رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده : 18/27/3857
فرجامخواه   : وكيل تخيري آقاي غلامرضا
فرجامخوانده : اولياي دم
فرجامخواسته : دادنامه شماره 17/225 صادره ازدادگاه كيفري يك  ... 
هيئت شعبه   : آقايان  ... 

خلاصه جريان پرونده : آقايان غلامرضا ...  فرزند.00،29 ساله اهل و ساكن  ... ، شغل راننده لودر بدون داشتن گواهينامه مجاز، متهم است به قتل عمدي مرحوم غلامحسين ، در اثر ريختن شن و ماسه رويش با افتادن “ وي “  در قيف ماسه شويي در تاريخ 23/10/68 وبيژن فرزند.00 28 ساله اهل  ...  ساكن  ... ، مدير ومسئول و سهامدار شركت شن شويي  ...  و چهارمتهم ديگر كه از سهامداران شركت مزبورند همگي متهمند به عدم رعايت مقررات ايمني و خفاظتي كار در كارگاه مذكور و تسبيب در قتل موصوف بدين توضيح كه در ساعت 45/22 تاريخ فوق ، متهم رديف دوم به عنوان مسئول كارگاه ماسه شويي  ...  به پاسگاه ژاندارمري  ...  مراجعه “ مي كند”  و اظهار مي دارد كه يكي از كارگران شركت به داخل قيف ماسه شويي افتاده و فوت كرده است. فرمانده پاسگاه  ...  به اتفاق مامورين در محل حادثه حاضر شده ، مشاهده مي نمايند كه دو پاي مقتول از روي نوار ماسه شويي بيرون آمده وقسمتهاي ديگر بدنش از زانو به بالا درون قيف كه روي آن ماسه ريخته شده قرار داردكه با چشم ديده نمي شود. برحسب اظهار كاركنان كارگاه ، متوفي بر روي قيف كار مي كرده و يك دستگاه لودر به رانندگي متهم رديف يكم مشغول ريختن مخلوط به درون قيف بوده كه متوفي به علت نامعلومي به داخل قيف مي افد و توسط راننده لودر مزبور مقداري مخلوط روي او ريخته مي شود. متهم رديف يكم گفته است : (يك بار قيف را پر كردم 0 آن مرحوم بالاي دستگاه ايستاده بود. رفتم در اتاق استراحت كنم 0 به آقاي جلالي گفتم كه شافت لودر را راننده قبلي شكسته “ است “  مجددا" برگشتم ، بازهم هم قيف را پر كردم و آن مرحوم حاضر بود. براي نگاه كردن تلويزيون پيش آقاي  ...  رفتم و بازبرگشتم ،آقاي  ...  (متوفي ) را نديدم 0 فكر نمي كردم درون فيلر (قيف ) رفته باشد. چون كارگران قرار گذاشته بودند كه هر وقت داخل فيلر مي روندبه راننده لودر خبر بدهند يا اينكه پارچه يا ميله اي “ را”  به طور عمودي نزديك فيلر نصب نمايند تا راننده لودر متوجه شود. ولي ايشان چنين علامتي نگذاشته بودند و به من نيز اطلاع نداده بودند. فكر كردم براي خوردن چاي به اتاق ديگري رفته “ است “ 0 دو بيل ونصفه اي مخلوط به داخل فيلر ريختم 0 مخلوط روي نوار نمي آمد. فكركردم فيلر خاموش است ، رفتم آن را روشن كنم ديدم روشن است و آن مرحوم دو پايش از روي نوار بيرون آمده است. آقاي  ...  رادرجريان گذاشتم  ... ) مادر و همسر متوفي از متهمان رديف يكم ودوم شكايت كرده اندكه اين دو به همكاري هم ، او را عمدا" كشته اند. چون قبلا" مدير شركت وي را از كارگاه اخراج كرده بود و با هم اختلاف داشتند واز ترس اداره كار دوباره او را به كار بازگشت داده بود ومتهم رديف يكم به دستور متهم رديف دوم عمدا" ماسه با به سر متوفي ريخته و او را كشته است.
بازرس اداره كار چند چيز را علت بروز حادثه شمرده كه عمدتا"، عدم وجود دستگاه لرزاننده ويبره كه هنگام گيركردن بدنه قيف يا سيلوي شن و ماسه را به پايين حركت دهد ومحتاج به سيخ زدن كارگران جهت رد كردن مانع نباشد و همچنين دهانه قيف فاقد صفحه مشبك بوده كه در چنين وضعي بايد كارگر مجهز به كمربند ايمني و طناب نجات باشد كه نبوده و احتمالا" به لحاظ اينكه كارگاه شبها هم فعال بوده است نوركافي هم وجود نداشته و راننده لودر بدرستي محل استقرار مرحوم را نمي ديده است.
پس از انجام تحقيقات از سوي دادسراي عمومي  ... “ اين دادسرا” به موجب كيفرخواست شماره 70/140 متهم رديف يكم را به عنوان قاتل غيرعمدي و متهمي ديگر را به عنوان مسبببيين در قتل مزبوراز جهت عدم رعايت مقررات ايمني و حفاظتي بزهكار تشخيص “ داده “  و تقاضاي تعيين مجازات آنان را نموده است و دادگاه كيفري يك  ...  پس از رسيدگي ماهوي ، با اصرار اولياي دم كبير، بر عمدي بودن قتل وانكار شديد آنان از سوي وكيل تسخيري متهم و توجه مسئوليت به شخص كارفرما و مديران شركت و با استماع دفاعيات متهمين ، متهم رديف يكم رااز بزه قتل عمد تبرئه نموده و به شرح دادنامه شماره : 71/225 او را در حد قتل غيرعمد، مجرم تشخيص “ داده “  و با استناد به بندب ماده 2 و ماده 3 و5  قانون دياتاو به پرداخت يك فقره ديه كامله به اضافه ثلث آن به لحاظ وقوع قتل در ماه حرام در حق اوليادم ظرف دو سال از تاريخ وقوع حادثه و همچنين ازجهت رانندگي بدون پروانه ، به پرداخت 1 ... 00 ريال جزاي نقدي بدل از حبس محكوم “ كرده است “  و به لحاظ عدم احراز برزه از سوي ساير متهمين راي به برائتشان صادر نموده و متعاقبا" دادگاه به عنوان راي اصلاحي با اعتراف به اشتباه در تغليظ ديه ، چون وقوع قتل در ماه حرام نبوده ، ديه اضافي را حذف نموده كه راي مذكور مورد اعتراض وكيل تسخيري محكوم عليه قرار گرفته مبني بر اينكه (اولا" علت بروز حادثه ، بي احتياطي خود متوفي بوده كه بدون اطلاع دادن به راننده لودر (محكوم عليه ) و يا نصب علامت در جلوي قيف وارد آن شده و راننده نيز از رفتن او در قيف بي اطلاع بوده و مبادرت به تخليه شن در قيف كرده است كه در نتيجه مرحوم در زير انبوهي از شن جان سپرده است. از اين نظر با عنايت به وحدت ملاك ماده 333  قانون مجازات اسلامي خود متوفي مسئول و مقصر بوده و قتل (فوت ) او قابل انتساب به غير نيست و ثانثا" فرضا" اگر موكل بي احتياطي و بي مبالاتي سرزده باشد، نبايد ضامن تمام ديه باشد و بايد بين موكل و كارفرما تصيف شود، بلكه بر حسب گزارش بازرس اداره كار، جهات ايمني و حفاظتي ازسوي كارفرما رعايت نشده كه علت بروز حادثه گردديه ، لذا طبق مفهوم مخالف تبصره 2 ماده 95 و قسمت اخير ماده 184  قانون كار،مصوب مجمع تشخيص مصلحت نظام ، مسئوليت جزايي قتل از حيث ديه به طور كلي بعهده كارفرماست ) علي هذا تقاضاي تجديدنظر كرده “ است “  ولي دادگاه در عقيده ابرازي خود باقي مانده و پرونده به ديوان عالي كشور ارسال “ شده “  كه به اين شعبه جهت رسيدگي به اعتراض ارجاع گرديده است.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد و پس از قرائت گزارش آقاي  ...  عضومميز و اوراق پرونده ، مشاوره نموده چنين راي مي دهند:
(بسمه تعالي 0 با توجه به محتويات پرونده واحراز موضوع اتهام از سوي دادگاه و وجود زمينه مناسب براي احراز و اينكه فرجامخواه جهت فسخ ونقض دادنامه صادره ، دليل موجه و معتبري ارائه ننموده و درخواست تجديد نظر با هيچ يك از موارد مذكور درماده 6  قانون تجديد نظر احكام دادگاههاي مصوب سال 1367 تطبيق نمي كند،لذا با رد درخواست مزبور و ابرام دادنامه فوق الاشعار پرونده به مرجع مربوط بازگشت داده مي شود)

مرجع :
كتاب قتل شبيه عمد و خطاي محض ، جلداول ، تاليف يداله بازگير
ازانتشارات ققنوس ،چاپ اول ،چاپ ديبا، سال 1376

77