رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي : 7/12/1367
شماره راي :   1314/21
مرجع رسيدگي : شعبه 21 ديوان عالي كشور

خلاصه جريان پرونده :
در تاريخ 26/3/66 آقايان (ع ) و(ه)و(م ) به خواسته چهارميليون و دويست هزار ريال اجرت المثل و تخليه يد به طرفيت آقايان (س ) و (ب ) و(ف ) دادخواستي به دادگاههاي حقوقي يك مشهد تسليم و به خلاصه اعلام كرده اند قسمتي از مزرعه سورون و خيش وصماقي به مساحت سي و دو هكتار را در سال 1364 به مدت يك سال زارعي به خواندگان به اجاره داده اند كه حسب قراردادموظف به پرداخت اجاره در آب ان سلا گذشته به مبلغ خواسته اند ولي باارسال اظهارنامه هم نپرداخته اند به لحاظ انقضاي مدت اجاره ونياز به بهره برداري مستقيم محكوميت خواندگان را به تخليه و پرداخت مال الاجاره خواستارند به كلاسه 66/92 در شعبه ششم به ثبت رسيده رفع نقض به عمل آمده وتعيين وقت رسيدگي شده است. در جريان رسيدگي در تاريخ 3/8/66 خواهانها با وكالت آقاي (الف ) دادخواست ديگري به طرفيت خواندگان فوق به خواسته چهار ميليون ودويست هزار ريال به دادگاه تسليم نموده اند به خلاصه اينكه نظر به گذشت يك سال زراعي ديگر و بهره برداري و بعقاء عين مستاجر در يد متصرفين واستحقاق مالكين به مطالبه و دريافت اجاره زراعي 65-66 و عدم تمايل مستاجرين به پرداخت اجاره محكوميت آنان را به پرداخت خواسته خواستارند كه به كلاسه 275-66 در دادگاه ثبت شده متقابلا" خواندگان هر دو پرونده اصاله و به ادعاي نمايندگي پس از قسمتي از رسيدگي در تاريخ 16/1/67 به طرفيت آقاي (م ) از خواهانهاي پرونده هاي فوق الذكر به خواسته مبلغ 503953 تومان به عنوان دعوي تقابل به دادگاه تسليم نموده اند ضمن بيان مطالبي اظهار دءاشته سي ودونفر كشاورزان سوون هستند طبق قرارداد كه با مالك منعقد نموده اند و در آن ذكر شده مالك بايد مخارجات چاه عميق را كلا" بپردازد و شفاها" هم متلتزم شده هزينه هاي مصرف و مخارجات را در مورد چاه عميق و موتور پمپ و غيره پرداخت كند كه به موجب صورت منضمه مبلغ خواسته را كه بابت مصارف بوده درخواست محكوميت خوانده را دارند گفتگوي طرفين در مورد اجرت زمني وهزينه و مخارج چاه و پمپ غيره در دادرسي مورخ 10/7/67به توافق و سازش رسيده كه خواندگان مبلغ يك ميليون تومان به دفتر دادگاه به نفع خواهانها تا روز10/7/67 به توديع نمايند از جهت اجاره اراضي مورد تصرف در سالهاي 65-66-67راتا روز دهم مهرماه 1367 در صورت تاخير خواهانها حق صدور اجرائيه را خواهند داشت و پايان محصول سال 67 آخر شهريور 67 مي باشد. دادگاه گزارش اصلاحي قطعي را صادر نموده واما در مورد تخليه پرونده مفتوح و جريان آن در رسيدگي منتهي به صدور نظريه مورخه  3/6/67 دادگاه شده كه رئيس دادگاه پ ساز كسب نظر مشاور با توجه به اسناد مالكيت پيوست واقارير صريح خواندگان مالكيت خواهانهابه نحو مشاع به مقدار32 هكتار اراضي ملكي آنان ازمزرعه سوون وخيش چماقي محرز است و مدت اجاره خط عادي بين طرفين منقضي شده واز طرفي با توجه به قرارداد اجاره وتوافق حاصله شمول ماده واحده اخيرالتصويب در مورد اراضي واگذار شده در سالهاي 58و59 نمي باشد اظهار عقيده به صدور حكم تخليه خواندگان به نفع خواهان نموده در اثر اعتراض آقايان (س ) و(ج ) و(ف ) به عنوان نماينده سي و دو نفر كشاورزان سوون پرونده در اجراي مقررات به ديوانعالي كشور ارسال و به اين شعبه ارجاع شده است.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد. پس از قرائت گزارش آقاي ...  و اوراق پرونده مشاوره نموده چنين نظر مي دهند:
(با توجه به دلايل دعوي انقضاء مدت اجاره سند عادي مورخ 28/9/1364 تنظيمي با چهار معرتض وماده 494 قانون مدني و عنايت به اينكه هنوز مراجع مندرج در آئين نامه اجرائي قانون واگذاري زمينهاي باير وداير مصوب 8/8/1365 اراضي مورد تصرف معترضين به نظريه را مشمول قانون تشخيص نداده اند نظريه استنباطي مورخ 3/6/1367 شعبه ششم دادگاه حقوقي يك مشهد در قسمت تخليه اراضي مورد اجاره نتيجه موجه و صحيح تشخيص وتائيد مي گردد:
چون با توجه به قانون فوق و آئين نامه اجرائي آن مصوب 29/11/1365 دادگاه مرجع صالح بر اظهارنظر راجع به شمول ياعدم شمول مورد به قانون كشت موقت نمي باشد آن قسمت از استدلال دادگاه كه ناظر است بر عدم شمول قانون فوق نسبت به اراضي مورد دعوي به لحاظ انيكه خارج از صلاحيت دادگاه است و اشاره به آنهم ضرورت ندارد مورد تائيد نيست ، پرونده به شعبه مزبور ارسال مي گردد.

مرجع :
كتاب صلح و اجاره و احكام راجع به آنها ، تاليف يداله بازگير
چاپ اول ، سال 1379 ، چاپ گيتي ، انتشارات فردوسي