رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

شماره وتاريخ دادنامه :12- 16/1/72   مرجع رسيدگي : شعبه اول دادگاه حقوقي يك سمنان
راي دادگاه
در خصوص دادخواست بانوان 1- طاهره 2 – بهيه 3- طيبه هرسه نفر فرزندان محروم شكراله بطرفيت اداره كل مخابرات استان سمنان بخواسته صدور حكم بمحكوميت خوانده بپرداخت مبلغ چهار ميليون ويكصد وهزار ريال وجه نقد بابت بهاي 32 متر مربع زمين مربوط به پلاك ثبتي شماره 1651 كه با 80 متر مربع زمين پلاك ثبتي مشاوره 1626 ملكي خوانده واقع در بخش 4 سمنان معاوضه شده است دادگاه از توجه به جامع اوراق ومحتويات پرونده قطع نظر از اينكه در ذيل صورن جلسه تنظيمي مورخ 2/7/65 (مستند دعوي ) امضا ء وبا اثر انگشت ويامهر هيچيك از خواهانها منعكس نمي باشد وطبق قانون ثبت نيز چنين مستندي بفرض صحت درمحاكم قابل پذيرش نبوده وعنايتا" باينكه طبق مندرجات اسناد رسمي مربوط به پلاك 1646 كه فتوكپي مصدق آن پيوست پرونده محاكماتي است در صفحات نقل وانتقالات خواهانها هريك دودانگ مشاع ( ملكي خود را) در تاريخ 10/5/71 با جميع توابع ولواحق وعرصا" واعيانا" در قبال مبلغ 82860000  ريال به اداره خوانده به بيع قطعي وگذار نموده اند وبا التفات به اظهارات خواهانها ونماينده اداره خوانده بشرح صورت مجلس تنظيمي مورخ 4/7/71 بفرض صحت موضوع خواهانها 80 متر مربع از زمين پلاك اخير الذكر را قبل از انجام معامله با 32 متر مربع زمين ملكي خوانده معاوضه نموده باشند تا از آن جهت بعنوان كوچه وجهت اياب وذهاب به ملك مرقوم استفاده نمايند نظر باينكه با توجه به توصيف فوق خواهانها ششدانگ پلاك 1646 را با كليه توابع ولواحق به خوانده واگذار نموده اند وبا توجه به كيفيت دعوي مطروحه در خواست خواهانها مبني بر صدور قرار هاي معاينه وتحقيق محلي توام با جلب نظر كارشناسي نوعا" موثردر قضيه نبوده وجزء فراهم نمودن موجبات دادرسي نتيجه ديگري نداشته لذا دعوي مطروحه بنظر فاقد وجاهت قانوني بوده ( در فرجه قانوني نيز به نظريه استنباطي دادگاه اعتراض نشده ) وحكم برد دعوي مطروحه صادر واعلام مي گردد راي صادره حضوري وقابل تجديد نظر ديوانعالي كشور است .
راي شعبه 21 ديوانعالي كشوردر تجديد نظر خواهي از راي فوق الذكر:
شماره دادنامه : 314/21  تاريخ رسيدگي : 5/7/72    مرجع رسيدگي : شعبه 21 ديوانعالي كشور
خلاصه جريان پرونده :
بانوان طاهره – بهيه وطيبه در تاريخ 18/5/71 دادخواستي به طرفيت اداره كل مخابرات استان سمنان بخواسته مبلغ چهار ميليون ويكصد ريال بهاء 32 متر مربع زمين تقديم دادگاه حقوقي يك شهرستان سمنان نموده وتوضيح مي دهند كه : خوانده بدون برطرف كردن قناسي زمين محل مخابرات شهميرزاد با تصرف قريب 80 متر مربع زمين از ملك اينجانبان تعهد نموده كوچه اي بعرض 2متر از ابتداي خيابان امام تازمين پلاك 1646 بطول 16 متر جمعا" 32 متر مربع از اراضي خود در اختيار اينجانبان قراردهد ليكن بعدا" برمبناي توافق حاصله اينجانبان زمين 1646 را باداره خوانده فروختيم وبا اين ترتيب حق اينجانبا ن نسبت به 32 متر مربع زمين مورد بحث باقي ودر اختيار خوانده است وچون عين 32متر مربع زمين مورد بحث باقي ودر اختيار اداره خوانده است وبراي خواهان ديگر مورد استفاده ندارد لذا تقاضاي رسيدگي ومحكوميت خوانده بپرداخت بهاي عادله آن با جلب نظر كارشناس تحقيقات محلي ومعاينه محل را داريم .
نماينده اداره خوانده در جلسه مورخ 4/7/71 اظهار مي دارد : مخابرات پلاك 51/13 را خريداري كرده خواهانها در زمين پلاك 1651 حق ارتفاق داشته اند بعد از خريداري زمين وسيله مخابرات وديوار كشي طبق صورتجلسه درزمين 1651 راهي به عرض تقريبي دو متر وطول 16 متر به آنها داده اند كه عبور ومرور كنند به زمينهايشان نهايتا" حدود 2ماه قبل زمينهاي ملكي خواهانها را مخابرات خريداري نموده وسند رسمي به نام مخابرات تنظيم يعني مخابرات زمين پلاك 1646 با كليه متعلقات وتوابع آن خريداري كرده است لذا پس از خريد ملكشان اين توافق منتفي است اضافه مي نمايم كه خواهانها پلاك ثبتي شماره 1651 رسما" حق ارتفاعي نداشته اند راه عبور ومرور ملك آنان قبلا" از خيابان وضلع جنب ملكشان بوده وفقط توافقنامه مورخ 2/7/65 مربوط به راه آبي بوده وتوافق شده كه 32 متر مربع زمين پلاك 1651 به آنها داده شود كه آب به ملكشان ببرند حالاكه مخابرات ملك آنانرا با كليه متعلقات خريداري كرده ادعاي آنان بيوجه وغيرقانوني است تقاضاي رد دعواي آنانرا دارد .
دادگاه در جلسه مورخ 9/10/71 مقرر ميدارد : ((اصحاب دعوي دعوت ودراخطاريه خواهان قيد گردد امضاء كنندگان ذيل صورتجلسه مورخ 2/7/65 شركت مخابرات سمنان را جهت اداي گواهي حاضر نمائيد )) ليكن بحكايت مندرجات صورتجلسه مورخ 4/12/71 خواهانها حاضر نشده وگواهي خود رانيز معرفي  نمي نمايند ونماينده اداره خوانده اصول سه فقره سند مالكيت را ارائه ودادگاه خلاصه اي از آنها در صورتجلسه منعكس وقيد مي نمايد كه خواهانها با توجه به مندرجات اسناد مالكيت ملك خود را با جميع لواحق وتوابع عرصا" واعيانا" از پلاك 1646 به اداره كل مخابرات سمنان واگذار نموده اند .))  ونهايتا" دادگاه پس از بررسي وملاحظه اظهار نظر مشاور دادگاه در تاريخ 6/12/72 باظهرا نظر مبادرت وبالاخره در جلسه مورخ 16/1/72 به استناد ابلاغ اظهار نظر دادگاه باصحاب دعوي وعدم اعتراض نسبت به آن ختم رسيدگي رااعلام وباين شرح بصدور راي مبادرت مينمايد.
(( قطع نظر از اينكه در ذيل صورتجلسه تنظيمي مورخ 2/7/65 مستند دعوي امضاءيا اثر انگشت ويا مهر هيچيك از خواهانها منعكس نمي باشد وطبق قانون ثبت چنين مستندي در محاكم قابل پذيرش نيست وبا توجه باينكه طبق مندرجات اسناد رسمي مربوط به پلاك 1646 كه فتوكپي آن پيوست است در صفحات نقل وانتقالات خواهانها هريك دو دانگ مشاع ملك خود را در تاريخ 10/5/71 با جمع توابع ولواحق عرصتا" واعيانا" در قبال مبلغ 8260000 ريال به اداره خوانده به بيع قطعي واگذارنمودند وبا التفات به اظهارات خواهانها ونماينده اداره خوانده بشرح صورتمجلس تنظيمي مورخ 4/7/71 به فرض صحت موضوع خواهانها 80 متر مربع از زمين پلاك اخير الذكر را قبل از انجام معامله با 32 متر مربع زمين ملكي خوانده معاوضه نموده باشند تا از آن جهت بعنوان كوچه وجهت اياب وذهاب بملك مرقوم استفاده نمايند نظر باينكه نظر باينكه با توجه بتوصيف فوق خواهانها ششدانگ پلاك 1646 را با كليه توابع ولواحق بخوانده واگذار نموده اند وبا توجه به كيفيت دعوي مطروحه درخواست وخواهانها مبني بر صدور قرار هاي معاينه وتحقيق محلي توام با جلب نظر كارشناس نوعا" موثر در قضيه نبوده وجز فراهم نمودن موجبات اطاله دادرسي نتيجه ديگري نداشته لذا دعوي مطروحه بنظر فاقد وجاهت قانوني بوده وبه نظريه استنباطي دادگاه در فرجه قانوني اعتراض نشده وحكم برد دعواي مطروحه اعلام ميگردد .((خواهانها پس از اطلاع از دادنامه در تاريخ 23/3/72 نسبت به دادنامه مذكور اعتراض ودادخواست تجديد نظر تقديم وپس ازانجام تبادل لوايح پرونده حسب دستور دادگاه بديوانعالي كشور ارسال وباين شعبه ارجاع مي گردد لوايح طرفين هنگام شورقرائت خواهد شد.
هيئت شعبه درتاريخ بالا تشكيل گرديد پس از قرائت گزارش آقاي 000 عضومميز واوراق پرونده ودادنامه شماره 12/72 فرجامخواسته مشاوره نموده چنين راي مي دهند :
بسمه تعالي
ايرادات واشكالات زير نسبت به دادنامه تجديد نظر خواسته وارد بنظر مي رسد:
1-تجديد نظر خواهان مدعي هستند كه زمين مورد اختلاف بمساحت 32متر مربع در قبال هشتاد متر مربعي كه آنان از ملك خود به اداره خوانده واگذاركرده اند بعنوان عوض به نامبردگان واگذار گرديده واين زمين بعنوان معبر باملحقات وتوابع بقيه پلاك 1636 كه بعدا" به اداره خوانده فروخته شده نبوده وزمين مستقلي مي باشد وجهت اثبات مدعا در دادخواست باظهار نظر كارشناس تحقيقات محلي ومعاينه محل استناد نموده اند بنابراين باتوجه به فني بودن موضوع وتشخيص موقعيت زمين مذكور وارتباط يا عدم ارتباط آن با مبيع ( بقيه پلاك 1646 ) ورد درخواست خواهانها باستناد ((عدم تاثير قرار معاينه محل تحقيقات محلي با جلب نظر كارشناس در قضيه )) موجه نمي باشد .))
2-دادگاه در جلسه مورخ 9/10/71 مقررداشته اصحاب دعوي دعوت ودر اخطاريه خواهانها قيد گردد امضاكنندگان ذيل صورتجلسه مورخه 2/7/65 شركت مخابرات را جهت اداء گواهي در دادگاه حاضر نمايند .))     خواهانها پس از استحضار از موضوع طي لايحه وارده بشماره 4334  -1/12/71 اعلام نموده اندكه : (( به شهود مراجعه نموديم ولي بنا به عللي كه برما پوشيده است اعلام داشتند كه در صورتي حاضريم دردادگاه براي اداي شهادت حاضر شويم كه ازجانب دادگاه دعوت شويم .))وذيلا" اسامي ونشاني آنانرا به دادگاه اعلام نموده اند ليكن دادگاه در جلسه مورخ 4/12/71 صرفا" با انعكاس عدم حضور خواهانها وعدم معرفي گواهان اكتفا وبمقررات مربوط در اين خصوص ( مواد 407 ببعد در بحث گواهي قانون آيين دادرسي مدني 426 در بحث تحقيق محلي ) توجهي ننموده است لذا ايران واعتراض تجديد نظر خواهان وارد تشخيص ودادنامه تجديدنظر خواسته بلحاظ نقض رسيدگي وعدم توجه بمقررات قانون آ.د.م نقض ورسيدگي پرونده به شعبه ديگردادگاه حقوقي يك سمنان ارجاع مي گردد النهايه توجه دادگاه را باصل خواسته خواهانها كه ((درخواست پرداخت بهاي زمين مذكور )) مي باشد ( نه خود زمين ) وقابليت استماع يا عدم قابليت آن باين كيفيت جلب مي نمايد .