رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي : 21/8/71   شماره دادنامه : 490/10  مرجع رسيدگي : شعبه دهم ديوانعالي كشور
خلاصه جريان پرونده :
در تاريخ 27/12/1367 خانمها صاحبجان – معصومه وطوبي دادخواستي بخواسته خلع يد از سه پنجم از يك شبانه روز آب واراضي قناتي كورتون بانضمام سه پنجم از ششدانگ  خانه مسكوني وسه پنجم از يك قطعه زمين ساختماني وسه پنجم از يك قطعه مهم از كورتون از توابع نوده انقلاب عليه آقاي محمد علي بدادگاه حقوقي 2 سبزوار ومعاينه وتحقيق محلي وشهادت شهود توضيح داده اند كه مورث مشاراليهم مالك يك شبانه روز آب از قنات كورتون واراضي بانضمام يكباب خانه مسكوني ويكقطعه زمين ساختماني ودو قطعه زمين انگوري بوده كه با فوت او به آنان وشخص خوانده وهمسر متوفي كه وراث منحصر مشاراليه مي باشند قهرا" انتقال يافته است ليكن خوانده سهام آنان را عدوانا" تصر ف نموده است با توجه به مراتب انتقال يافته است ليكن خوانده سهام آنان را عدونا" تصرف نموده است باتوجه به مراتب مذكور واينكه دادگاه كيفري مشاراليهم را بدادگاه حقوقي هدايت نموده وتقاضاي رسيدگي وصدور حكم دائر به خلع يد خوانده نسبت به سهام مرقوم دارند – دادگاه وقت رسيدگي تعيين نموده واز طرفين دعوت به عمل آورده است . خوانده با تسليم فتوكپي يكبرگ صلحنامه عادي بشرح لايحه مورخ 13/4/61 دفاعا" اظهار داشته است كه پدرش از زمان حيات كليه ماترك خود را باو صلح نموده و اونيز از بانك كشاورزي وام دريافت نموده كه پرداخت وام مذكور بر احراز مالكيت وي حكايت دارد بعلاوه در صورت اجراي قرار معاينه وتحقيق محلي محقق خواهد شد كه مورث نه تنها آب وزمين بلكه تمامي ماترك خود را باو صلح نموده است لذا ادعاي خواهانها را تكذيب مي نمايد وتقاضاي رد آن را دادگاه مبادرت بصدور قرار هاي معاينه وتحقيق محلي نموده وبا اجراي قرارهاي مذكور بخواهانها اخطار كرده است نسبت به تقويم خواسته اقدام نمايند كه خواهانها كل املاك موضوع دعوي را به مبلغ چهار ميليون  وسيصد هزار ريال تقديم نموده اند وبعلاوه اعلام كرده اند كه خوانده قسمت هايي از املاك مذكور را با اشخاص ثالث منتقل نموده است . متعاقب بر تقويم خواسته دادگاه مبادرت به صدور قرار عدم صلاحيت باعتبار صلاحيت دادگاه حقوقي يك سبزوار نموده وپرونده  را بمرجع مذكور ارسال داشته است . دادگاه حقوقي يك سبزوار مجددا" طرفين راجهت رسيدگي دعوت نموده خوانده با تكذيب ادعاي خواهانها بمنظور تشخيص چگونگي  تنظيم صلح نامه تقاضاي استماع شهادت شهود كرده است .با صدور قرار استماع شهادت شهود واجراي آن دادگاه اخذ توضيح از خواهانها را در خصوص صلحنامه مورد استناد خوانده ضروري تشخيص وسر انجام در در تاريخ 30/12/1371 با استماع توضيحات خوانده مبني براينكه از جريان تنظيم صلحنامه مورد استناد خوانده اطلاعي ندارند وباين لحاظ سندمذكور مورد تاييد آنان نيست وبا كسب نظر آقاي مشاور باين استدلال كه صلحنامه مورد استناد خوانده از صلح كليه اموال مورث متداعيين به خوانده دلالت دارد مبادرت باعلام نظريه قضايي مبني بررد دعوي خواهانها نموده است .نظريه قضايي دادگاه بطرفين ابلاغ گرديده وبا وصول لايحه اعتراضيه خواهانها پرونده بديوانعالي كشور ارسال رسيدگي نسبت بان شعبه ارجاع شده است .لايحه اعتراضيه خواهانها هنگام مشاوره قرائت خواهد شد .
هيئت شعبه بتاريخ فوق تشكيل است وبا قرائت گزارش آقا000 عضو معاون وبررسي اوراق پرونده مشاوره نموده چنين راي مي دهد :
بسمه تعالي
اولا" باعنايت به چگونگي تنظيم صلحنامه مورد استناد خوانده وماهيت مدارك موضوع آن ومقررات قانون ثبت ضرورت داشته است بمنظور تشخيص  سابقه ثبت  املاك موضوع دعوي در دفتر املاك واجباري يا اختياري بودن ثبت اسناد مربوط به املاك مذكور از سازمان ثبت اسناد واملاك استعلام بعمل مي آمد . ثانيا" بلحاظ اينكه گواهان اقامه شده از جانب هر دو طرف دعوي اظهار نموده اند كه قبلا" در خصوص ماترك متوفي بين متداعيين توافق حاصل گرديده اظهار نظر درخصوص مورد مستلزم استماع توضيحات خواهانها در خصوص چگونگي توافق مذكور ونحوه توافقنامه بين طرفين بوده است .لذا نظريه استنباطي دادگاه كه بدون انجام اقدامات فوق اعلام گرديده موردتاييد نيست وپرونده بدادگاه حقوقي يك سبزوار اعاده مي شود ثانيا" با التفات بمراتب فوق وانجام استعلام وتحقيقات لازم راي مقتضي صادر شود .