رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

.
تاريخ رسيدگي : 12/8/70
شماره دادنامه : 533 /22
مرجع رسيدگي  : شعبه 22 ديوان عالي كشور

خلاصه جريان پرونده :
در تاريخ 28/5/69 آقاي (الف ) دادخواستي به طرفيت آقاي (ب )و(ج ) داير به الزام به استرداد سهم الارث مادري و اعسار از هزينه دادرسي به شعبه سوم دادگاه حقوقي يك تبريز تقديم وخلاصتا" اظهار داشته كه خواندگان برادر ناتني اينجانب مي باشند واز طفوليت حمال وار براي آنان كار كرده و پس از فوت مادرم علاوه بر اينكه از ارث مادري محروم نموده اند فقط با پرداخت مبلغ يك ميليون ريال بقيه ماترك و ثروت مشاراليها را تصاحب و با اظهارنامه در مقام مطالبه برآمده ام كه اقدامي به عمل نياورده اند لذا رسيدگي و صدور حكم را حسب خواسته خواستار كه پس از تعيين وقت و دعوت طرفين خواندگان طي لايحه اي دفاعا" و در پاسخ اعلام داشته اند كه شكايت شاكي واهي است وموردتكذيب است زيرا اولا" به موجب سند عادي مورخ 20/7/40 (29سال قبل ) مادرم يك قطعه باغ خود را به (ك ) نام فورخته و(ي ) نيز آن را به ديگران فروخته و در حال حاضرسند آن در تحويل شخصي به نام آقاي (د) موجود است. 3- به موجب سند رسمي شماره 2167-12/3/48 نيز خانه و باغچه پلاك 3354/6 واقع در بخش 6 تبريز كه محل سكونت خانواده ما مي باشد خودمان خريديم و مضافا" خواهان از18 سال قبل از اينجانب (ب ) مجزا شده وفتوكپي سند باغ و سند معامله را به پيوست ارسال كه دادگاه پس ازتحقيق از شهود در باب ادعاي اعسار حكم معافيت خواهان را از پرداخت هزينه دادرسي صادر و در ماهيت نيز وقت رسيدگي تعيين و در جلسه 30/11/69 پس از استماع اظهارات خواهان كه مفادا" تكرار مطالب معونه در دادخواست بوده در پاسخ سئوال دادگاه به اينكه حسب فتوكپي توافق نامه پيوست با اخذ يكصد هزار تومان كليه سهم و حقوق خود را صلح كرده ايد اظهار داشت به اين دليل اين پول رااخذ كردم كه بتوانم حقم را ثابت كنم كه خواندگان حاضر در جلسه ضمن توضيحاتي ادعاي خواهان را مردود اعلام و چون خواهان در باب اثبات امر استناد شهادت شهود نموده دادگاه قرار استماع گواهي گواهان را صادر وبالاخره در جلسه دادرسي خواهان تنها يك نفر شاهد معرفي كه از وي تحقيق واستطلاع لازم به عمل آمده و مالا" دادگاه پس از استماع توضيحات بعدي طرفين و كسب نظر آقاي مشاور كه اجمالا" بر رد دعوي خواهان به علت فقد دليل اثباتي بوده ختم دادرسي را اعلام و پس از ذكر مقدمه اي بر چگونگي جريان دعوي به اين خلاصه و استدلال مبادرت به صدور نظريه نموده است  (قطع نظر از اينكه به دلالت صريح مندرجات صورتجلسه مورخ 7/6/65 مستندابرازي خود خواهان مشاراليه در قبال اخذ و دريافت مبلغ يك ميليون ريال وجه نقد تمامي حقوق متصوره و محققه و متحمله خود را به خوانده رديف دوم مصالحه نموده و از كليه ادعاهاي خود رد خصوص مورد اعلام انصراف كرده است اصولا" نظر به اينكه خواهان درمقام اثبات ادعايش مبني بر اينكه پلاك موصوف در فوق متعلق به مرحوم مادرش بوده و خواندگان من غير حق آن را به نام خودشان تنظيم سند نموده اند ارائه واقامه دليل نكرده و مندرجات سند رسمي انتقال قطعي شماره 21670-12/3/48 تنظيمي در دفترخانه شماره 56 تبريز و موداي شهادت تنها گواه اقامه شده از سوي خواهان وديگر قوانين و امارات معلوله قضيه خلاف ادعاهاي خواهان را در خصوص موردمشعر است فلذا عقيده به رد دعوي مطروحه به علت فقد دليل اثباتي دارد) كه خواهان مذكور در مهلت مقرر قانوني به نظريه مزبور اعتراض و پرونده به ديوان عالي كشور ارسال و به اين شعبه ارجاع گرديد. اعتراضات معترض متضمن بيان ادعاي خاصي نبوده وتقريبا" تكرار همان مطالبي است كه در مرحله دادرسي نخستين طي لوايح و توضيحات حضوري بيان و عنوان نموده است و تنهاخواندگان را با ايتان سوگند دعوت كرده كه اين لايحه در هنگام طرح و شور قرائت مي شود.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل است پس از قرائت گزارش عضو مميز واوراق پرونده و مشاوره چنين نظر مي دهند:
بسمه تعالي
نظريه : اعتراضات معترض بر نظريه صادره نتيجتا" وارد است زيرا موضوع يا موضوعات خواسته خواهان دقيقا" مشخص نگرديده و دادگاه نيز در اين زمينه هيچگونه اخذ توضيحي از خواهان به عمل نياورده و قهرا" ارتباط با عدم ارتباط سند عادي مدركيه كه مستند دادگاه در نظريه صادره قرار گرفته با خواسته دعوي روشن نشده و معلوم نيست كه اسقاط حق و يا حقوق موضوع سندمزبور در چه حدبوده فلذا با وصف ابهامات ياد شده و نقض در رسيدگي نظريه صادره به كيفيت مرقوم قابل تائيد نيست به مخدوش بودن آن اظهارنظرمي گردد

مرجع :
كتاب صلح و اجاره و احكام راجع به آنها ، تاليف يداله بازگير
چاپ اول ، سال 1379 ، چاپ گيتي ، انتشارات فردوسي