رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي : 30/9/71
شماره دادنامه : 622/3
مرجع رسيدگي  : شعبه سوم ديوانعالي كشور

خلاصه جريان پرونده :

آقاي (ك ) در تاريخ 26/3/69 دادخواستي بطرفيت آقاي (م )وخانم (ت ) داير بالزام بانجام تعهد انتقال رسمي (مقوم به دو ميليون يكصد ريال ) ششدانگ يكباب خانه پلاك 211/15187 بخش 5 ثبت اصهفان واقع در خيابان سروش بدادگاههاي حقوقي 1 اصفهان تقديم و آقاي (الف ) كه بوكالت از خواهانها دادخواست تنظيم دعوي را طرح نموده توضيحا" اعلام داشته كه حسب مبايعه نامه مورخ 10/1/69 خواندگان ملك موصوف را در28/3/68 بموكل فروخته ومقداري از ثمن را دريافت و مقرر گرديده بقيه ثمن در مواعد مقرر در دفتر اسناد رسمي پرداخت شود ولي چون خواندهاز ايفاء تعهد خودداري مي نمايد مستندا" بماده 10 قانون مدني الزامشان بحضور در دفترخانه و ضمنا" اصدار قرار تامين خواسته مورد تقاضاست و در مورد تتمه ثمن موكل با اخطار دادگاه آماده براي ايداع بقيه مي باشد خواندگان متقابلا" درتاريخ 2/5/69دادخواستي بطرفيت آقاي (ك ) بشعبه 25 دادگاه حقوقي 1 اصفهان كه پرونده اصلي تحت كلاسه 78-69/250 در آنجا مطرح بوده تقديم و آقااين (ح )و(ب ) با وكالت خوانهاي تقابل توضيح داده اند كه موكلش اغوا شده اند و بدون اطلاع ازقيمت واقعي زمين قولنامه مورخ 18/1/69 را با چرب زباني بنگاه دار امضاء و دو فقره چكهاي شماره 18/1/69و 27/1/69 را بحساب جاري خود گذاشته اند در صورتي كه قيمت واقعي در روز تنظيم قولنامه متري 300 هزار ريال بوده و بهمين مناسبت 10 روز پس از تنظيم قولنامه طي اظهارنامه 444-2/2/69 مراتب غبن و فسخ معامله بخوانده اعلام گرديده و اينك با جلب نظر كارشناس و مراتب فوق حكم ببطلان دعوي اصلي واعلام صحت...  وبي اعتباري قولنامه را خواستارم 0 مرجع رسيدگي وضعيت ثبتي را حسب درخواست استعلام و طرفين را دعوت و پس از استماع گواهان ومطالبه رفين در جلسه اي كه هر دو پرونده توام گرديده قرار ارجاع بكارشناس از جهت ميزان واقعي قيمت صادر ومتعاقب وصول نظر هيئت كارشناسان كه بطرفين ابلاغ و مورد اعتراض خواهانهاي دعوي تقابل قرار گرفته در معيت آقاي مشاور دادگاه خلاصتا" چنين ابراز نظر نمود است : با توجه به اظهارنظر هيئت كارشناسان و اينكه خواندگان دعوي اصلي نسبت به مستند دعوي خواهان ايراد وتكذيبي بعمل نياورده است وملحوظ داشتند اينكه بنطر هيئت كارشناسي اعتراض موجهي نشده و تفاوت بهاي مورد معاوضه كه توسط كارشناسان بمبلغ 5667 ... 0ريال ارزيابي شد و بهاي مورد معامله كه مورد موافقت طرفين در قولنامه قرار گرفته (متري دويست هزار ريال ) عرفا" قابل اغماض مي باشد و اين تفاوت را نمي توان غبن محسوب داشت لذا دادگاه ضمن رد ادعاي خواهندگان اصلي دعوي اخواهان اصلي را وارد تشخيص و نظر بالزام خواندگان اصلي به تنظيم سند رسمي با خواهان اصلي براساس قولنامه اصلي را وارد تشخي صونر بالزام خواندگان اصلي به تنظيم سندرسمي با خواهان اصلي بر اساس قولنامه مورخ 18/1/69نسبت بپلاك 211/15187 واقع در بخش 5 اصفهان صادر ودر مورد دعوي تقابل بنا بدلايل فوق نظر برد صادر مي گردد. اين نظر مورد اعتراض آقاي (م ) و خانم (ت ) واقع گرديده كه لايحه مربوط بهنگام مشاوره قرائت خواهد شد.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد پس ازقرائت گزارش آقاي ...  عضو مميز واوراق پرونده مشاوره نموده و چنين اظهارنظرمي نمايد:

نظريه
نظريه مورخ 29/1/71 شعبه 25 دادگاه عمومي حقوقي يك اصفهان در پرونده هاي شماره 69/78 و69/120 با اشكال مواجه است است زيرا دادگاه باستناد نظريه هييت كارشناسان واينكه مبلغ تفاوت قيمت واقعي با قيمتي كه مورد معامله قرار گرفته عرفا" قابل مسامحه مي باشد برد دعوي خواهانهاي تقابل والزام خواندگان دعوي اصلي اظهانظر نموده در حاليكه اولا" تفاوت قيمت معادل چهارصد و بيست و هفت هزار تومان است كه اين مبلغ واقعا" درخور توجه است و موقعيت مسامحه ندارد ثانيا" نظريه هيئت كارشناسان رسمي منتخب دادگاه كه تحت شماره 735-22/7/70 دفتر دادگاه ثبت گرديده مشعر است بر اينكه هنگام بازديد و معاينه كارشناسي از خانه مورد معامله درب خانه بسته بوده وكليد هم در دسترس نبوده و كارشناسان نردبان پاي ديوار گذارده و از طريق نردبان داخل خانه و ساختمان شده اند لكن معلوم نكرده اند كه داخل اطاقها هم شده اند يا خير درب اطاقهاي فقل بوده يا نه و نتيجا" مطابقت نظريه كارشناسان با اوضاع و احوال محقق ومعلوم مسئله محل ترديد است كمااينكه مديران بنگاه معاملات ملكي رفيعي و بنگاه معاملات ملكي حقيقت و ...  داراي پرونده اشتغال معاملات ملكي بشرح گواهاي صادره كه ضميمه لايحه خواهانها ثبت شده بشماره 1026-11/10/70 بدادگاه تقديم گرديده ارزش ملك را با در نظر گرفتن عرف محلي در تاريخ 18/1/69از قرار هر مترمربع معادل چهل هزار تومان ونفر اخير مترمربعي سي و هشت هزار وپانصد تومان محاسبه وتقديم گرديده اندوازطرفي آقاي مهندس  ...  كاشناس رسمي منتخ دادگاه هم بشرح نظريه ثبت شده بشماره 256-21/3/70 ارزش ملك را برابر با مبلغ 5763 ... 0 ريال برآورد نموده است وبنا برماتب و با توجه باعتراض خواهانها و اينكه نظرات مديران بنگاه معاملات ملكي كه در امر خريد و فروش و تعيين ارزش روز مستغلات بطور روزمره عمل مي كنند و در واقع در تعيين ارزش روز مستندات نقش تعيين كننده دارند اقتضاء داشته دادگاه از نظر كشف حقيقت هيئت كارشناسي را ديگري تعيين ونظريه آنان را وفق مقررات كسب و با توجه به نتيجه حاصله نظر مقتضي ابراز مي نمود و بنابمراتب نظريه دادگاه تائيد نمي شود و پروند در اجراي ماده 15 قانون تشكيل دادگاههاي حقوقي يك و دو بشعبه 25دادگاه حقوقي يك اصفهان اعاده مي گردد.

مرجع :
كتاب قانون مدني در آراء ديوان عالي كشور- خيارات واحكام راجع به آن - به اهتمام يداله بازگير - انتشارات فردوسي - چاپ اول 1379 - چاپ دريا