رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي 24/6/70
شماره دادنامه 407/22
شعبه 22 ديوان

خلاصه جريان پرونده : در تاريخ 4/8/68 معترض عليه دادخواستي به طرفيت معترض بخواسته مطالبه 000/750/3 ريال باستناد فتوكپي اظهار نامه و گواهي گواهان و قسم تقديم دادگاه حقوقي يك كازرون نموده و خلاصتا" تضويح داده باينكه مبلغ 000/500/14 ريال بابت شراكت خريد و فروش ماشين تحويل خوانده داده و بعد از صدور قطعنامه شركت را فسخ و تسويه حساب نموده ايم و خوانده يكدستگاه ماشين تويوتا را بقيمت.00/000/8 ريال حساب كرده و تحيول وي داده كه باتوجه باينكه مبلغ 000/600/1 ريال بعنوان خسارت منظورشده مبلغ 000/150/1 ريال هم در طول مدت شراكت برداشت كرده جمعا" مبلغ 000/750/1 ريال با وي محاسبه شده و الباقي همان مبلغ خواسته است كه تقاضاي رسيدگي و صدور حكم شايسته را داردواضافه نموده كه از مبلغ مورد مطالبه سيصد هزار ريال بابت هزينه ماشينهائي بوده كه بكازورن آورده و 9كيلو روغن حيواني است پس از تعيين وقت و دعوت طرفين خوانده طي لايحه اي دفعا" اشعار داشته باينكه خواهان با برداشتن اتومبيل تويوتا كه قبل از قطعنامه سيزده ميليون هفتصد و پنجاه هزار ريال خريداري نموه بوديم و مبلغ هشت ميليون ريال با وي محاسبه شده ومتعاقبا" هم همان اتومبيل را بيش از مبلغ ده ميليون ريلا فروخته است كليه حقوق خود را مصالحه نموده ايم كه حاضرم با جرات سوگند ياد كنم كه نامبرده نه تنها طلبي از اينجانب ندارد بلكه با تباني با  (شريك ديگر)  آقاي  (الف )  بحق مسلم اينجانب هم تجاوز و تعدي روا داشته اند و با تشكيل جلسه مورخه 4/6/69 خواهان اظهار داشته كه دويست هزار تومان بصورت يك فقره چك بانك ملت كازرون داده شده و مبلغ يك ميليون و بيست هزار تومان ازدفترچه حساب در گردش خود در تبزير به سحاب افرادي كه خوانده مشخص كرده بود بدستور ايشان پرداخته ام و قرار اين بوده كه ماه بماه حساب سود و زاين خويش را از خريد و فروش ماشين بنمائيم 0 ايشان حساب نكرد تا اينكه با حضور عده اي نشستيم حساب كرديم بعد از محاسبه ضرر و زاين و برداشت و پرداخت مبلغ سيصد و هفتاد و پهنجهزار تومان ايشان بدهكار شد كه بمن نمي دهد  و حاضرم شهودي كه درجلسه بوده اند جهت اداء شهادت معرفي نمايم واستماع اظهارات خوانده دائر بر اينكه يك وانت تويوتا85 كه بقيمت يك ميليون و سيصد و هفتاد و پنج هزار تومان خريده بودم كه قبل از حساب كتاب بايشان دادم كه بردود بفروشد و حسابش را بردارد ظاهرا" ايشان تويوتا را بيش از يك ميليون تومان فورخته كه هشتصد هزار تومان با وي حساب شده بود ولي قرار بود هر چه فروخت همان قيمت را حساب كند در هر صورت من خودم در اين جريان بيش از ايشان ضرر كردم وبدهي بخواهان ندارم مجددا" خواهان اظهار داشته باينكه راجع به وانت تويوتا وقتي حساب كرديم يك وانت تويوتا بمبلغ هشتصدهزارتومان با من حساب شد كه آن موقع هصد هزار تومان بيشتر خريدم چون قيمت پائين آمده بود يكصد و شصت هزار تومان بابت ضرر كرد خود قبول كردم هر چند كه اطلاع نداشتم كه با تويوتا مي شود نهصد و شصت هزار تومان يكصد و پانزده هزار تومان هم برداشت كرده ام كه جمعا" 000/075/1 تومان شد و مابقي كه چون اصل سرمايه اينجانب يك ميليون و چهارصد و پنجاه هزار تومان باضافه 9 كيلو روغن حيواني بوده كه مابقي مبلغ 000/375 تومان بدون احتساب 9كيلو روغن است دادگاه در پايان جلسه اتخاذ تصميم نموده كه وقت تعيين و خواهان گواهان خود را معرف ينمايد و خونده نيز چنانچه گواهان معارض دارد معرفي نمايد كه با تشكيل جلسه مورخه 20/1/70 طرفين گواهان خود را بهمراه آورده اند دادگاه از آنان تحقيق بعمل آورده سرانجام مشاور دادگاه اظهارنظر نموده باينكه چون خونده بوجود رابطه شركات فميابين اقرار نموده و از موداي گواهي گواهان معرفي شده از ناحيه خوانده نيز كه حكايت از قطع ارتباط شراكتي و مفاصا حساب دارد صحت ادعاي خواهان محرز مي شود فلذا بصدورحكم بمحكوميت خوانده اظهارنظر مي شود و دادگاه نيز با اعلام قبول دعوي خواهان اظهار نظر بمحكوميت خوانده برابر خواسته مي نمايد آقاي  (ب ) وكيل دادگستري با تقديم وكالتنامه بوكالت از خوانده در مهلت قانوني نسبت بنظريه صادره اعتراض مي نمايد و حال اعتراضات وي آنستكه اقرار بوجود شركات ملازمه اي با اقرار بوجود دين ندارد و ديگر اينكه يكي از شهود خواهان آقاي  (الف )  است كه خود نسبت بموكل بدهكار است و اينكه با ملاحظه مجموع شهاد شهود طلب خواهان ثابت نمي باشد تقاضاي رد آنرا دارد پس از وصول پرونده بديوانعالي كشور و ارجاع باين شعبه اينكه هيئت شعبه در تاريخ فوق تشكيل است و پس از بررسي محتويات پرونده ومشاوره بشرح زير نظر مي دهد:
هيئت شعبه در تارخي بالا تشكي گرديد پس ازقرائت گزارش آقاي ...  عضو مميز واوراق پورنده مشاوره نموده چنين نظر مي دهد:

بسمه تعالي
نظريه  اولا" اعتراض وكيل خوانده باينكه موكلش در تمام طول دادرسي اقدام به بدهي نكرده و اقرار به وجود رابطه شركت ملازمه اي با اقرار بوجود دين و بدهي ندارد در خور توجه وامعان نظراست زيرا اظهارات نامبرده برابر لايحه ثبت شده بشماره 35374/6/69 دفتر دادگاه و از جمله اينه كليه حقوق خود را مصالحه نموده ايم منحصرا" دليل براشتغال دمه وي در قبال خواهان نمي باشد چه اينكه با توجه به اقرار خواهان طبق اظهارنامه پيوست دائر بر شراكتي بودن روابط آ;ان و تصريح خوانده باين مضمون كه هريك از شركاء معامله اي كه انجام مي داده با سرمايه شركت انجام مي داده است به اين جهت ديگر موضوع بدهي نمي توانسته مطرح بوه باشد واستدلال دادگاه كه عمدتا" براساس قبول بدهكاري خوانده است وجاهت نداردو چون با انحلال شركت بايستي باقميانده سرمايه حسب السهم ميان كليه شركاء تقسيم شود فلذا وردي براي طرح موضوع بدهكاري خوانده وجود ندارد و براي اينكه  مشخص شود كه دارائيهاي شركت بهنگام انحلال از چه قرار بوده و چگونه تقسيم صورت گرفته ضرورت داشته كه دادگاه جلب نظر كارشناس را معمول مي داشت ثانيا" با توجه بمراتب فوق ضرورت داشته كه دادگاه در مورد ادعاي خوانده باينكه تصفيه حساب انجام گرفته و هيچگونه بدهي بخواهان ندارد واينكه تويوتارا قبل از حساب وكتاب بايشان داده اند كه برود بفروشد و حسابش رابردارد رسيدگي لازم را معمول دارد و مخصوصا" با توجه باظهارات شهود كه از جمله آقاي  (ج )  اشعار داشته باينكه 000 قرار شد اگر تويوتا را بيشتر از هزار تومان فروخته شد زيان شريكش آقاي  (د)  را بدهد.00 اقتضاء داشته كه دادگاه تحقيق بيشتري در زمينه اينكه موضوع بدهكاري مطرح بوده وبا شركت و نيز نحوه انحلال شركت و تصفيه حساب از شهود مخصوصا" آقايان  (ه)  و (ج )  بعمل آورد بنا بمراتب نظريه صادره بجهت نقض در رسيدگي مخدوش اعلام مي گردد.

مرجع :
كتاب موازين حقوق تجارت درآراء ديوان عالي كشور
به اهتمام يداله بازگيركارشناس قضائي وزارت دادگستري
انتشارات گنج دانش ، چاپ اول ، 1378 ، چاپ احمدي
202