رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي : 30/3/68   شماره راي : 271/21   مرجع رسيدگي : شعبه 21 ديوانعالي كشور
خلاصه امر :
در 14/8/66 بانو طيبه دادخواستي بطرفيت آقاي براتعلي بخواسته خلع يد از يك قطعه زمين بمساحت دوجريب معروف به ملت زير خانه كرده از پلاك 132 اصلي بخش 4 اصفهان بارزش دو ميليون ودوهزار ريال وخسارات تسليم دادگاههاي اصفهان نموده وبخلاصه اينكه شوهر ش بنام رضا000 كه پدرش زمين مذكور را مالك بوده درسال 1344 بموجب قباله عادي بفرزند نامبرده اش صلح كرده واونيز بر طبق قباله عادي ازدواج  صداق اوقرار داده است خوانده با اقرار خود در اظهار نامه رسمي پيوست از سال 1360 بعدوان زمين را متصرف شده ورفع اليد نمي كند فلذا محكوميت خوانده را به خلع يد خواستار است مدارك اظهارنامه قباله نكاحيه تحقيق ومعاينه محل را جلب نظر كارشناس مي باشد كه باثبت بكلاسه 66/277 در شعبه اول حقوقي يك وقت رسيدگي تعيين شده خوانده در محضر دادگاه دفاع كرده كه زمين متصرفي بمادرش تعلق داشت در زمان حيات مشاراليها رضا شوهر خواهان بعلت باير بودن زمين آنرا نخواسته ومادر بوي مصالحه كرده است فتوكپي مصالحه نامه رابضميمه تقديم مي دارد وعلاوه بر اين خواهان قباله نكاحيه محضري نيزدارد كه درآن حق اش بپول تبديل يافته است مضافا" خواهان اصل مدركيه را ارائه نداده است زمين مزبور كه بخود وي داده شده آنرا تبديل به باغ كرده سرسبز است بر آن طمع كرده اند دعوي دليل اثباتي ندارد تقاضاي رد آن مي شود خواهان اظهار داشته قباله رسمي نيز دارد عنداللزوم ارائه مي شود چون همگي در يك جا زندگي مي كرديم خوانده اصل قباله ر ا برداشته است تنها فتوكپي در دست است ضمنا" در نگارش دادخواست بجاي مادر پدر نوشته شده آنرا اصلاح مي نمايد خوانده ثانيا" دفاع كرده كه خواهان مدعي است در نكاحيه زمين دوهزار وپانصد متر است وحال آنكه زمين متصرفي اويكهزار وپانصد متر است خواهان جواب داده كه مادرش يكهزار متر آنرا در حال حياتش فروخته  است دادگاه مقدار نقد در ناحيه رسمي را سوال كرده خواهان جواب داده ده هزارتومان است ودعوي بضميمه ورقه عادي مي باشد وبا صدور قرار مورخ 24/5/67 جلسه دادرسي تجديد شده وخواهان طي لايحه اي ضمن اعلام اينكه نتوانسته قباله گم شده اش را پيداكند واصل عادي آنرا هم خوانده پاره كرد اظهار نمود كه زمين مال شما بوده منتهي قبول نكرده ايد خوانده با تكرار گفته ها وسابق خود اظهار داشته كه جريان پاره كردن مادرش صلحنامه شوهر خواهان را واينكه  بنامبرده جاي ديگري داده كه فعلا" محل سكونت خواهان وهمسر اوست وبعدا" باو صلح كرده نزد برادران بنامهاي محمود ورضاوخواهران بنامهاي عصمت ونصرت بوده ونويسنده صلحنامه حسن اثر انگشت مادرش راگواهي كرده است دادگاه بمنظور اينكه خواهان توضيح دهد محل تنظيم سند رسمي كدام دفتر خانه بوده تا رونوشت دريافت شود وخواهران وبرادران ونويسنده بدادگاه دعوت شوند جلسه دادرسي را تحديد نموده ودر رسيدگي آتي بشرح صورتجلسه 16/8/67 رسيدگي ختم مشاور نظر خودرا ابراز كرده رئيس دادگاه بشرح تصميم مورخ 16/8/67 با صرفنظر از آنكه خواهان قادر بارائه اصل صلحنامه استنادي واصل قباله رسمي ازدواج نبوده ونه وي ونه شوهرش تصرف در زمين نداشته اند وبقيه وراث تقسيم نامه اي ابراز كرده اند وشوهر خواهان نيز امضاء كرده وبغير از او ساير ورثه ادعا را تكذيب عوض زمين شوهر خواهان در زمين احداث ساختمان كرده وسكونت دارد اصولا" مستند خواهان صلحنامه عادي بوده موجب قانون ثبت نيز غير قابل پذيرش است برد دعوي اظهار نظر كرده در اثر اعتراض خواها پرونده بديوانعالي كشور ارسال وباين شعبه ارجاع شده است .
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديدپس از قرائت گزارش آقاي 000 واوراق پرونده مشاوره نمود چنين راي مي دهند .
راي
صرفنظر از اينكه قانون ثبت مانع رسيدگي دادگاه به ادعاي مالكيت وصلح نمي باشد واستدلال دادگاه در اين زمينه مورد تاييد نيست اساسا" چون دلائل ومدارك پيوست پرونده دلالتي بر مالكيت خواهان نسبت به رقبه مورد دعوي ندارد وخلع يد موكول به بقاء مالكيت خواهان مي باشد نظريه استنباطي مورخ 16/8/1367 شعبه اول دادگاه حقوقي يك اصفهان از نظر نتيجه يعني رد دعوي خواهان بلحاظ نداشتن مالكيت موجه وصحيح تشخيص مي گردد پرونده بشعبه مزبور فرستاده مي شود .