رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

.
تاريخ رسيدگي :29/1/1369
شماره راي    : 65/21
مرجع رسيدگي  : شعبه 21ديوانعالي كشور

خلاصه جريان پرونده :
در تاريخ 11/1/1365 آقاي (ح ) دادخواستي به طرفيت آقاي (م )تسليم دادگاه حقوقي يك باختران نموده بشرح دادخواست وتوضيحاتش در دادگاه به عنوان اينك هدر معاوضه خانه خود با حق كسب و پيشه سه دانگ دكان خوانده مغبون شده و خاندهدرمعرفي دكان غير وانتقال آن مرتكب تدليس گرديده و او را فريب داده فسخ دو فقره قولنامه هاي مورخ 17/11/1364 مقوم به 935 ... 0 ريال را تقاضا كرده با ثبت به كلاسه 65/10 شعبه دوم وقت رسيدگي تعيني شده آقاي ...  به وكالت خوانده مداخله نموده ضمن بيانمطالبيه راجع به معامله ومعاوضه طرفين و صحت آن رد دعوي را خواستار گرديده پس ازجلب نظركارشناس جهت تطبيق مغازه مورد معامله وتحقيق از دو نفر واظهارنظر مشاور بر فخس هر دو قرارداد رئيس دادگاه بشرح تصمي مورخ 10/8/1366 بيع خانه را باطل دانسته و بعنوان اينكه خوانده در معامله حقوق استيجاري سه دانگ دكان خواهان را فريب داده نظر خود را بر فس -خ و استرداد ثمن ابراز داشته كه مورد اعتراض وكيل خوانده واقع شده و به شرح راي شماره 729/21-19/11/66 شعبه 21 ديوان كشور نظريه مزبور بكيفيت ا برازي تائيد نگرديده و به عنوان اينكه معاوض خانه خواهان با حق كسب و پيشه سه دانگ دكان استيجاري خوانده مورد قبول خواهان وتاييد وكيل خواندهاست و بلحاظ تعيين قيمت عوضين هم ارزش بودن عوض ومعوض موردنظر طرفين بوده و خواهان مدعي غبن شده وتقاضاي تعيين كارشناس جهت تعيين ارزش واقعي را داشته و در معاوضه اش كه هم ارزش بودنعوضين موردنظر طرفين باشد خيار غبن جاري است جچلب نظر كارشناس جهت تعيين ارزش عالده ومتعلقات آن و نيز ارزش حق كسب و پيشه وتجارت 3دانگ مشاع از ششدانگ يك باب دكان دو دهنه موضوع قرارداداد مورخ 17/11/1364 در تاريخ معاوضه با در نظر گرفتن شرايط معامله ومعاوضه واتخاذ تصميم نسبت به درخواست فسخ معاوضه بداعيه وجود غبن و رد دعوي فسخ بداعيه تدليس و فريب ضروري تشخيص گرديده ( جريان مشروح پرونده درراي اين شعبه درج پيوست پرونده است ) پس از اعاده پرونده واظهارنظر مشاور بر فسخ معاوضه واسترداد عوضين رئيس دادگاه بشرح تصميم شماره 353- 24/7/1368 به خلاصه اين استدلال كه برابر نظر كارشناس ارزش حق كسب و پيش مغاز موردمعامله متعلق به خوانده چهار ميليون ريال و قيمت خانه متعلق به خواهان در تاريخ انجام معامله مبلغ هفت ميليون و پانصد و شصت هزار ريال برآورد شده و با در نظر گرفتن قميت دكان مقيده در سند عادي مورخ 17/11/1364 خواهان در معامله و معاوضه خانه خود با دكان خوانده ششي ميليون و ده هزار ريال مغبون شده و غبن فاحش تحقق يافته دعوي خواهان را مبني بر فسخ معاوضه به جهت وجود غبن فاحش وارد موجه تشخيص ونظر خود را مبني بر صدور راي به خواهان ابراز نموده كه مورد اعتراض وكيل خوانده واقع شده است.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد پس ازقرائت گزراش آقاي ...  و اوراق پرونده مشاوره نموده چنين راي مي دهند.
با توجه به محتويات پرونده واستدلال دادگاه و لحاظ مواد 416و 417 قانون مدني نظريه استنباطي شماره 353-24/7/1368 شعبه دوم دادگاه حقوقي يك باختران مبني بر فسخ معاوضه موضوع دو قرارداد مورخ 17/11/1364 به لحاظ وجود غبن فاحش موجه وصحيح تشخيص وتاييد مي شود. پرونده به شعبه مزبور ارسال مي گردد.

مرجع :
كتاب قانون مدني در آراء ديوان عالي كشور- خيارات واحكام راجع به آن - به اهتمام يداله بازگير - انتشارات فردوسي - چاپ اول 1379 - چاپ دريا