رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

.
تاريخ رسيدگي : 21/9/69
راي شماره    : 675/21
مرجع رسيدگي  : شعبه 21ديوانعالي كشور

خلاصه جريان پرونده :

در تاريخ 15/11/67 شركت (م ) با مديريت آقاي (ع ) دادخواستي به طرفليت معترضين بخواسته تقاضاي فسخ قرارداد بعلت معيوب بودن و غبن فاحش وتدليس درمعامله مقوم به ده ميلوين ريال تسليم دادگاه حقوقي يك اردكان نموده كه بكلاسه 67/37ح ثبت شده و بشرح دادخواست خلاصتا" توضيح داده است كه خواندگان بموجب فتوكپي قرارداد ضميمه يك دستگاه پلاستيك بادي بشركت خواهان فروخته اند. بعداز مدتي كه دستگاه در محل نصب شد معلوم گرديد دستگاه معيوب وخراب است به فروشندگان اعلام شد اظهرا داشتند هرچقدر خرج بردارد قبول دارند ولي شركت آ;را نپذيرفت و مقرر شد اولين چك اين شركت كه هنوز سررسيد آننرسيده بود ببانك ارائه نگرددتا تكليف دستگاه مشخص شود ولي خواندگان با ارائه چك ببانك گواهي برگشت گرفتند و طبق نظر كارشناس دستگاهاز قميت مورد معامله بيش از يك پنجم گرانتر است لذا خواندگاننسبت بمعامله تدليس نموداند و با توجه باينكه دستگاه دست دوم ومعويب ومستعمل بوده و فروشندگان تدليس كرده وگرانتراز قميت متعارف فروخته اند موجب خيار غبن فاحش است و اين شركت تقاضاي فسخ و  ابطال معامله را دارد. دادگاه باتعيين وقت طرفين را براي رسيدگي دعوت نموده آقاي (ب ) با تسليم لايحه اي كه بشماره 2297-30/2/68ثبت شده با ضميمه كردن وكالتنامه شماره 13976خودرا بسمت وكيل خواندگانمعرفي كرده ونسبت بسمت آقاي (ع ) ايراد كرده و باضميمه كردن اخطاريه وفتوكپي وكالتنامه مربوط بپرونده 67/109/1100 شعبه نهم دادگاه مدني خاص تهران از حضور دردادگاه معذرت خواسته است. آقاي (د) نيز با تسليم فتوكپي وكالتنامه شماره 76432 منضم به لايحه مورخ 27/2/68خود را بسمت وكيل خواهان معرفي و با ضمميه كردن دليل مديريت وتوضيحاتي درباره دادخواست تقاضاي صدور حكم نموده و دادگاه در تاريخ 31/2/68 جلسه خود را با حضور آقاي مديرعامل شركت خواهان تشكيل داده وپس از استماع اظهارات او سپس براي اينكه معلومشود آيا مبيع معيوب بوده يا خير وهمچنين قميت واقعي مبيع در زمان معامله چه ميزان بوده است جلب نظر كارشناس را ضروري تشخيص داه است و با صدور قرار لازم وانتخاب كارشناس مشاراليه به شرح لايحه وارده بشماره 12660-10/12/68 نظريه خود را اعلام داشته و با ابلاغ نريه وكيل خواندگان طي لايحه وارده بشماره 13533-5/12/68 نسبت بنظريه اعتراض ودرخواست ارجاع وانتخاب كارشناس ديگر را نموده است و در تاريخ 27/1/69 پس از كسب نظر آقاي مشاور ختم رسيدگي را اعلام و نظريه خود را با توجه باظهارات وكلاي طرفين و نظريه كارشناس بعلت معيوب بودن مبيع وغبن فاحش بفسخ قرارداد و الزام خواندگان بدريافت مبيع و استرداد ثمن معامله بخواهان اعلام نموده است. و پس از ابلاغ نرظيه در مهلت مقرروكيل خواندگان نسبت بنظريه اعتراض نموده است كه رسيدگي باين شعبه ارجاع و به كلاسه بالا ثبت شده است. لايحه اعتراضيه هنگام شور قرائت خواهدشد
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد پس ازقرائت گزارش آقاي ...  و اوراق پرونده مشاوره نموده چنين راي مي دهند:
نظر باينكه در لايحه مورخ 27/2/68 وكيل شركت خواهان طبق بند 2 ادعا شده بلافاصه پس از اطلاع از عيب واختلاف فاحش قيمت از خيار غبن استفاده نموده و طي اظهارنامه بفروشندگان فسخ معامله رااعلام نموده است ولي فتوكپي يا اصل اظهارنامه ضميمه نبوده و دادگاه نيز در اين خصوص از وكيل مرقوم توضيحي نخواسته است بعلاوه وكيل خواندگان ضمن لايحه اعتراضي نسبت بنظريه كارشناس درخواست ارجاع امر بكارشناس ديگر نموده و دادگاه توجهي باين درخواست ننموده است و با توجه بانيكه در قراداد مستد دعوي مديرعامل خواهان با حضور دونفر كه بعنوان شاهد ذيل قرارداد را امضاء كرده اند اقرار بسالم بودن دستگاه مورد معامله نموده است واز مندرجات قرارداد استباط مي شود كه معامله بطور قطعي صورت گرفته است واز طرف ديگر در لايحه اعتراضيه نسبت بنظريه كارشناس از طرف وكيل خواندگان ادعا شده از طرف خواهان روي دو بازوي آهني بالارونده دستگاه رابا ميخ پرچهاي بزرگ ثابت نموداند كه در نتيجه دستگاه قادر بحركت نمي باشدو دادگاه باين موضوع توجه نكرده است بنا بمراتب باوصف موجود كافي نبودن نظر كارشناس واحد با وجود اعتراض نستب به آن نظريه استنباطي مورخ 22/2/69 دادگاه قابل تنفيذ نمي باشد وپرونده بدادگاه مربوطه اعاده مي گردد تا با عنايت بمراتب بالا رسيدگي و سپس تصميم مقتضي اتخاذ نمايند.

مرجع :
كتاب قانون مدني در آراء ديوان عالي كشور- خيارات واحكام راجع به آن - به اهتمام يداله بازگير - انتشارات فردوسي - چاپ اول 1379 - چاپ دريا