رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي : 7/2/1370
شماره راي    : 78/21
مرجع رسيدگي  : شعبه 21ديوانعالي كشور

خلاصه جريان پرونده :
در تاريخ 21/3/69آقاي (الف ) با وكالت آقاي (ب )به طرفيت آقاي (ج ) بخواسته محكوميت خوانده به پرداخت مبلغ 7029320ريال تقديم دادگاه حقوقي يك مشهد نموده و خلاصتا" توضيح داده در تاريخ 12/11/66 خوانده مبادرت به فروش ده راس گاو شيري بدون پلاك وشماره شناسائي كلا" مبلغ 124 ... 00 ريال به خواهان نموده پيرو معامله مزبوروانجام معاينات پزشكي لازم توسط اداره دامپزشكي مشهدحسب مدارك موجود تعداد9 راي گاوهاي ابتياعي مبتلا به امراض دامي وتدريجا" معدوم گرديده اند متعاقب اين اقدام اداره دامپزشكي مبلغ 2670680 ريال بعنوان بهاي گوشت گاوهاي ذبح و معدوم شده ومبلغ 18 ... 00 ريال بابت خسارات وارده به مالك (خريدار) پرداخت نموده كه با احتساب مبلغ يك ميليون ريال ارزش يك راس گاو باقيمانده از مجموع گاوهاي ابتياعي ارقام مزبور كلا" بالغ بر5370680 ريال شده كه عائد موكل گرديده نظر باينكه موكل مبلغ 124 ... 00 ريال بابت ثمن بخوانده پرداخته بود لذا پس از كسر و احتساب كل مبلغ دريافتي فوق باقي مانده آن مبلغ خواسته را تشكيل ومورد مطالبه قرار گرفته اينك موكل براساس مقررات حاكم بر ظهور و وجود فساد در مبيع خودرا مستحق مطالبه آن دانسته و وفق مقررات قانون مدني خصوصا" شق 1و 2 ماده 429 اقامه دعوي نموده و باستناد پرونده كلاسه 526-68 مطروحه در شعبه 3 دادگاه حقوقي يك بخصوص اظهارنظر اداره دامپزشكي وسوابق و پرونده هاي موجود در آن اداره تقاضاي صدور حكم طبق خواسته را دارد با تعيين وقت و ابلاغ بطرفين آقاي (ق ) با تقديم يك برگ وكالتنامه خود را وكيل خوانده معرفي و مضن لايحه تقديمي خلاصتا" اظهار داشه كه دعوي خواهان تكذيب مي شود و قبلا" به دعوي خواهان رسيدگي و طبق پرونده كلاسه 528-68و68-527و68-526 مورد رسيدگي در شعبه سوم دادگاه حقوقي يك مشهد قرار گرفته و دادگاه اقدام بصدور نظريه مبني بر بطلان دعوي خواهان نموده كه شعبه 21ديوانعالي كشور آنرا تنفيذ ومبادرت بصدور حكم بطلان دعوي خواهان شده بنابراين موضوع مشمول جريان امر محكوم بها است معامله در تاريخ 12/11/66 صورت گرفته و گاوهاي مورد نظر توسط موكل از تهران خريداري و در حاليكه در مشهد قرار گرفته و دادگاه اقدام بصدرو نظريه مبني بر بطلان دعوي خواهان نموده كه شعبه 21 ديوانعالي شكور آنرا تنفيذ و مبادرت بصدور حكم بطلان دعوي خواهان شده بنابراين موضوع مشمول جريان امر محكوم بها است معامله در تاريخ 12/11/66 صورت گرفته و گاوهاي مورد نظر توسط موكل از تهران خريداري و در حاليكه درمشهد داخل كاميون بوده است راه به راه بدون انكه به محل دامداري يا محل ديگري توسط موكل حمل شده باشد فقط با دريافت مبلغ 12 ... ريال سود فروختهشده و آقايان حاج (م ) و(ع ) و(ع ) و(ع ) و(ص ) و(غ ) ناظر وقوع معامله بوده و نامبردگان طبق استشهاديه ضمن تائيد مورد با علم و ا طلاع اعلام نموده اند دامداري خواهان حتي قبل از انجام معامله آلوده بوده و بارها توسط اداره دامپزشكي به مالك گاو پرداخت مي شود نانيا" به ازاي هر دو گاوي كه معدم مي شود يك راس گاو به نرخ تعاوني از قرار هر راس 25 ...  تومان داده مي شود درحالي كه قيمت گاو آزاد در بازار بيش از125 ...  تومان است براي اثبات اين ادعا ضمن تعرفه مشهود به پرونده متشكله در اداره دامپزشكي استناد مي گردد قيمت گاوهاي مورد معامله طي 8 فقره چك 15 ... 0 تومان پرداخت مي گردد فقط دو فقره از چكها باقيمانده بوده كه اينجانب مبادرت به اقامه دعوي براي وصول آنهانمودم كه آقاي (الف ) خواهان دعوي بطلان معامله را كرده و در طول پرداخت 6 فقره ازچكها گاوهاي ابتياعي خواهان دچار هيچگونه اشكال وايرادي نبود والا خواهان همچنانكه دو فقره چك آخري را پرداخت نكرده چكهاي قبلي را نيز پرداخت نمي كرد اولين اظهارنامه ابلاغ شده قانون بموكل 130 روز بعد از معامله و دومي 145 روز پس از معامله ابلاغ شده وخلاصه آنكه معامله بنحو صحيح و سالمانجام شده و خيار حيوان نيز سه روز بوده كه خيار مذكور فوري است خواهان نمي تواند پس از گذشت ماهها اقامه دعوي نمايد. ماده 429 كه مورداستنادوكيل خواهان است انطباقي با مورد نداردو در خاتمه وكيل خوانده نتيجه گرفته كه اصولا" بيماري ومعدوم شدن دامها ارتباطي به گاوهاي ابتياعي موكلش ندارد و بلكه ناشي از عدم بهداشيت محل دامداري بوده است و صدور حكم بر رد دعوي را خواستار شده است و طبق صورتجلسه مورخه 7/5/69وكلاي طرفين در دادگاه حاضر شده و مطالبي در اطراف دادخواست و لايحه تقديم بيان نموده اند و دادگاه پرونده هاي كلاسه 528-68و527- 68و 526-68 و شعبه سوم را مطالعه كدره و طبق صورتجلسه مورخه 13/6/69 دادگاه پس از ملاحظه پرونده و67/3141ح وانعكاس خلاصه آن دراين پرونده ايراد وكيل خوانده را در مورد اينكه موضوع مشمول امر محكوم بها مي باشد رد كرده ودر ماهيت امر جهت رسيدگي بمدافعات وكيل خوانده قرار استماع گواهي گواهان ذيل استشهاديه و ملاحظه پرونده گاوداري آقاي (الف ) صادر و به وكيل خوانده تذكر داده كه گواهانش را حاضر نمايد و پرونده دامپزشكي گاوداري آقاي (الف )توسط يك نفر پزشك جهت اخذ توضيح مطالبه كرده و طبق صورتجلسه مورخ 4/9/69 با ملاحظه پرونده گاوداري آقاي (الف )وتوضيحات آقاي دكتر ...  دادگاهديگر به درخواست وكيل خوانده نيازي به تحقيق از گواهان خوانده تشخيص نداده و سرانچام پس از توضيحات وكلاي طرفين كه خلاصتا" تكرار مطالب قبلي آنان مي باشد و پس ازكسب نظرآقاي مشاور و بيان خلاصه دادخواست خواهان خلاصتا" چنين اظهارنظر كرده است ( ...  دادگاه در جهت كشف حقيقت اقداماتي را انجام داده ودر اين راستا نظريه شبكه دامپزشكي را كسب نموده كه در نتيجه روشن شدكه مبيع در هنگام معامله فاقد عيب ونقص بوده است بنابمراتب خواهان در مقام اثبات ادعاي خويش دليل اثبات كننده اي ارائه و اقامه نكرده است لذا دادگاه نظر بر رددعوي خواهان دارد.00) خواهان با وكالت آقاي سيد.00 بنظريه مذكور اعتراض كرده و خلاصتا" اظهار داشته كه دادگاه بدون توجه بمدارك و مستندات و پرونده مورد استناد وي كه شامل پاسخ مسئول ومبسوط اداره دامپزشكي مي باشد اهظارنظر كرده و پرونده مورد استناد را مطالبه نكرده و فردي كه از سوي اداره دامپزشكي در دادگاه شركت نموده فاقد هرگونه معرفي نامه بوه احتمالا" جز ارائه پرونده مربوطه گاوداري وظيفه ديگري نداشتها ست واسناد به اظهارات چنين شخصي (احتمالا" غير مطلع ) كه پايه واساس نظريه دادگاه قرار گرفته با توجه به مغايرت اين اظهارات چنين شخصي (احتمالا" غير مطلع ) كه پايه واساس نظريه دادگاه قرار گرفته با توجه به مغايرت اين اظهارات با محتويات پرونده استنادي و عدم احراز اختيارات مشاراليه نمي تواند واجد استحكام كافي و لازم و شايسته صدور راي باشد سپس پرونده بديوانعالي كشور ارسال شده و به اين شعبه ارجاع گرديده است.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد پس ازقرائت گزارش آقاي ...  مشاوره نموده چنين راي مي دهند.
اعترااضت وكيل خواهان وارد است زيرا لازم بود دادگاه در جهت رسيدگي بدعوي خواهان مستندات ويرا مورد ملاحظه قرارمي دادوتوضيحات آقاي دكتر برنجي كه مورد استناددادگاه در صدور نظريه قرارگرفته از طرف اداره مربوطه معرفي نشده و به همين جهت مورد ايراد وكيل خواهان قرار گرفته و از طرف ديگر دادگاه ملاحظه پرونده هاي 68-528 68-527و 68-526 شعبه 3 را لازم تشخيص داده و دستور مطالبه آنرا صادره لكين بدون ملاحظه آنها اظهار نظر كرده كه من حيث المجموع بلحاظ نقص رسيدگي نظريه دادگاه تائيد نمي گردد و پرونده جهت اقدام مقتضي به شعبه مزبور اعاده مي گردد.