي چون متهم به اعتقاد اينكه  ...  مقتول كه وي را مورد ايذا و تجاوز قرار داده مستحق قتل و مهدورالدم مي ديده است و خلاصه اينكه طرف را (مقتول را) به دليل كار زشتش واجب القتل مي دانسته و به همين انگيزه و جهت اقدام به كشتن او نموده " است "  مورد از موارد شبهه به شمار مي رود و موجب در حد خواهد بود، لذا حكم به قصاص با عنايت به جهات مذكوره و با عنايت.00 6 از تحريرالوسيله امام خميني (ره ) ص 554، ج 2(لوقتل شخصا" به اعتقادگونه مهدورالدم او باعتقادالقصاص الخ  ... ) دادنامه شماره 26811735156/10/70 صادره از شعبه هشتم كيفري يك  ...  نقض و رسيدگي مجدد به موضوع به شعبه ديگر دادگاه كيفري يك  ...  ارجاع مي گردد.)

مرجع :
كتاب قتل عمد، جلداول ، تاليف يداله بازگير،ازانتشارات ققنوس چاپ اول ،چاپ ديبا، سال 1376

76