رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

.
تاريخ رسيدگي : 13/10/1372
شماره دادنامه : 472/8
مرجع رسيدگي  : شعبه هشتم ديوانعالي كشور

خلاصه جريان پرونده :
ابتدا و در تاريخ 13/2/69خانم (ب ) دادخواستي بخواسته رسيدگي و صدور حكم بر فسخ قرارداد مورخ 16/10/1368 بعلت غبن بطرفيت آقاي (ق ) مطرح و در ذكر مباني استحقاق خود مفادا" عنوان مي نمايد يك دستگاه آپارتمان واقع در طبقه چهارم طبق قراردادفوق موردمعامله واقع و در دو روز گذشته در اطراف ارزش ملك تحقيق ومتوجه شده كه خوانده مشاراليها را به غبن فاحش بل افحش مغبون نموده است فلذا فسخ قرارداد را تقاضا دارد وكيل (ق ) نيز دادخواستي بطرفيت خانم مذكوراقامه والزام نامبرده را به تنظيم سند رسمي انتقال ششدانگ يكدستگاه آپارتمان جزو پلاك 3760-226/2759 اقامه و الزام نامبرده بانضمام ملحقات خواستار شده است در شرح دادخواست بنحو اختصار عنوان گرديده كه بموجب بيع نامه مورخ 16/10/68 آپارتمان موصوف به مساحت 103 مترمربع در قبال مبغل بيست و پنج ميليون ريال واگذار شده كه مبلغ ده ميلوين ريال نقدا" دريافت  ومقرر گرديده بقيه ثمن در محضر با انتقال قطعي به فروشنده پرداخت گردد كه عليرغم ابلاغ اظهارنامه شماره 4098 -8/2/69 و دعوت خونده براي حضور موثر واقع نشده لذا ناگزير دعوي الزام خوانده به تنظيم سند رسمي طرح شده است. پرونده ها تواما" در شعبه سيزدهم دادگاه حقوقي يك تهران مورد رسيدگي واقع وضعيت ثبتي پالك مورد ترافع استعلام و با صدور قرار ارجاع امر كبارشناس رسمي واخذ توضيح از كارشناس سپس موضوع به هيئتي از كارشناسان رسمي دادگستري ارجاع ، پس از وصول نظريه هييت كارشناسان رسمي سرانجام دادگاه بشرح دادنامه تجديدنظر خواسته بدصور راي مبادرت نموده مضمون راي صادره مفادا"حاكي است ( ...  با عنايت باينكه دادگاه در جهت رسيدگي به ادعاي خواهان اصل يدر زمينه غبن فاحش و تعيين ارزش واقعي ملك در تاريخ وقوع معامله قرار ارجاع امر بكارنشاس صادر و كارشناس منتخب  ... ارزش ملك را در تاريخ وقع معامله بالغ بر3111 ... 0 ريال برآورد و با توجه به اعتراض خوانده اصلي و اقتضاء مورد قرار ارجاع امر به به هيئت كارشناسان صادر و هيئت كارشناسان  ...  ارزش ملك را در زمان وقوع معامله بالغ بر مبلغ 285 ... 0 ريال برآورد نموده 0 نظر باينكه از جانب طرفين ايراد و اعتراض موجهي نسبت به نظريه هيئت كارشناسان بعمل نيامده و به اعتقاد دادگاه نظريه مذكورمغايرتي با اوضاع و احوال معلوم مسئله ندارد و ازطرفي مابه التفاوت مبلغ معينه از سوي هييت كارشناسان با مبلغ مقدي در قرارداد بالغ بر سه ميليون و پانصد هزار ريال مي باشد كه عرفا" تسابل مسامحه بوده و از مصاديق غبن فاحش تلقي نمي شود بنابمراتب ادعاي فروشنده در باب غبن موجه نبوده و نتيجتا" با احراز صحت دعوي تقابل حكم بر محكوميت خانم (پ ) و حضور در دفترخانه وتنظيم سندانتقال يكدستگاه آپارتمان مورد حكم بر محكوميت خانم (پ ) و حضور در دفترخانه و تنظيم سند اتقال يكدستگاه آپارتمان مورد معامله بنام خريدار آقاي (ق ) در قبال دريافت بقيه ثمن صادر و اعلام مي گردد ضمنا" دعوي مطروخه در باب فسخ معامله  ...  مردود اعلام مي شود. خانم (ب ) نسبت به راي صادره اعتراض و تجديدنظرخواهي نموده مفاد اعتراضات مشاراليها اين است كه بلحاظ اضطرار و بيماري و ازام به خارج جهت معالجه نياز به پول داشته و آقاي (ق ) از عدم آگاهي و نياز مبرم وي سوءاستفاده نموده ومل را به ثمن بخش از چنگ وي خارج نموده است. وقتي از عدم آگاهي و نياز مبرم وي سوءاستفاده نموده وملك را به ثمن بخش از چنگ وي خارج نموده است. وقتي كه در تاريخ 12/10/69اظهارنامه آقاي (ق ) بوي ابلاغ گرديده از مغبون شدن خود اطلاع يافتهاست صرفنظر از اينكه هنوز بيعي تحقق نيافته آقاي (ق ) فقط يك ميليون تومان پرداخت نموده مبيع نيز به تصرف اوداده نشده است با توجه بنريه كارشناس منتخب در معامله مغبون بوده وعليرغم اينكه آقاي (ق ) در موعد اعتراض ننموده و دستمزد هيئت كارشناسان را نيز در موعد پرداخت نكرده است دادگاه يكسال بعد موضوع را به هيئت كارشناسان ارجاع و هنگام معاينه محل درب آپارتمان بسته بوده معذالك حتي سه ميليون ريال نيز قابل مسامحه نمي باشد آيا در عرف جامعه معادل يك ششم قيمت كل ملك در مغبون شدن قابل مسامحه است يا اينكه غبن فاحش مي باشد. ...  الخ تجديدنظرخوانده بشرح لايحه پاسخنامه ضمن پاسخگويي بدعوي تجديدنظر ابرام دادنامه صادره را تقاضا نموده است.
هيئت شعبه در تاريخ فوق تشكيل گرديد آقاي ...  عضو مميز هنگام صدور راي قرائت مي شود. پس از قرائت گزارش آقاي يونس قهرماني و اوراق پرونده مشاوره نموده چنين راي مي دهد:

راي
از طرف تجديدنظرخواه اعتراض موجهي بعمل نيامده ،تشخيص واستدلال دادگاه نتيجتا" موافق مندرجات پرونده و قانون بوده و دادنامه تجديدنظرخواسته ابرام مي گردد.

مرجع :
كتاب قانون مدني در آراء ديوان عالي كشور- خيارات واحكام راجع به آن - به اهتمام يداله بازگير - انتشارات فردوسي - چاپ اول 1379 - چاپ دريا