رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده : 11/382716
شماره دادنامه : 476
تاريخ رسيدگي : 8/9/1371
مرجع رسيدگي : شعبه 16 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه   : آقايان  ... 

خلاصه جريان پرونده : حسب مندرجات پرونده آقاي (الف ) فرزند مرحوم  ... ،30 ساله ، بيكار، اهل  ...  ساكن  ...  " متهم است به "  تسبيب در فوت مرحوم بانو (ب ) فرزند.00 بدين توضيح " كه "  حسب اظهارات آقاي (ج ) و گزارش سرپاسبان  ...  متوفي قبل از فوت اعلام نموده كه شخصا" بر روي خودش كبريت كشيده ، ولي شوهرش نفت را روي او ريخته است." متهم "  تحت تعقيب دادسراي عمومي  ...  قرار گرفته و دادسراي مزبور به موجب دادنامه شماره 22920/10/67 و به استناد ماده 3  قانون ديات درخواست تعيين كيفر نموده است. شعبه 132 دادگاه كيفري يك  ...  پس از رسيدگي به موجب دادنامه شماره 11152/2/70 بشرح زير انشاء راي نموده است :
(بر طبق كيفرخواست شماره 22920/10/67 صادره از دادسراي عمومي  ...  آقاي (الف ) فرزند.00 متهم است به تسبيب درفوت همسرش بانو (ب )0 متهم بر روي همسرش نفت ريخته و همسرش با روشن كردن كبريت خودش را آتش زده است كه با عنايت به شكايت پدر مقتوله و شكايت اوليه متوفي در زماني كه در بيمارستان بستري بوده "  بدين شرح كه "  : (اينجانب با شوهرم حرفم شد كه شوهرم نفت را روي من ريخت و من هم كبريت را كشيدم و آتش گرفتم و " از"  شوهرم شاكي و خواهان مجازات وي هستم 0) با توجه به وجود سوابق اختلاف فيمابين و با توجه به اظهارات شهود و مطلعين قضيه كه بلافاصله پس از وقوع حادثه حاضر شده اند و نحوه اظهارات شهود و مطلعين قضيه كه بلافاصله پس از وقوع حادثه حاضر شده اند و نحوه اظهارات و مدافعات متهم و تناقض گوييهاي وي در خصوص محل آتش گرفتن بانو (ب ) ...  و نحوه اظهارات و عدم دفاع موثر مهم و با توجه به صورتجلسه معاينه جسد و مجموع محتويات پرونده بزهكاري اش محرز است و به استناد مواد23 و24و700  قانون ديات متهم ضامن پرداخت ديه است و نظر به اينكه با تفهيم مقررات ماده 3  قانون ديات قسم ششم (درهم ) را انتخاب نموده است ، لذا دادگاه به استناد ماده مذكور در فوق و با رعايت ماده 6  قانون ديات متهم " را"  محكوم " كرده "  است نصف ديه كامله از نوع درهم را ظرف دو قسط (دوسال ) از تاريخ وقوع جرم در حق اولياي دم بپردازد.)
پس از ابلاغ راي محكوم عليه به شرح لايحه تقديمي درخواست تجديد نظر نموده است و پرونده به نظر آقاي رئيس دادگاه صادركننده راي رسيده و ايشان به شرح نظريه مورخ 18/3/70 به عقيده خود باقي مانده و پرونده به ديوان عالي كشور ارسال و به اين شعبه ارجاع گرديده و به موجب دادنامه شماره 30536/9/70  به شرح زير اظهار نظر شده است.
(بسمه تعالي 0 نظر به مندرجات و كيفيات منعكس در آن ايراد و اعتراض محكوم عليه معترض وارد به نظر نميرسد، زيرا هيچ گونه رابطه سببيت بين فعل متهم و فوت متوفي وجود ندارد و مضافا" به اينكه دليلي دائر بر اينكه سب اقوي از " مباشر"  در پرونده امر مشهود نيست لذا بنابه جهات ياد شده دادنامه شماره 11152/2/70 صادره از شعبه 132 دادگاه كيفري يك  ...  نقض مي شود و رسيدگي مجدد به موضوع در اجراي  قانون تعيين موارد تجديدنظر احكام دادگاهها و نحوه رسيدگي آنهابه شعبه ديگر دادگاه كيفري يك تهران ارجاع مي شود.)
دادگاه مرجوع اليه با حضور متهم (بدون حضور اولياي دم و آقاي دادستان يا نماينده قانوني وي ) به موضوع رسيدگي نموده است و پس از اخذ آخرين دفاع و اعلام ختم دادرسي به موجب دادنامه شماره 239 30/4/71 به شرح زير انشاء راي نموده است :
(محتويات پرونده حاكي است كه در تاريخ 31/5/67 خانم (ب ) " در"  منزلش دچار آتش سوزي شده و وي رابه بيمارستان منتقل نموده اند و در تاريخ 5/6/67 در بيمارستان فوت نموده است. پزشك قانوني علت مرگ را سوختگي بدن تشخيص داده است ومتهم فوق الذكر درتحقيقات اوليه اظهار داشته كه با همسرش هيچ گونه اختلافي نداشته ودر منزل خوابيده بوده كه صداي جيغ همسرش را شينده و بر اثر آن بيدارشده و متوجه شده كه همسرش خودش را آتش زده است و به كمك همسايگان آتش را خاموش و وي را به بيمارستان منتقل نموده اند. مصدوم در بازجويي مورخ 3/6/67 اعلام داشته شوهرش نفت را روي وي ريخته و وي هم كبريت زده و خودش را آتش زده است وكارشناس رسمي دادگستري پس از معاينه محل حادثه اعلام داشته كه بر اثرفشار روحي كه آقاي (الف ) به همسرش وارد ساخته او را وادار به خودسوزي نموده ودر عين حال با ريختن نفت روي همسرش در خودسوزي منجر به فوت او مشاركت داشته و آقاي (ج ) از قول متوفي نقل قول نموه است كه " به علت "  اختلاف با شوهرش نفت را روي خودش ريخته و آتش زده است و همسايگان متهم اظهار داشته اند كه بين متهم و همسرش اختلاف وجود داشته " است."  متهم در جلسه دادگاه منكر بزه انتسابي بوده ودادگاه با توجه به قرائن موجود در پرونده وگزارش كارشناس رسمي دادگستري و اظهارات گواهاني كه در محل حادثه حضور يافته صحنه رااز نزديك مشاهده نموده اند مجرميت متهم را محرز دانسته وعمل متهم را معاونت در خودسوزي همسرش تشخيص داده و ضمن رد ماده استنادي دادسرا، متهم را به استاد ماده 43  قانون مجازات اسلامي و مسئله الخامس تحريرالوسيله (ج 2) به سه سال حبس تعزيري محكوم مي نمايد. راي حضوري است.)
پس از ابلاغ راي محكوم عليه به شرح دو برگ لايحه مورخ 25/5/71 به راي صادره اعتراض نموده و پرونده به نظر آقاي رئيس دادگاه صادركننده راي رسيده و ايشان به شرح نظريه مورخ 25/5/71 به راي و عقيده خود باقي مانده و پرونده به ديوان عالي كشور ارسال و به اين شعبه ارجاع گرديده است.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد و پس از قرائت گزارش آقاي  ...  عضو مميز و اوراق پرونده و نظريه كتبي آقاي  ...  داديار ديوان عالي كشور اجمالا" مبني بر نقض دادنامه صادره مشاوره نموده چنين راي مي دهد:
(بسمه تعالي 0 نظر به مندرجات پرونده و كيفيات منعكس در آن صرفنظر از اينكه آقاي دادستان يانماينده قانوني وي در جلسه دادرسي شركت نداشته است و چون موضوع اتهام انتسابي به متهم از موارد قابل گذشت محسوب است و روي اين صال حضور اولياي دم در جلسه دادرسي ضروري است و در مانحن فيه اولياي دم در جلسه دادرسي شركت نداشته اند و نظر ايشان دائر بر اينكه خواهان تعقيب متهم هستند و مطالبه ديه را دارند يا خير كسب نگرديده است ، مضافا" به اينكه همان طور كه در دادنامه شماره 30536/9/70 اين شعبه بيان عقيده شده است هيچ گونه رابطه سببيت بين فعل متهم و فوت متوفي وجود ندارد، مضافا" به اينكه دليلي دائر بر اينكه سبب اقوي از مباشر باشد در پرونده امر مشهود نيست و اينكه دادگاه عمل ارتكابي از ناحيه متهم را معاونت در خودسوزي همسرش تشخيص داده است برخلاف موازين شرعي و  قانون حاكم موجود به نظر مي رسد و محكوميت متهم به تحمل سه سال حبس تعزيري وجاهت قانوني ندارد، زيرا صرفنظر از اينكه ايام بازداشت قبلي متهم كسر و احتساب نگرديده است ، اصولا" براي تحقق معاونت در جرم وجود وحدت قصد و تقدم يا اقتران زماني بين معاون و مباشر جرم شرط است. علي هذا بنا به جهات ياد شده دادنامه شماره 30239/4/71 صادره از شعبه 133 دادگاه كيفري يك  ...  مخدوش است و نقض مي شود و رسيدگي مجدد به موضوع به شعبه ديگر دادگاه كيفري يك  ...  ارجاع مي گردد.)

مرجع :
كتاب قتل شبيه عمد و خطاي محض ، جلداول ، تاليف يداله بازگير
ازانتشارات ققنوس ،چاپ اول ،چاپ ديبا، سال 1376

79