رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده : 17/27/3475
شماره دادنامه : 101
تاريخ رسيدگي : 28/7/70
فرجامخواه   : ابراهيم
فرجامخوانده : دادگاه كيفري يك  ... 
فرجامخواسته : دادنامه شماره 14230/5/70 صادره از شعبه 17 دادگاه كيفري يك  ... 
مرجع رسيدگي : شعبه 27 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه   : آقايان  ... 

خلاصه جريان پرونده : آقاي ابراهيم فرزند.00،45 ساله متهم است به قتل غيرعمدي مرحوم حسن در اثر عدم رعايت ايمني و بي احتياطي در رعايت مراحل كارفرمايي ، بدين شرح كه اداره كل كاروامور اجتماعي در رعايت مراحل كارفمائي، بدين شرح كه اداره كل كل و امور اجتماعي نوشته “ است “  متهم به علت اينكه فاضلاب منزل مسكوني مادرش به عمق 7 متر و قطر65 سانتي متر پر شده بود بعد از خالي كردن فاضلاب آن ، عميق تر كردن چاه “ را”  به مقني (مرحوم ) واگذار مي كند و آن مرحوم به اتفاق همكارش آقاي حيدر به كندن چاه مشغول مي شوند. 
روز اول و دوم آقاي حيدر به داخل چاه مي رود و آن مرحوم به عنوان چرخ كش كار مي كند و بعد از در روز كندن عمق چاه به 12 مترمي رسد و روز سوم آن مرحوم به داخل چاه مي رود و پمپ هوادهي را روشن مي كند و آقاي حيدر از سر چاه چند بار او را صدا مي زند ، ولي جوابي نمي شنود و توسط يكي از همسايگان او را بيرون مي آورند و چند بار نفس مصنوعي به او مي دهند و به بيمارستان منتقل مي كنند. 
طبق نظريه پزشك متخصص علت مرگ خفگي بوده است و بازرسي اداره كار علت بروز حادثه را كمبود اكسيژن موجود در گازهاي متصاعد شده از چاه در اثر گرم بودن هوا تعيين كرده كه باعث خفگي شده وتذكراتي به مقني داده كه رعايت كند و مدير كل اداره كار در ص 42 نوشته است مقني بايد به هنگام كار در داخل چاه فاضلاب مجهز به ماسك استنشاقي خرطومي با هواي فشرده باشد به نحوي كه همراه هواي سالم مستقيما" به ريه ها برساند و متهم نظريه اداره كار را پذيرفته و در محضر دادگاه گفته است : ( به من ارتباط ندارد. )
بر اساس شكايت اولياي دم دادسراي عمومي  ...  به موجب كيفرخواست مورخ 21/6/69 تقاضاي تعيين كيفر كرده و دادگاه كيفري يك  ... شعبه 18 طي دادنامه شماره 230 - 14/5/1370 با توجه به محتويات پرونده و احراز بزه انتسابي متهم را به پرداخت يك فقره ديه كامله محكوم نموده كه مورد اعتراض وكيل متم قرار گرفته مبني بر اينكه رعايت مقررات ايمني به عهده مقني است نه صاحب كار ، لذا تقاضاي تجديد نظر كرده و دادگاه مزبور به نظر خود باقي مانده و پرونده جهت تجديدنظر به شعبه 27 ديوان عالي كشور ارسال گرديده است.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد و پس از قرائت گزارش آقاي  ...  عضو مميز و اوراق پرونده و نظريه كتبي آقاي  ...  داديار ديوان عالي كشور اجمالا" مبني بر نقض دادنامه شماره 230- 14/5/1370 مشاوره نموده چنين راي مي دهند:
بسمه تعالي 
 با توجه به محتويات پرونده ودادنامه فوق الاشاره به دلايل زير مخدوش و نقض مي گردد :
1 - اينكه محكوم عليه آقاي ابراهيم مالك منزل و چاه نبوده بلكه مادرش بانو اشرف “ مالك “  است.
 2 - محكوم عليه ضامن ديه متوفي وقتي خواهد شد كه سب اقواي از مباشر باشد با عنايت به اينكه متوفي فردي بالغ و عاقل و حرفه اي و با تجربه و سابقه دار بوده و هيچ گونه تحميل يا اكراه يا اغفالي در كار نبوده بنابراين سبب بروز حادثه به محكوم عليه عرفا" نسبت داده نمي شود و با عنايت به “ سابقه “  كاري كه متوفي داشت اگر احتياجي به ماسلك استنشاقي خرطومي و يا هواي فشرده و غيرذلك داشته باشد خودش “ بايد مي دانسته كه “  تهيه “ كند”  و يا از از صاحب كار بخواهد. همان طور كه پمپ هوادهي نصب شده بود و اين خود مقني سابقه دار با تجربه است كه بايد مدتي قبل از ورود به چاه پمپ هوادهي را روشن نمايد تا هواي چاه به حد مطلوب قابل نفس كشيدن رسيده باشد و به عبارت اخري تقضاء قد هم در ضمان تسبيب فرموده اند در وقتي ضمان متوجه سبب خواهد شد كه پاي يك فاعل مختار با اراده در ميان نباشد و در مورد پرونده مقني مرحوم با تجربه با اراده و اختيار خودش و بدون هيچ گونه اغفال و كوتاهي از ناحيه صاحب كار به داخل چاه رفته است. بنا به مراتب فوق پرونده پس از نقض در در اجراي بند الف ماده 10 و ماده 5  قانون تجديدنظرآراء دادگاهها  مصوب سال 67 به دادگاه همعرض دادگاه صادركننده حكم اولي عودت داده مي شود.

مرجع :
كتاب قتل شبيه عمد و خطاي محض ، جلداول ، تاليف يداله بازگير
ازانتشارات ققنوس ،چاپ اول ،چاپ ديبا، سال 1376

79