رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي  1/6/69
شماره دادنامه  438/21
شعبه 21 ديوان

خلاصه جريان پرونده : در تاريخ 20/2/1368 شركت كارخانجات ريسندگي 000سهامي عام دادخواستي به طرفيت شرك حمل ونقل 000 با مسئوليت محدود به خواسته عين هشتاد عدل پنبه به وزن 16385كيلو گرم مقوم به 12944150 ريال تسليم دادگاه حقوقي يك تهران نموده به خلاصه اعلام شده شركت خوانده تعداد هشتاد عدل پنبه ازشركت خواهان تحويل گرفته و مقرر بوه در مدت متعارف و معين آن در اصفهان تحويل دهد. ولي حسب گزارش مامور صلاح و ديگر شواهد و دلايل وقرائن و امارات موجب تعدي و تفريط قرار گرفته است با توجه به عرف و عادت و معمول شركتهاي باربري در خصوص حفظ و صيانت كالاي امانتي و تكليف به رساندن آن به مقصد و قانون تجارت و مدني محكوميت خوانده به تحويل عين كالا با خسارات مورد تقاضاست فتوكپي هاي دو فقره اظهارنامه و يك فقره نامه 65/1615820/8/66 اداره كل حمل و نقل و ترافيك وزارت راه وترابري و نامه آقاي  (الف )  و بارنامه 252864 پيوست دادخواست شده با كلاسه 68/57 شعبه 9 دادگاه حقوقي يك تهران وقت رسيدگي تعيين گرديد. آقاي  (ب )  در جلسه دادرسي حاضر و اظهارداشته  (درست است من بار را تحويل گرفته ام و تحويل راننده داده ام و راننده پنبه را حمل كرده و ماشين هم سالم بوده بين راه آتش گرفته و پنبه از بين رفته حقيقت همين است و من فقط دويست و بيست تومان بابت اين بار گرفته ام 0انصاف نيست مبلغ قابل توجهي بابت خسارت پرداخت كنم 0 پس از اظهارنظر مشاور در تاريخ 27/10/68 رئيس دادگاه به خلاصه اين استدلال كه با عنايت به محتويات پرونده و نحوه اظهارات خوانده تحويل كالا از ناحيه خواهان به خوانده واز بين رفتن آن هنگام حمل و در نتيجه عدم وصول آن به خواهان به نظر دادگاه محرز است واز ناحيه خوانده ادعائي كه دلالت بر بي تقصيري او در از بين رفتن كالا و وجودحادثه اي كه امكان جلوگيري از آن براي وي ممكن نبوده باشد و يا جنس به علت آتش زا بودن از بين رفته باشد ابراز نشده و برابر ماده 386 قانون تجارت شركت خوانده مسئول از بين رفتن كالا بوده نظر خود را بر محكوميت شركت خوانده به تحويل هشتاد عدل پنبه به وزن 16385 كيلو به ارزش 12944150 ريال در حق خواهان با منظور نمون هزينه دادرسي ابراز نموده 0 از خواهان طرف شركت خوانده نسبت به نظريه مزبور اعتراض شده 0من جمله اعلام گرديده شركت خواهان طي اظهارنامه ارسالي ارزش هشتادعدل پنبه را494827 ريال ارزيابي واز شركت خوانده مطالبه داشته ولي در دادخواست مبلغ 1294415 ريال مطالبه كرده و به همين ميزان دادگاه خوانده را محكوم كرده است كه حق بود نظر كارشناس جهت تعيين ارزش 80 عدل پنبه جلب مي شد و توجهي بدفاع خوانده در مورد تقصيرنشده است.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد پس ازقرائت گزارش آقاي ...  و اوراق پرونده مشاوره نموده چنين راي مي دهند:
نظريه اينكه خواسته دعوي مطالبه عين هشتاد عدل پنبه بوزن 16385 كيلوگرم به ميزان مندرج در بارنامه شماره 252864 مي باشد و ذكر مبلغ 150/944/12 ريال به منظور ارزيابي خواسته در اجراي قانون است نه مطالبه وجه مرقوم چنانچه سمت امضاءكننده دادخواست نبت به شركت خواهان و سمت آقاي  (ب )  نسبت به شركت خوانده محرز شود نظريه استنباطي مورخ 27/10/1368 شعبه 9 دادگاه حقوقي يك تهران مبني بر مسئوليت شركت خوانده به تحويل هشتادعدل پنبه بوزن 16385 كيلو موجه است. ولي نظريه مزبور راجع به خسارت دادرسي بلحاظ اينكه طبق فتاوي معتبر فقهي مطالبه چنين خسارتي وجاهت شرعي ندارد تاييد نمي شود. به هنگام انشاء حكم بايد به تقويم خواسته به مبلغ 12944150 ريال به نحوي اشاره گردد كه توهم محكوم به بودن مبلغ مزبور پيش نيايد. ليكن در صورت عدم ابراز مستندي مثبت سمت امضاء كننده دادخواست به شركت كارخانجات ريسندگي 000سهامي عام پس از اخطار رفع نقص بايد دادخواست رد گردد و چنانچه دليل مثبت سمت آقاي  (ب )  نسبت به شركت حمل و نقل 000 با مسئوليت محدودابراز نشود دفاع وي قابل توجه نيست. به همين علت اقتضاء داردبه تكليف مواد76و85 و بند2ماده 84قانون آئين دادرسي مدني جهت تسليم مستند مثبت سمت امضاء كننده دادخواست به شركت خواهان اخطارفع نقص شود و نيز به آقاي  (ب )  اخطار گردد دليل مديريت يا سمت وي نسبت به شركت خوانده را ارائه دهددرغيراينصورت بدفاع وي توجه نخواهدشد.

مرجع :
كتاب موازين حقوق تجارت درآراء ديوان عالي كشور
به اهتمام يداله بازگيركارشناس قضائي وزارت دادگستري
انتشارات گنج دانش ، چاپ اول ، 1378 ، چاپ احمدي
204