رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي 22/10/69
شماره دادنامه 1021/22
شعبه 22 ديوان

خلاصه جريان پرونده : در تاريخ 15/6/65 مركز خدمات.00 وابسته بوزارت بازرگاني با وكالت آقاي  (الف )  بطرفيت 1 باربري 2000 آقاي  (ب )  بخواسته نه ميليون و دويست وهفده هزار و ششصد ريال هزينه و خسارت تقديم دادگاه حقوقي يك تهران نموده كه بشعبه 22 ارجاع گرديده و خلاصتا" توضيح داده بموجب بارنامه شماره 11237776/2/63 تعداد56 شانه تيرآهن نمره 14 به مشخصات مندرج در بارنامه از طرف موكل اينجانب مركز تهيه و توزيع فلزات به باربري 000 در شهرستان تبريز جهت حمل به تهران انبار بنگاه سپسه خيابان فدائيان اسلام ايستگاه تهران جنب باربري ايران بار واگذار گرديد كه بوسيله آقاي  (ب )  راننده تريلر شماره 27643ط در مقصد تهران تحويل انبار مذكور در فوق متعلق بموكل گردد متاسفانه با گذشته بيش از دوسال تا كنون اين كالا تحويل موكل نشده است چون موسسه حمل و نقل و راننده متضمنا" مسئول كالاي واگذاري مي باشد با توجه باينكه بهاء كالا در حال حاضر9217650 ريال مي باشد صدور حكم محكوميت تضامني خواندگان به پرداخت بهاءكالا وخسارت وهزينه هاي دادرسي وحق الوكاله در حق موكل مورد استدعا است مستندات فوكپي مصدق بارنامه و وكالتنامه و دليل مديريات و گواهي كسر ماليات و مجوز اختيار مديران و عندالاقتضاء و جلب نظر كارشناسي براي تعيين بهاء كالا مي باشد با تعيين وقت وابلاغ بطرفين خوانده رديف 1 ضمن لايحه تقديمي خلاصتا" اظهار داشته با توجه بگرفتاري شغلي استدعا مي شود درصورت موافقت باستناد ماده 21 قانون آئين دادرسي مدني پرونده بكلي از دادگاههاي محل اقامه اينجانب در تبريز ارسال فرمايند و طبق لايحه ديگري خلاصتا" اظهار داشته كه آقاي  (ب )  با معرفي سنديكاي كاميون داران معرفي شده بود و تريلر مذكور به گمرك سهلان مراجعه نموده و خواهان با اخذ گواهينامه رانندگي و بعد از تكميل بار با صورت ريز تيرآهن جهت تنظيم بارنامه به موسسه 000 معرفي مي نمايدوچنانچه در فتوكپي صورتجلسات موسسهكه به ضميمه ملاحظه مي فرمايندبابري 000 تماممشخصات كاميون و راننده را با اخذ تمام مدارك درست درج نموده است و معلوم نيست علت اينكه بعد از دو سال موضوع پي گيري شده است چيست و با توجه به فلج بودن كامل اينجانب و عدم امكان حضور در دادگاه تهران تقاضاي احاله پرونده طبق مقررات ماده 21 قانون آئين دادرسي مدني بيكي از دادگاههاي محل اقامت اينجانب در تبريز را دارد دادگاه طبق صورتجلسه مورخه 16/2/66پس ازتوضيحات وكيل خواهان پاسخ باظهارات و ارادات خوانده پس از رد ايراد خوانده در مورد صلاحيت دادگاه در ماهيت امر چون اتخاذتصميم نموده كه چون وكيل خواهان براي تعيين قيمت واقعي خواسته درخواست ارجاع امر بكارشناس نموده قرار ارجاع امر بكارشناس صادر واجراء كرده و كارشناس نظر خود را اعلام كرده ليكن وكيل خواهان بنظريه كارشناس اعتراض كرده و تقاضاي ارجاع امر به هيئت كارشناسان نموده دادگاه با قبول درخواست وي قرار ارجاع امر به هيئت كار شناسان صادر و ا جراء كرده و هيئت كارشناسان نظريه خود را اعلام كرده و ضمنا" خوانده رديف دوم بلحاظ مجهول المكان بودن از طريق آگهي دعوت شده و سرانجام دادگاه پس طبق نظريه مورخه 23/4/66 خلاصتا" چنين اظهارنظر كرده است  (000 نظر بخواسته خواهان و با توجه باينكه وكيل خواهان مدعي عدم تحويل كالاي فوق كه مسئوليت حمل و تحويل آن بموجب بارنامه استنادي بقصد تهران بخوانده فوق محول گرديده است شده و با عنايت باينكه تحويل كالاي موردترافع به باربري خوانده بدلالت بارنامه شماره 237776 كه فتوكپي آن درزمره منضمات عرضحات است محقق مي باشد و نظر باينكه از جهت تعيين ميزان بهاي تيرآهن مورد بحث قرار ارجاع امر بكارشناس صادر شده در اثر تعرض وكيل خواهان بنظريه كارشناس بدون امر به هيئت كارشناسان ارجاع گرديده و هييت مذكور نيز بموجب نظريه ابرازي خويش كه تحت شماره 264602/12/68 دردفتر اين دادگاه به ثبت رسيده است نرخ واقعي و آزاد تيرآهن مورد ترافع را در بازار معادن 9952800 ريال تعيني و برآورد نموده اند و با توجه باينكه اظهارنظر هئيت كار شناسان با لحاظ اوضاع و احوال موثر بيان شده وتعراض نيز با وضع مسلم قضيه نداشه و موجبي براي عدم متابعت از آن ملحوظ بنظر نمي رسد بويژه آنكه اظهارنظر هييت مذكور از هر گونه تعرض وكيل خواهان و خواندگان موصن و محفوظ مانده است لذا با پذيريش نظر هييت كارشناسان وتوجها" باينكه از ناحيه خوانده فوق درقبال دعوي مطروحه وكيل خوهان ايراد و دفاع موثر و موجهي كه در خور امعان نظر باشد بعمل نيامده و تعرض مدعي عليه مذكور نيز براي تعرفه خوانده رديف دوم بعنوان راننده وسيله نقليه حامل كالاي مورد ترافع از طريق سنديكاي كاميونداارن و عدم تحويل اجناس مذكور از طرف باربري 000 براننده وسيله نقليه حامل كالاي فوق و همچنين ايراد بصلاحيت اين دادگاه و نيز ايراد ضمني بشمول مرور زمان نسبت بمورد هيچيك موجه و موثر نمي باشد زيرا علاوه بر كيفيت سمت تقديم كننده لايحه دفاعيه فوق و با توجه باينكه ادعاي عدم تحويل كالا از طريق خوانده مذكور مدعي عليه رديف دوم با وصف صدور وجوه بارنامه شماره 237776 از ناحيه خوانده گرديد خواهان و قيد مشخصات اتومبيل حاوي كالاي فوق در بارنامه مسبوق الذكر و اينكه خوانده رديف نخست با دريافت اجرت از خواهان اقدام به حمل كالاي مورد ترافع نموده و در نتيجه با توجه بماده 388 قانون تجارت مسئوليت تحويل آ;ها را بمدعي دارا مي باشد و چون ايراد عدم صلاحيت عنوان شده نيز با توجه باينكه محل تحويل كالا و بعبارت آخري محل انجام تعهد خوانده رديف نخست بتحويل كلاي فوق الذكر بخواهان تهران بوده و در نتيجه بموجب ماده 22 قانون آئين دادرسي مدني دادگاه حقوقي تهران صلاحيت رسيدگي بدعوي مطروحه را دارد مي باشد و عنايتا" باينكه ايراد مرور زمان نيز علاوه از عدم وجاهت شرعي آن با توجه بعدم انكار و غير مفتول بودن بدليلي كه مويد تاريخ تلف يا مفقود شدن كالاي موضوع بارنامه مورد استناد يا تاريخ دقيق تاخير در تسليم باشد نيز وارد نمي باشد عليهذا بارد تعرضات و ايرادات فوق و عنايتا" باينكه از ناحيه راننده مذكور دفاع يا دليل ديگري كه موثر در مقام بوده و مثبت تحويل كالا بخواهان در مقدصد يا تقصير ارسال كننده يا مرسل اليه يا ساير موارد قانوني باشد بعمل نيامده واقامه نگرديده و معطوفا" به مجموع محتويات پرونده دادگاه دعوي مطروحه را بميزان اعلام شده از ناحيه وكيل خواهان با توجه به نظريه هييت كراشناسان ثابت دانسته ومستندا" به مواد386 و388 قانون تجارت نظريه دادگاه مبني برمحكوميت باربري 000 ( خوانده رديف نخست )  به پرداخت مبلغ نه ميليون ودويست و هفده هزار و ششصد و پنجاه ريال  (9217650)  رايل بابت كالاي  (محموله )  مورد ترافع بميزان اعلام شده از ناحيه وكيل خواهان و مبلغ 359815 ريال بابت هزينه دادرسي واوراق دستمزد كارشناسان در حق خواهان صادرو اعلام مي گردد ثانيا" در موضوع دعوي وكيل خواهان بطرفتي آقاي  (ب )  بخواسته محكوميت تضامني مشاراليه باخوانده رديف نخست به پرداخت قيمت تيرآهن مورد ترافع نظر باينكه بموجب بارنامه مورد استناد وكيل خواهان مدعي عليه رديف نخست در قبال خواهان مسئول بوده و خوانده رديف دوم تعهدي نسبت بخواهان نداشته و قراردادي با مدعي ندارد و با عناي باينكه از ناحيه وكيل خواهان دليلي نيز كه معارض مراتب فوق بوده باشد اقامه نگرديده است و معطوفا" به مجموع محتويات پرونده دادگاه دعوي خواهانرا بلحاظ عدم توجه آن بخوانده رديف دوم مردود اعلام مي دارد.00) آقاي ج به وكالت از موسسه حمل و نقل باربري 000 بنظريه مذكور اعتراض كرده و ضمن لايحه اعتراضيه خلاصتا" اظهار داشته كه حكومت مواد386و388 قانون تجارت زماني بوده كه وسيله نقليه و به تبع آن راننده در اختيار صاحبت موسسه باربري قرار داشته و حال آنكه بعد از وقوع جنگ تحميلي چنين نبوده و موسسه باربري فقط نقش واسطه را بازي مي كند ثانيا" معلوم نيست خواهان كالا را تحويل كرده ثالثا" خواهان ميبايسيت قيمت رسمي كالا را مطالبه مي نمود نه قميت بازار آزاد رابعا" مودرمشمول مرور زمان است با عرض مراتب نظر باينكه كالا را مطالبه مي نمودنه قيمت بازار آزاد رابعا" مورد مشمول مروز زمان است با عرض مراتب نظر باينكه  كلااي مورد ادعا بامعرفي سنديكاي كاميونداران به راننده تريلر تحويل شده و موسسه موكل هيچگونه دخالتي جز بر قبول يك مسئوليت در آن نداشته و با عنايت باينكه خواهان در صورت مطالبه قيمت كالا ميبايست قيمت روز تحويل را مطالبه مي نمود و چون قيمت بامبلغ خواسته تفاوت فاحش دارد و نظر باينكه خواهان بوظيفه مقرر در ماده 393 قانون تجارت عمل نكرده تقاضاي فسخ نظريه و رد دعوي خواهانرا دارد پس از ارسال پرونده بديوانعالي كشور وارجاع آن باين شعبه اينك در وقت بالا هيئت شعبه تشكيل با بررسي محتويات پرونده ومشاوره بشرح زير اظهارنظر مي نمايد.
نظريه  با ملاحظه محتويات پرونده اعتراض معترض بنظريه دادگاه بكيفيتي نيست كه موثر در رد نظر دادگاه باشد و با توجه به اينكه نظريه موصوف فاقد اشكال است لذا بضمن رد اعتراض مزبور تاييد مي شود.

مرجع :
كتاب موازين حقوق تجارت درآراء ديوان عالي كشور
به اهتمام يداله بازگيركارشناس قضائي وزارت دادگستري
انتشارات گنج دانش ، چاپ اول ، 1378 ، چاپ احمدي
204