رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي 12/2/71
شماره دادنامه 56/21
شعبه 21 ديوان

خلاصه جريان پرونده : آقاي  (الف )  وكالتا" از طرف آقاي  (ب )  در تاريخ 7/6/70 دادخواستي بطرفيت آقاي  (ج )  بخواسته مبلغ هيجده ميليون ريال بابت دو فقره چك بشماره هاي 27009606/6/69 بمبلغ 1000000ريال و25009607/7/69 بمبلغ هشتصد هزارريال تقديم دادگاه حقوقي يك شهرستان مشهد نموده و مستندا" بدو فقره فتوكپي هاي چكهاي مذكور و گواهينامه عدم پرداخت بانك محال عليه و ادعاي مراجعه بخوانده و امتناع از پرداخت ، درخواست رسيدگي و صدور حكم مي نمايد.
خوانده در جلسه مورخ 14/8/70دفاعا" اظهار مي دارد: اين دوفقره چك در وجه آقاي  (د)  صادر شده بابت لوازم صوتي و به آقاي  (د) تسليم مي گردد و ايندو فقره امانت بوده پيش آقاي  (د)  و قراربود چكها بمن مسترد شود چكها مسترد نشده و به آقاي  (ه)  كه شريك آقاي  (د)  بود منتقل شده و آقاي  (ه)  اين چكها را بخواهان داده است و بابت اين چكها بخواهان بدهكاري ندارم 0
خواهان اظهارمي دارد من ماشين داده ام تا آقاي  (ه)  و نامبرده اين دو فقره چك را بمن داده و مسئوليت دارد كه وجه اين چكها را بمن بپردازد. خوانده اظهار مي دارد: اطمنيان داشتم به آقاي  (د)  وجه چك يك ميليون توماني را وجه نقد داده ام و وجه چك هشت ميليون ريالي را يكدستگاه تويوتا داده ام و از جهت رفاقت و حسن اعتماد دو فقره چك را نگرفته ام چون مي گفت دست شريكم است و شريكم مسافرت است برگردد مي پردازم 0
دادگاه در همين جلسه پس از بررسي پرونده و استماع اظهارات طرفين و اظهارنظرمشاور دادگاه باين شرح اظهارنظر مي نمايد: با توجه بمستندات خواهان كه حكايت از مديون بودن خوانده دارد نظر بايكه وجود اصل مستند در يد خواهان ظهور عرفي بر مديون بودن وي دارد و خوانده در قبال دعوي مستندات منسوب بخويش انكار وتكذيب نكرده و مدافعات وي مبني بر اينكه چكها امانت بوده است متكي به دليل نيست و رافع مسئوليت وي در قبال دارنده چك نمي باشد لذا دادگاه دعوي را محمول بر صحت دانسته مستندا" بماده 357قانون ا0د.م ، واصل استصحاب نظر بر محكوميت خوانده بپرداخت مبلغ 18000000 ريال در حق خواهان صادر و اعلام مي نمايد.
اظهارنظر دادگاه در تاريخ 23/8/70 به خوانده ابلاغ ومشاراليه در تاريخ 27/8/70 نسبت به آن اعتراض و درخواست رسيدگي مي نمايد پرونده حسب دستور دادگاه بديوانعالي كشور ارسال و باين شعبه ارجاع مي گردد. لايحه اعتراضيه مشاوره نموده چنين راي مي دهند:
هييت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد پس ازقرائت گزارش آقاي ...  عضو مميز و اوراق پرونده و نظريه دادگاه و لايحه اعتراضيه مشاوره نموده چنين راي مي دهند:
ايراد و اعرتاض خوانده دعوي نسبت باظهارنظر دادگاه ملخصا" اينستكه : چكهاي مستند خواهان در وجه آزاي  (د)  بوده ووجوه چكهارا بكيفيتي بوي پرداخته و بالنتيجه در دست وي اماني و مقرر بود مسترد گردد. ليكن قطع نظر از صحت و سقم مدافعات وي با توجه به مقررات خاص مربوط باين سند تجاري با عنايت بماده 2 قانون صدور چك و نيز ماده 313 قانون تجارت در اينخصوص ، نظر باينكه اينگونه مدافعات در رابطه حقوقي وي با دارنده چك وخواهان پرونده تاثيري ندارد لذا اظهار نظر دادگاه با توجه بمستندات و مباني مذكور در آن و عدم ايراد و اعتراض موثري از ناحيه معترض و عدم اشكالي الز حلاظ رعايت اصول و مقررات دادرسي تاييد و پرونده جهت انشاء حكم اعاده مي گردد

مرجع :
كتاب موازين حقوق تجارت درآراء ديوان عالي كشور
به اهتمام يداله بازگيركارشناس قضائي وزارت دادگستري
انتشارات گنج دانش ، چاپ اول ، 1378 ، چاپ احمدي
204