رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي : 22/12/71
شماره دادنامه : 755/24
مرجع رسيدگي  : شعبه 24 ديوانعالي كشور

خلاصه جريان پرونده :
بشرح مذكور در دادنامه شماره 6/5/71-255/64 صادره از شعبه 24 ديوانعالي كشور در تاريخ 26/10/69 آقاي (ف ) بوكالت از خانم (خ ) دادخواستي بطرفيت آقايان (ه)و(ن )و(م ) بخواسته الزام خواندگان به تنظيم سند رسمي يك باب آپارتمان پلاك ثتبي 2289/72 بخش 11 تهران مقوم بمبلغ دو ميليونو يكصد هزار ريال تقديم دادگاه حقوقي يك تهران نمودهكه بشعبه پنجم ارجاع گرديده و خلاصتا" توضيح داده كه خوانده رديف يك پلاك فوق را با مستخدثات بخوانده رديف دو بموجب مبايعه نامه مورخ 20/1/66انتقال داده خواندگان مذكور متفقا"كليه حقوق خود را بخوانده رديف 3 منتقل نمايندوخوانده اخيربشرح مبايعه نامه مورخ 8/12/68 تمامي ششدانگ ان پلاك را در قبال بلغ پنجاه ميليون ريال بموكله فروختهاست و ثمن آنرا دريافت داشته ومبيع بتصرف موكله درآمده لذا درخواست رسيدگي و صدرو حكم بخواسته فوق را دارد. دادگاه وضعيت ثبتي پلاك مورد بحث را استعلام نموده كه پاسخ واصل شده است ضمنا" در تاريخ 3/2/70 آقاي دكتر ...  بوكالت از آقاي (ه) با وكالت خانم  ...  اصفهاني و آقاي (ن ) دادخواستي تحت عنوان دعوي متقابل نسبت به پرونده كلاسه 69/5/697 بخواسته فسخ قراردادهاي تنظيمي بين خواهانها با آقاي (م ) و خانم (ي ) مقوم به دو ميليونو يكصد هزار ريال بطرفيت آقاي (م ) و خانم (ي ) بدادگاه حقوقي يك تهران تقديم نموده كه بشعبه پنجم ارجاع گرديده وخلاصتا" توضيح داده كه آقاي (م ) در سال 65 بدون اجازه آقاي (ه) بزمين فوق الذكر تجاوز و تصرف غير قانوني نموده و در آن باحداث بنا مشغول گرديده آقاي (ه) كه درمقابل عمل انجام دشه قرارگرفته ناگزير به منوظر معامله با آقاي (م ) قراردادي با آقاي (ن ) منعقد كرده تا آزايا تقوي اقدامات لازم را براي احقاق حق آقاي (ه) بعمل آوردودر نتيجه قرارداد مورخ 19/2/66 منعقد شده اما آقاي (م ) بتعهدات خود عمل نكدره واز پرداخت وجه ناچيزي كه بابت بهاي زمين قرار بوده به آقاي (ن ) بدهد امتناع ورزينده و طبق ماده 10 قرارداد معامله قاب لفخس است ودر ازاء تخلف طبق ماده 9 قرارداد چكي بمبلغ پنج ميليون ريال نزد آقاي ...  گذاشته كه آن هم خالي از وجه درآمده ضمنا" موكل در معامله مغبون شده و در جريان رسيدگي آقاي ...  به وكالت از آقاي (م ) در دعوي شركت نموده و طي لايحه تقديمي ادعاي خواهانرا واردنداسنته سرانجامدادگاه پس از رسيدگي و كسب نظر آقاي مشاور طبق نظريه مورخ 18/8/70 خلاصتا" دعوي فسخ قراردادهاي 19/2/66و18/12/68 را قبابل پذيرش ومالا" دعوي تنظيم سند رسمي را مردود اعلام و اضافه نمودهكه چون بناي مستحدثه به ثبت نرسيده قائم مقامي خانم (ي ) نستب به بنا ماندگار و بعد از تراضي طرفين در تقويم بها قابل استرداد قميت بوده و حداقل تا زمان استمرار تصرفات خانم (ي ) اجرت الثمل از بابت بنا قابل مطالبه نخواهد بود آقايان (ف ) و( ) بنظريه مذكور اعتراض كرده اند ضمنا" خانم () فوت كرده و ورثه وي طي لايحه تقديمي مراتب انتقال ملك از ناحيه مورث خود را باحد از ورثه يعني آقاي دكتر(ع ) تائيد كرده اند وآقاي (ف ) در تاريخ 13/12/70 دادخواستي تحت عنوان وارد ثالث تقديم داشته است پس از اعتراض معترضين پرونده بديوانعالي كشور ارسال و به اين شعبه ارجاع گرديده اين شعبه پس از رسيدگي چنين راي داده است (قطع نظر از اينكه اظهارنظر دادگاه در مورد اجرتت المثل بناتعيين تكليف نسبت به مستحدثه جزء خواسته نبوده اصولا" اشكالاتي بشرح زير نسبت به نظريه مورد بحث موجود است : اولا" فتوكپي چكهاي مذكوردر قرارداد ضميمه پرونده ملاحظه نمي شود ثانيا" چكهائي كه شماره آنها در قرارداد ذكر شده تايخ آنها قيد نگرديده ثالثا" گواهي بانك سپه در خصوص برگشت دو فقره چكهاي شماره 130911و130912 مي باشد كه تاريخ چكها نوشته نشده رابعا" وكيل خواهان اصلي و وكيل احد از خواندگان (م ) در لوايح اعتراضيه متذكر شده اند كه مبلغي از وجه چكها پرداخت گرديده و درقبال چكهاي شماره 130911و130912 چكهاي ديگري تسليم و در واقع تبديل تعهد شده اقتضاء داشته دادگاه با توجه بمراتب فوق و با اختيارات حاصل ازمقررات ماده 28لايحه قانوني تشكيل دادگاههاي عمومي هر گونه اقدامي كه جهت كشف حقيقت لازم باشد انجام و سپس تصميم مقتضي اتخاذ گردد) پس از اعاده پرونده دادگاه در وقت فوق العاده چنين راي صادر كرده است ( در مورد دعوي پرونده كلاسه 70/896  نظر باينكه وكيل خواهان حسب اظهارات خود منعكس در صورتمجلس مورخ 2/3/71 دادخواست تقديمي را مستردداشته است مستندا" بماده 123 قانون آئين دادرسي مدني قرارابطال دادخواست در پرونده ياد شده صادرو اعلام مي شود درپرونده كلاسه 70/141 تضاضاي فسخ قرارداهاي مورخ 20/1/66و19/2/66 و18/12/68 تنظيمي فميابين آقايان (ه)و(ن ) و(م ) و(ي ) مقوم بملغ دو ميليون و يكصد هزار ريال است ادعاي فسخ قراردادها با تمسك بماده 10قرارداد فروش مورخ 19/2/66 و با اعلام به غبن مي باشد ماده 10 قرارداد صراحت دارد در صورت برگشت چكهاي شماره 130910و130911 و درصورتي كه خريدارباآماده بودن كليه شرائط انتقال از حضور در دفترخانه اقدام ننمايدمعامله قابل فسخ از طرف فروشندگان خواهد بود نظر باينكه بموجب نوشته مورخ 14/2/67 در ذل قرارداد فروش از شرط فسخ ناشي از برگشت دو فقره چك تحويلا" عدول شده است بعلاوه گواهي پااين كار ساختمان و ساير مدارك مصرح در ماده 10 قرارداد فروش از ناحيه مدعيان دعوي فسخ ارائه نشدهاست واصول چكهاي شماره 130910و130911ابرازنگرديده است لذا به نظريه دادگاه استحقاق خواهانها باعمال حق فسخ مندرج در ماده قرارداد پيدايش نيافته است ادعاي غبن نيز بدون دليل است و بطريق مطروخه مخالف يا اعمال فوريت آن بشرح ماده 420 قانون مدني است و غيرموجه مي باشد مضافا" اينكه درخواست فسخ قرارداد مورخ 18/12/68 از ناحيه خواهانها قابل پذيرش نمي باشد زيرا طرفين قرارداد اخير(م ) وخانم (ي ) هستند كه طرفين اين قرارداددراظهارات خود در پرونده تائيد براجراي قراردادداشته وتقاضاي فسخ ننموده اند بنابراين دعوي فخس قرارداد من جميع جهات صحيح و ثابت نبوده راي به رد آنها صادرو اعلام مي دارد ودعوي آقاي (ح ) به قائم مقامي خانم (ي ) برابر قرادادهاي 18/12/68-25/7/70 و ساير محتويات پرونده عبارت از الزام خواندگان بحضور در دفترخانه اسناد رسمي و تنظيم سند انتقال ششدانگ يك دستگاته آپارتمان طبقه اول جزء پلاك شماره 2289/72 واقع در بخش 11 تهران و انجامتشريفات لازمه مقوم به مبلغ دوميليون و يكصد هزار ريال است كه با توجه بمندرجات قراردادهاي استنادي كه خدشه اي بر لزوم مفاد آنها بنحو موثري وارد نشده است و گزارش شماره 45598-2/2/70 ثبت املاك شميران و انعكاسات ديگر در پرونده دادگاه دعوي اخير را ثابت تشخيص ومستندا" بمواد10و 399و 219و220 قانون مدني و مواد46و154 قانون ثبت اسناد واملاك ودرنظر داشتن تبصره 8 ماده 100 قانون شهرداري راي الزام آقاي (ه)وعنداللزوم ساير خواندگان بحضور در دفترخانه اسناد رسمي وتنظيم سند انتقال قطعي ششدانگ يك دستگاه آپارتمان طبقه اول مورد معالمه قرارداد 18/12/68 بنام آقاي (ح ) با رعايت مقررات مربوط به تفكيك و انجام ساير مقررات متعارف و ضروري در ا ين زمينه را صادر واعلام مي دارد آقاي (ح ) بايد مبلغ 25 ...  ... 00 ريال باقميانده ثمن معامله را نيز به آقاي (م ) پرداخت نمايد.00) آقايان (ه)و(ن )باوكالت آقاي دكتر ...  بطرفليت اقايان (م ) و(ح ) از دادنامه مذكور تجديدنظرخواهي نموده كه پس از انجامتشريفات قانوني پرونده بديوانعالي كشورارسال وبه اين شعبه ارجاع گرديده است.
هييت عشبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد پس ازقرائت گزارش آقاي ...  عضو مميز وبررسي ارواق پرونده مشاوره نموده چنين راي مي دهند:

راي
اعتراضات تجديدنظرخواهان نسبت هب راي تجديدنظرخواسته بنحوي نيست كه نقض راي مذكور را ايجاب نمايد از لحاظ رعايت اصول و قواعد دادرسي اشكال موثري نيز در رسيدگي دادگا مشهود نمي باشد لذا راي مورد بحث نتيجتا" ابرام مي گردد.

مرجع :
كتاب قانون مدني در آراء ديوان عالي كشور- خيارات واحكام راجع به آن - به اهتمام يداله بازگير - انتشارات فردوسي - چاپ اول 1379 - چاپ دريا