رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده : 1226/3767
شماره دادنامه : 1427/26
تاريخ رسيدگي : 13/7/71
مرجع رسيدگي : شعبه 26 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه   : آقايان  ... 

خلاصه جريان پرونده : آقاي هوشنگ و برادرش فرهنگ متهم شده اند به قتل غيرعمد مرحوم زكي الله به نحو تسبيب 0 پرونده پس از طي مراحل قانوني و صدور كيفرخواست در دادگاه كيفري  ...  يك شعبه 8 مورد رسيدگي قرار گرفته و دادگاه راي به برائت هر دو نفر صادر نموده و متعاقب تقاضاي تجديدنظر پرونده به شعبه 26 ديوان عالي كشور ارسال “ شده و اين شعبه “  طي دادنامه شماره 223786/7/68 راي را نقض نموده و پرونده در شعبه 9 مورد رسيدگي قرار گرفته و دادگاه اصل تسبيب را پذيرفته ولكن هوشنگ را محكوم به پرداخت ديه كرده “ است.” 
پرونده در شعبه 26 ديوان عالي كشور پس از تقاضاي تجديدنظر از سوي وكيل نامبردگان مورد رسيدگي مجدد” قرارگرفته است.”  در اين مرحله شعبه 26 طي دادنامه شماره 6743/11/70 استدلال دادگاه را پذيرفته ولي سبب قريب را فقط فرهنگ كه سيم را به برق وصل كرده دانسته “ است.”  پس از ارجاع پرونده دادگاه ازحضرت آيت ا ...  العظمي گلپايگاني استفتا نموده و سپس دفتر معظم له جواب داده اندوبالاخره دادگاه درنامه مورخه 21/3/71 با توجه به استفتاي فوق الذكرنوشته اند مدللتر تبيين فرماييد و پرونده مجددا" به اين شعبه ارسال شده است.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد و پس از قرائت گزارش آقاي  ...  عضو مميز واوراق پرونده و نظريه كتبي آقاي  ...  داديار ديوان عالي كشور اجمالا" مبني بر ...  دادنامه شماره  ...  فرجامخواسته مشاوره نموده چنين راي مي دهد:
(بسمه تعالي 0 با توجه به نامه دادگاه درمورخه 21/3/71 و ملاحظه استفتاي مورد نظر و با عنايت به دادنامه هاي قبلي اين شعبه و ملاحظه اصل حادثه بايد گفت.00 گرچه جواب دفتر معظم له غير ازجواب خود ايشان است ولكن انصافا" سوال خوب “ طرح “  نشده يعني در سوال نوعي ابهام در بيان كار كرد هر يك ديده مي شود ولذا توضيحا" عرض مي شود اولا" مباشر در اين قتل شخص متوفي است و سبب اقوي است و لذا يكي از اين دو برادر ضامن هستند و با مطالبي كه ذيلا" بيان مي شودمعلوم خواهدشد كه كداميك ضامن ديه مي باشد. قبل از آمدن متوفي به محل برق گرفتگلي آقاي فرهنگ دو شاخه را به برق زده و سيم را برقدار كرده بود و سپس متوفي با اراده خود بدون توجه به سيم برقدار نزديك شده و او رابرق گرفته “ است “  درست مانند اينكه شخصي جاهي بكند و سپس شخص آخري سنگي را در كنار چاه بگذارد و بعدا" عابري بدون توجه پايش به سنگ اصابت نمايد و به داخل چاه سقوط كند وبميرد، در اينجا واضح است سنگ ضامن است. آقاي هوشنگ گرچه بدون ا جازه در محل غيرمناسب برق كشي نموده  مانند كندن چاه  ولي آقاي فرهنگ در شب حادثه  ...  دو شاخه “ را”  به برق “ متصل كرده است “ مانند شخصي است كه سنگي را كنار چاه گذاشته و اين سنگ سبب سقوط عابر به داخل چاه شده ، در اينجا اتصال سيم به برق اسباب مرگ شده “ است “   اگر سنگ نبود عابر به داخل چاه سقوط نمي كرد، بلكه از كنار چاه عبورمي كرد و در اينجا هم اگر به برق وصل نمي شد متوفي براحتي جان سالم بدر مي بدر و به عبارت ديگر سبب اقوي از مباشر است ولكن دو سبب در طول يكديگر واقع شده و در اينجا به اتفاق  ...  سبب قريب و يا سبب متاخر ضامن است (مسئله 2، ص 569 تحرير، ج 2) ...  و ماده 364  قانون مجازات اسلامي و مفاد ذيل ماده مذكور، كه ترجمه مسئله فوق الذكر است ، منطبق بر مورد پرونده نمي شود.درنتيجه دادگاه بدون دغدغه خاطر راي به ضمانت فرهنگ دهد وبا تقاضاي او موافقت نمي شود در صورت احراز اعسار وفق موازين عمل مي شود.)

مرجع :
كتاب قتل شبيه عمد و خطاي محض ، جلداول ، تاليف يداله بازگير
ازانتشارات ققنوس ،چاپ اول ،چاپ ديبا، سال 1376

79