رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي 1/8/72
شماه دادنامه  457/3
شعبه 3 ديوان

خلاصه جريان پرونده : در تاريخ 18/7/71 آقاي  (الف )  بعنوان مدير حقوقي شركت سرمايه گذاري سازمان ... بمديريت آقاي  (ب )  دادخواستي بطرفيت شركت كبريت ... و شركت نئوپان ... بخواسته مطالبه مبلغ يكصد و پنجاه ميليون ريال با احتساب خسارات وارده بدفتر دادگاههاي حقوقي يك تهران تسليم و با استناد بفتوكپي مصدق روزنامه رسمي 18/4/70 و صفحات 12 و13 اساسنامه شركت و سي فقره سفته واخواست شده و واخواست نامه هاي مربوطه در توضيح دعوي بخلاصه اعلام داشته به موجب سي فقره سفته كه در سررسيد بعلت عدم پرداخت واخواست شده خواندگان متضامنا" مبلغ خواسته را بيان شركت بدهكارند بموجب اين دادخواست بدوا" صدور قرار تامين خواسته بنحو تضامن سپس رسيدگي و صدور حكم محكوميت تضامني خواندگان بپرداخت اصل و خسارات از جمله هزينه واخواست و حق الوكاله نماينده قضائي و هزينه دادرسي و غيره تقاضا مي شود در صورت ترديد و تكذيب خواندگان از مستندات به استنفاده از مستندات باقي بوده با استناد به دفاتر خواندگان و اين شركت و جلب نظر كارشناس رسيدگي مستندات درخواست مي گردد. 
رسيدگي بموضوع بشعبه 31 دادگاه حقوقي يك تهران ارجاع و پرونده بكلاسه 71/321 ثبت شده و با تعيين وقت و ابلاغ دعوي بخواندگان طرفين جهت رسيدگي دعوت شده اند شركت خواهان بشرح لايحه 31458/8/71 تقاضاي خود را در زمينه صدور قرار تامين خواسته تكرار كرده و دادگاه در تاريخ 9/8/71 با ملاحظه اصول سفته ها و واخواست نامه ها قرار تامين خواسته عليه خواندگان صادر نموده است سپس آقاي ...  وكيل دادگستري مقيم تهران با تقديم وكالتنامه و گواهي مالياتي و دليل مديريت بشرح لايحه ثبت شده بشماره 102709/9/71 خود را به وكالت از طرف شركت كبريت سازي ... سهامي خاص  (خوانده رديف اول )  معرفي كرده و بشرح همين لايحه كه براي جلسه 19/11/71 بدادگاه فرستاده بصلاحيت دادگاه ايراد كرده و اعلام داشته دعوي بايستي در دادگاه محل اقامت خوانده طرح مي شد. شركت نئوپان ... خوانده رديف دوم هم لايحه داده كه بشماره 193383/11/71 دفتر دادگاه ثبت شده و ضميمه لايحه فتوكپي غير مصدق قرار داد مشاركت مدني و مكاتبات معموله فيمابين طرفين را بدادگاه فرستاده و ضمن اعلام اينكه سفته ها در ارتباط با تضمين قرارداد مشاركت مدني صادر شده و به خواهان بدهكاري ندارد رد دعوي را تقاضا و بدفاتر بازرگاني طرفين هم استناد كرده است. 
شركت خواهان هم بشرح لايحه ثبت شده بشماره 93380/11/71 آقاي الف مدير حقوقي شركت را جهت حضور در جلسه رسيدگي و عنداللزوم ارائه توضيحات ضروري معرفي نموده است.
دادگاه در جلسه 19/11/71 اظهارات نماينده شركت خواهان را استماع نموده و با كسب نظر مشاور خلاصه و ضمن رد ايراد وكيل خوانده رديف يك خلاصه به لزوم محكوميت خواندگان متضامنا" بپرداخت مبلغ خواسته بابت سفته هاي مستند دعوي در حق شركت خواهان اظهارنظركرده و اضافه نموده مطالبه مازاد بر وجه سفته ها وجهه شرعي نداشته محكوم برد است 
رونوشت نظريه دادگاه بطرفين ابلاغ شده وكيل شركت كبريت ... و ظاهرا" مديرعامل شركت خواهان بشرح لوايح ارسالي نسبت بنظريه دادگاه اعتراض كرده اند ( اعتراض شركت خواهان از جهت رد دعوي مطالبه خسارت است )  النهايه دادگاه در تاريخ 11/2/72 در وقت فوق العاده با لحاظ تصويب اصلاحيه ماده 14 قانون تشكيل دادگاههاي حقوقي يك و و راي مورخ 24/1/72 هيئت شعبات حقوقي ديوانعالي كشور با اعلام پايان دادرسي بشرح دادنامه شماره 1169/2/72 خوانده رديف يك را بعنوان تعهد و خوانده رديف دوم رابعنوان ظهرنويس سفته ها متضامنا" بپرداخت مبلغ خواسته بابت سفته هاي مستند دعوي در حق شركت خواهان محكوم و ا ضافه نموده مطالبه مازاد بر وجه سفته ها وجهه شرعي نداشته حكم برد آن صادر مي شود و راي حضوري اصدار يافته است 
با ابلاغ رونوشت دادنامه هيئت مديره شركت نئوپان ... سهامي خاص دادخواست تجديدنظربدادگاه صادر كننده حكم تسليم و فسخ دادنامه 1169/2/72 را تقاضا كرده است 
خلاصه اعتراض اينست كه مدير حقوقي شركت حق طرح دعوي ندارد و هر سه شركت  (اصحاب دعوي )  از شركتهاي سازمان صنايع ملي است و سفته ها در ارتباط با قرارداد مشاركت مدني مورخه 3/7/69 و بعنوان تضمين قرارداد صادر شد و بشركت خواهان بدهي ندارد سفته و چك و امثالهم همگي وسيله پرداخت دين است نه ثابت كننده وجود دين اگر دادگاه نظريه كارشناس را جلب مي كرد و دفاتر شركتها را بررسي مي نمود اين مطلب كه سفته ها تضميني است ثابت مي گردد بعلاوه طبق قرارداد مشاركت مدني اختلافات بايستي از راه حكميت حل شود دادگاه با بقاء راي صادره اظهار اعتقاد نموده دستور ارسال پرونده را بديوانعالي كشور صادر نموده كه با وصول پرونده باداره دفتر ديوانعالي كشور و ثبت بكلاسه 23/725 باين شعبه ارجاع شده است. 
مشروح اعتراضات تجديدنظرخواه و پاسخ تجديدنظرخوانده هنگام شور قرائت مي شود. 
هييت شعبه در تاريخ بالا تشيكل گرديد پس ازقرائت گزارش آقاي ...  عضو مميز واوراق پرونده مشاوره نموده چنين راي مي دهند: 
رسيدگي دادگاه ناقص واعتراض تجديدنظرخواه نسبت بدادنامه شماره 1169/2/72 صادره از شعبه 31 دادگاه حقوقي يك تهران وارد است زيرا : اولا" بشرح دادخواست آقاي  (الف )  بعنوان مديرحقوقي شركت خواهان اقامه دعوي كرده و دادخواست را امضاء نموده ليكن دليل مثبت سمت مديريت و حدود اختيار مشاراليه ضميمه دادخواست تقديم نشده فتوكپي روزنامه رسمي 18/4/70 و صفحات 12و13 اساسنامه شركت هم كه ضميمه دادخواست تسليم شده مثبت سمت و اختيار آقاي  (الف )  نيست مندرجات نامه شماره 51929/11/71 شركت خواهان هم كه تحت شماره 193380/11/70 دفتر دادگاه ثبت گرديده بيش از اين دلالتي ندارد كه آقاي  (الف ) مدير حقوقي شركت جهت حضور در ص برگ ضميمه دادخواست كه ظاهرا" قسمتي از اساسنامه شركت خواهان است اقدام و طرح و تعقيب ودفاع و جوابگوئي هر گونه دعوي يا انصراف از آن اعم از حقوقي و كيفري با داشتن تمام اختيارات دادرسي از اختيارات هيئت مديره شركت خواهان است و نقض دادخواست از اين حيث مرتفع نشده 
ثانيا" از سه فقره سفته هاي شماره 702442 و702443 و702444 هر يك بمبلغ پنج ميليون ريال فتوكپي مصدق ظهر سفته ها ضميمه دادخواست تقديم نشده و معلوم نيست شركت نئوپان ... ظهر سه فقره سفته مذكور را هم امضاء كرده و بدين طريق پرداخت وجه اين سفته ها را تضمين نموده است ياخير و دادگاه در اين مورد رسيدگي نكرده 
ثالثا" فتوكپي مداركي كه ضميمه لايحه شماره 21312ط 19/11/1371 دفتردادگاه ثبت شده فتوكپي مصدق بنحويكه در ماده 74 قانون آئين دادرسي مدني قيد گرديده نيست و امضاء كننده لايحه هم دليل مديريت و سمت خود را ارسال نداشته و با توجه بمواد 74 و46 و ماده 151 ناظر بماده 112 و بند د ماده 72 قانون آئين دادرسي مدني ضرورت داشته دادگاه فتوكپي مصدق مدارك خوانده را در دو نسخه اخذ يك نسخه را در پرونده ضبط و نسخه ديگر را بخواهان ابلاغ نمايد تا درقبال اين مدارك متمكن از دفاع باشد 
رابعا" دادگاه در حكم صادره شركت نئوپان ... سهامي خاص  (تجديدنظرخواه )  را بعنوان ظهرنويس سفته هاي مستند دعوي تلقي كرده در صورتيكه شركت مرقوم موقعيت ظهرنويس را ندارد چه آنكه شخص اعم از حقيقي يا حقوقي بايستي دارنده سفته باشد اعم از اينكه متعهدله سفته باشد يا سفته ها بطريق ظهرنويسي بوي منتقل شده باشد يا بتواند با امضاء ظهر سفته بعنوان ظهرنويس سفته را بديگري انتقال كند و حال آنكه بدلالت مندرجات متن و ظهر سفته ها شركت تجديدنظرخواه نه متعهدله سفته هاست و نه از طريق ظهرنويسي مالك سفته ها گرديده كه بتواند ظهرنويسي كند بلكه تعهد سفته ها شرك كبريت ... سهامي خاص است متعهدله هم شركت سرمايه گذاري سازمان صنايع ملي ايران مي باشد و شركت نئوپان ... بعنوان ضامن ظهرسفته ها را امضاء و پرداخت وجه سفته ها را  (ظاهرا" باستناد سه فقره از سفته ها تضمين كرده است و ضامن است نه ظهرنويس بنابه مراتب نقض رسيدگي  دادنامه تجديدنظرخواسته در حدي كه مورد تجديد نظرخواهي قرار گرفته است مستندا" به بند ماده 6 قانون تجديدنظر آراء دادگاهها نقض مي شود و ختم رسيدگي بدادگاه صادر كننده حكم  (شعبه 31 دادگاه حقوقي يك تهران )  رجوع مي شود.

مرجع :
كتاب موازين حقوق تجارت درآراء ديوان عالي كشور
به اهتمام يداله بازگيركارشناس قضائي وزارت دادگستري
انتشارات گنج دانش ، چاپ اول ، 1378 ، چاپ احمدي
204