رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي : 15/9/1373
شماره دادنامه :73/505/18
مرجع رسيدگي : شعبه 18 ديوان عالي كشور

خلاصه جريان پروند:
در تاريخ 1/12/1369 خانم (ن ) مدعي به (ش ) دادخواستي به طرفيت : 1- سازمان حج اوقاف و امور خيريه ( مدرسه عالي شهيد مطهري ) 2-(ح ) 3- آقاي (ب ) به خواسته (حكم مالكيت ساخمان و اعيانيهاي موجود كه فقط از جهت دادرسي دو ميليون و يكصد هزار ريال تقديم مي شود.) 4- تسليم دادگاه حقوقي يك ورامين نموده كه به كلاسه 69/1/313 ثبت شده و بشرح دادخواست توضيح داده است كه :
 (1- در سال 1358 خوانده رديف 3 به عنوان مالكيت خود مساحت 122 مترمربع زمين پلاك 214/11 تفكيك شده ومجزي از پلاك 138/11 واقع در شهرك مدرس را به اينجانب فروخت و مورد فروش را تسليم نموده و اينجانب در همان سال 1358 به موجب دو صفحه صورت حساب به خط خوانده رديف 2 (بناي ساختمان ) زمين را ساختم و در آن سكونت نمودم كه تا كنون هم درتصرف مالكانه ام مي باشد و در صورت انكار خط صورت حساب استكتاب و جلب نظر كارشناس نسبت به آن را استدعا دارم ولي در سال 1363 كه قانون ابطال سند مالكيت موقوفات تصويب واجرا شد سند زمين مزبور هم ابطال ومعلوم گشت كه عرصه خانه ملكي اينجانب خريداريم از مالك قبلي آنهم جزو زمينهاي گرگ تپه واقع بهنام پازوكي و مورد ادعاي وقفيت مدرسه عالي شهيد مطهري مي باشد كه قانونا" در اختيار سازمان حج و اوقاف وامور خيريه قرار گرفته است لذا اضطرارا" به موجب اجاره نامه 9016-10/9/63 با مدرسه عالي شهيد مطهري اجاره نامه به مدت سه سال تنظيم نمودم  كه قانونا" در انقضاي مدت محكوم به تجديد است و به موجب رسيدهاي موجود مال الاجاره آن را پرداخته ام و سند اجاره نامه نامبرده با دستخط نويسنده در وصف مورد اجاره و همچنين در قسمت چاپ شده آن موجر اقرار به مالكيت اينجانب نسبت به اعيانيها و ساختمان خانه ام به عمل آورده استكه در عرصه مورداجاره مستقر هستم.
2- آقاي خوانده رديف 2 به علت رابطه نسبت دامادي و مادرزن بودن اينجانب قصد اذيت و انتقامجوئي ازاينجانب را اجرا نموده او با تباني بين او خونده رديف 3 هر روز كينه توزانه اينجانب كه زن بيچاره و كارگر بي پناهي هستم مورد آزار و مزاحمت قرار داده و با كشانيدنم به دادسرا وژاندارمري و اوقاف و مدرسه شهيد مطهري از پيداكردن يك لقمه نان حلال كار آرايشگري محروم نمايند كه پرونده متعدد دادسرا و دادگاهها و پاسگاه ژاندارمري دليل اين واقعيت است.
3- بالاخره مدرسه عالي شهيد مطهري به موجب نامه 23712-1946الف 2/4/69 بازگشت به شماره هاي 1865-25/3/69 و 2/1865-29/3/69 و 2/1865-30/3/69 پاسگاه ژاندامري قرچك صريحا" اقرار نموده است كه : اولا" سند اجاره 9011-10/9/63 تنظيمي با اينجانب اصيل و معتبر و صحيح است ثانيا" به سبب اختلاف موجوده از تمديد مدت اجاره اوليه خودداري نموده است ( در صورتي كه اين اقدام مدرسه عالي شهيد مطهري خلاف قانوني مدني و تخلف از قانون روابط موجر و مستاجر مصوب مجلس شوراي اسلامي مي باشد ثالثا" درسال 1368 مورد اجاره متصرفي مسكوني اينجانب را به آقا (ح ) خوانده رديف 2 به اجاره واگذار نموده است ( كه اين اقدام مدرسه عالي شهيد مطهري خلاف قانون مدني ومخالف شرع انور اسلام وتخلف از قانون موجر و مستاجر مسكن مصوب شوراي اسلامي مي باشد كه عرصه اجاره اي متصرفي مسكوني اينجانب را كه موجر اقرار به مالكيت اينجانب نسبت به اعياني مستحدثه در آن نموده است به شخص ثالث اجاره داده است )  رابعا" مدرسه عالي شهيد مطهري در خاتمه هم صريحا" و في الحقيقه تعهد نموده است كه  ( ... وصول احكام و شكايات مختلف مقرر شده پرونده مذكور تا تعيين تكلف قطعي از دادگاه صالحه به صورت معلق نگهداري شود)  با اين ترتيب موجر محترم انكار بعد از اقرار به عمل آورده است و برخلاف قانون بودن اجاره نامه تنظيم بين مدرسه عالي شهيد مطهري و خوانده رديف يك صريحا" اعتراف نموده است.
4- عليهذا به موجب مواد 30 و31 و32 و35 و39 و1277 قانون مدني اعيانيهاي متسحدثه و ساختمان موجود درعرصه مزبوره ملك اينجانب است كه تقاضاي صدور حكم مالكيت خود رانسبت به آنها دارم و به موجب صريح و روح ومفاد مواد470 و476 و477 و 489 و 504 قانون مدني و نيز به موجب مواد 1 و 3 و 5 و 9 و 14 قانون روابط مستاجر و موجر مصوب 1362  ( تنظيم اجاره نامه بين مدرسه عالي شهيد مطهري وخوانده رديف 2 با اقدامات باطل و غيرقانوني وخلاف شرع انور اسلام و بالنتيجه حرام وغير قابل اعتنا مي باشد )  بنا به مراتب صدورحكم بشرح معروض وهمچنين نسبت به خسارات وارده از تسبيب اين دادرسي نيز شرعا" و قانونا" درخواست مي شود)  
دادگاه مرجوع اليه ضمن تعيين وقت طرفين را براي رسيدگي دعوت كرده ومدرسه عالي شهيد مطهري لايحه اي داده كه به شماره 881/2-13/3/70 ثبت شده و بشرح آن اعلام كرده است
 1- سند اجاره 128841-14/9/68 به نام آقاي ...  از اول آذر 1368 لغايت آذر 1369 كه به اتمام رسيده و به علت اختلاف حاصله كه در مراجع قضائي در جريان است تجديدنگرديده است.
 2- اسناد مالكين كه در گذشته به نام اشخاص صادر شده ابطال گرديده اند و عرصه تمام اراضي گرگ تپه موقوفه مدرسه عالي شهيد مطهري است
 3- از طرف آن دادگاه احكامي شماره 152 - 24/6/69 و 25/1/69 صادر شده و اينك نيز آن پرونده در جريان است مدرسه عالي شهيد مطهري مالك عرصه و طبق روال اوقافي با مالك اعياني سند اجاره تنظيم خواهد كرد در مانحن فيه اختلاف بين خواهان و خواندگان رديف 2 و 3 در مراجع قضائي در جريان است و فعلا" مدرسه از اظهار نظر وتنظيم سند اجاره با يكي از طرفين معذور است پس از صدور حكم قطعي با مالك واقعي اجاره نامه تنظيم خواهد نمود و آقايان عبدالله ... و(ف ) وكلاي دادگستري متفقا" لايحه اي داده اندكه به شماره 1239/-15/4/70 ثبت شده و خود را به سمت وكيل خواهان معرفي كره اند و جلسه دادگاه در تاريخ 15/4/70 با حضور آقاي (ف ) از وكلاي خواهان و شخص خوانده سوم و آقاي دكتر ...  كه با تسليم وكالتنامه شماره 27725 خود را به سمت وكيل خوانده رديف دوم معرفي كرده تشكيل شده است و پس از استماع توضيحات وكلاي حاضر كه آقاي ...  اعلام نموده است موكل او مالك اعياني است كه از خوانده رديف دوم خريده است و سند مالكيت دارد به علاوه قبلا" دعوائي به كلاسه 63/123 مطرح شده و حكم بي حقي خوهان صادر گرديده است و موضوع داراي اعتبار قضيه محكوم بها دارد و در پرونده كيفري نيز حكم برائت آقاي ...  صادر گرديده است و موضوع داراي اعتبار قضيه محكوم بها دارد و در پرونده كيفري نيز حكم برائت آقاي ...  صادر شده و در نتيجه مستند خواهان به اعتبار است و فتوي مداركي را نيز ارائه نموده است دادگاه با توجه به استمهال وكيل خواهان براي جوابگوئي به دفاعيات وكيل خوانده دوم وقت دادرسي را تجديد نموده است و آقاي (ف ) يكي از وكلاي خواهان طي لايحه اي كه به شماره 203-25/8/70 ثبت شده و اعلام نموده است كه خواندگان رديف دو و سه در رابطه با همين دعوي موضوع پرونده 69/313 مطرح كرده اندتقاضاي رسيدگي توام پرونده هاي مذكور را دارد در تاريخ 25/8/1370جلسه دادگاه با حضور وكيل خوانده رديف دو تشكيل شده و پس از ملاحظه لايحه وكيل خواهان واستماع اظهارات وكيل خوانده دوم كه باارائه فتوكپي دادنامه شماره 432/14-6/5/1370 شعبه 14 ديوانعالي كشور اعلام نموده خواهان قبلا" طرح دعوي كرده و محكوميت او مسلم شده و دادنامه نيز در ديوان عالي كشور ابرام شده است و موضوع داراي اعتبار امر مختوم بها است مضافا" به اينكه خواسته در دادخواست صدور سند مالكيت اعلام شده و مرجع صدور سند مالكيت اداره ثبت و اسناد مي باشد دادگاه ملاحظه پرونده هاي استنادي موضوع دادنامه شماره 69/152 حقوقي يك ورامين پرونده 63/133 و پرونده هاي 69/127و 112 مورد استناد وكيل خواهان را ضروري دانسته و با تعيين وقت و دعوت طرفين پرونده هاي استنادي را مطالبه كرده است آقاي (ف ) وكيل خواهان لايحه اي داده كه به شماره 3742/2-10/12/70 ثبت شده و بشرح آن تعدادي شاهد معرفي و تقاضاي تحقيق از آنان را نموده است مدرسه عالي شهيد مطهري طي لايحه اي كه به شماره 3863/2-21/12/70 ثبت شده اعلام نموه است هرگاه حكم قطعي درباره مالكيت اعياني صادر شود اين مدرسه نيز سند اجاره با شخص محكوم له تنظيم خواهد نمود آقاي ...  وكيل خوانده دوم بشرح لايحه اي كه به شماره 296-21/12/70 ثبت شده پس از اداي توضيحاتي تقاضاي رد دعوي خواهان را نموده است و در تاريخهاي 21/12/70 و 2/6/71 و 1/10/71 جلسات دادگاه به لحاظ عدم وصول پرونده هاي استنادي تجديد گرديده است و لوايح وكيل خواهان 75-1/6/71 و وكيل خوانده دوم به شماره 1638/2-4/6/71 ثبت شده است و در تاريخ 19/4/73 جلسه دادگاه با حضور خواهان و نماينده مدرسه عالي شهيد مطهري و وكيل خوانده دوم تشكيل شده و با ملاحظه لوايح وكيل خوهان به وارده 90/19/4/72 واستماع اظهارات حاضرين با توجه به وصول پرونده هاي استنادي چون بررسي پرونده هاي مذكور نياز به فرصت موسع داشته پس از اسقاط حق حضور حاضرين مبادرت به انعكاس مندرجات پرونده هاي منعكس را نموده و سپس با اعلام ختم رسيدگي راي تجديدنظرخواسته را به شرح زير صادر نموده است :
 ( در خصوص دادخواست خانم (ن ) فرزند ... با وكالت آقاي (ف ) كه در جريان دادرسي و با ارائه لايحه شماره 1239/2-15/4/70 وارد دعوي شده به طرفيت 1- سازمان حج و اوقاف وامور خيريه (مدرسه عالي شهيد مطهري ) 2- آقاي (ح ) فرزند ... با وكالت آقاي دكتر(ك ) 3- آقاي (ب ) فرزند.00 به خواسته حكم مالكيت ساختمان و اعيانهياي موجوده به استناد 1- صورت حساب ساختن بنا در صورت لزوم جلب نظركارشناس خط 3- سند اجاره نامه 3 - اقرارنامه و تعهدنامه خوانده رديف يك 4 - رسيدهاي پرداخت اجاره بها 5 - استهشاديه و استماع اظهارات شهود 6 - معاينه و تحقياقت محلي 7- جلب نظر كارشناس ساختمان با عنايت به محتويات پرونده نظر به اينكه وكيل خواهان در جريان رسيدگي به پرونده هاي مطروحه و مختومه مابين طرفين استناد نموده دادگاه با صدور قرار ملاحظه پرونده هاي استنادي و با بررسي اين پرونده ها كه خلاصه آنها در صورت جلسه دادگاه منعكس مي باشد كه به موجب دادنامه شماره 477-28/5/66 موضوع پرونده كلاسه 65/394 دادگاه حقوقي 2 دعوي آقاي (ح ) فرزند ... و آقاي (ب ) فرزند ... به طرفيت بانو(ن ) به خواسته خلع يد رد گرديده با اعتراض خواهانها از دادنامه فوق در پرونده كلاسه 66/1/54 نسبت به خواسته خواهان كه خلع يد از شش دانگ خانه پلاك 214 فرعي از28 از 11 اصلي واقع در شهرك مدرس بوده مجددا" رسيدگي و با صدوردادنامه شماره 13-25/1/69 دادنامه بدوي تائيد گرديده و به موجب پرونده كلاسه 63/122 دادگاه حقوقي يك ورامين دعوي بانو(ن ) به طرفيت آقايان (ب ) و(ح )به خواسته صدور حكم بالزام خواندگان جهت تنظيم و انتقال مالكيت يك باب خانه مسكوني پلاك فوق رسيدگي هاي لازم انجام و دادنامه شماره 152-24/6/69 مبني بر اينكه خواهان دليلي در خصوص اينكه ملك متنازع فيه به طور قانوني به وي منتقل گرديده باشد اقامه نكرده دعوي وي رد گرديده با اعتراض خواهان نسبت براي صادره درديوان عالي كشور تجديدنظر به عمل آمده و طبق دادنامه شماره 332/14- 25/5/70 صادره از شعبه 14 ديوان عالي كشور دادنامه فوق تائيد گرديده و در پرونده كلاسه 69/112 حقوقي 2 آقاي (ح ) با وكالت آقاي (ك ) دادخواستي به طرفيت خانم (ن ) به خواسته خلع يد غاصبانه و به استناد فتوكپي سند مالكيت سند انتقال اعياني وفتوكپي سنداجاره به دادگاه فوق تقديم نموده و نيز خانم (ن ) به طرفيت آقاي (ح )و(ب ) دادخواستي به خواسته صدور حكم به ابطال سند اعياني پلاك مورد تنازع تقديم دادگاه حقوقي 2 نموده كه به كلاسه 69/233 ثبت همچنين خانم (ن ) به طرفيت مدرسه عالي شهيد مطهري تهران به خواسته صدور حكم به الزام خوانده جهت تنظيم سند اجاره رسمي در خصوص عرصه و اعيان و تجديد اجاره نسبت به پلاك فوق دادخواست تقديم دادگاه حقوقي 2 نموده كه به كلاسه 69/127 ثبت ودستور رسيدگي توام از ناحيه دادگاه حقوقي 2 در مورد رسيدگي به سه فقره پرونده اخير صادر وقت رسيدگي به تاريخ 8/6/72 تعيين گرديده با توجه به مدارك و اسناد موجود در پرونده هاي استنادي و با توجه به دلائل ومدارك طرفين در پرونده هاي استنادي 66/1/154و63/112 حقوقي يك ورامين رسيدگيهاي لازم به عمل آمده و راي قطعي صادر گرديده خواسته خواهان در اين پرونده صدور حكم بر مالكيت اعيانيهاي موجود در پلاك متنازع فيه مي باشد نظر به اينكه در پرونده هاي فوق خواهان دليلي مبني بر اينكه ملك مورد اختلاف به طرق قانوني به وي انتقال گرديده باشد اقامه ننموده دلائل ابرازي در ستون منضمات دادخواست و استناد به شهادت شهود نيز نمي توان موجب بي اعتباري سند اعياني شماره 128799-8/9/68 و سند رسمي اجاره 128841 - 12/9/68 به نام خوانده دوم آقاي (ح ) كه در پرونده استنادي موجود پيوست مي باشد گردد و استناد خواهان به مواد قانوني مدني و استناد به قانون مدني واستناد به قانون روابط موجر و مستاجر مذكور درمتن دادخواست نيز با توجه به شرح فوق واينكه خوانده رديف اول نيز طي لايحه شماره 888/2-13/3/70 اعلام نموده چون مدرسه عالي شهيد مطهري كه مالك عرصه است طبق رويه معمول و مقررات اوقافي با مالك اعيان سند اجاره تنظيم خواهد كرد موثر در مقام نيست خوانده رديف سوم نيز اعلام نموده ملك مورد اختلاف را به خواهان نفروخته و با شكايت كيفري خواهان در رابطه با ملك فوق طبق راي قطعي مورخ 29/8/63 مضبوط در پرونده كلاسه 63/2/332 دادگاه كيفري 2 شعبه دوم ورامين منعكس در پرونده استنادي كلاسه 66/1/941(حقوقي يك ورامين ) تبرئه شده است دادگاه با توجه به شرح فوق و ساير اوضاع و احوال موجود در پرونده هاي دعوي خواهان را بي وجه تشخيص و حكم به رد آن صادر و اعلام مي نمايد حكم صادره پس از ابلاغ در صورت اعتراض قابل تجديدنظر در ديوان عالي كشور مي باشد)  و پس از ابلاغ راي خانم ... با وكالت آقاي (ف ) نسبت به دادنامه تجديدنظر خواهي نموده و پس از توضيحاتي نقض دادنامه را خواستار شده است و با ارسال نسخه دوم دادخواست و ضمائم جهت تجديدنظر خواندگان آقاي (ح ) به موجب لايحه مورخ 21/10/72 و آقاي (ب ) به موجب لايحه مورخ 10/11/72 تقاضاي ابرام دادنامه را نموده اند واز ناحيه خوانده اول لايحه اي واصل نشده است با وصول پرونده به ديوان عالي شكور به كلاسه بالا ثبت و جهت رسيدگي به اين شعبه ارجاع گرديده است دادخواست تجديدنظرخواهي و لوايح جوابيه هنگام شور قرائت خواهد شد.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد پس از قرائت گزارش آقاي 00 عضو مميز و بررسي اوراق پرونده نسبت به دادنامه شماره 155-19/4/چ137 تجديدنظر خواسته مشاوره نموده چنين راي مي دهد:

بسمه تعالي
نظر به اينكه حسب محتويات پرونده سند اعياني زمين موردنزاع به نام آقاي (ح ) صادر شده است مادام كه به يكي از طرق قانوني سند مذكور ابطال نگرديده باشد پذيرش دعوي خواهان به نحو مطروحه مسموع نيست وبا اصلاح دادنامه تجديدنظرخواسته به قرارعدم استماع دعوي دادنامه تجديدنظرخواسته كه موجها" اصدار يافته است ابرام مي شود.

مرجع :
كتاب صلح و اجاره و احكام راجع به آنها ، تاليف يداله بازگير
چاپ اول ، سال 1379 ، چاپ گيتي ، انتشارات فردوسي