رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي : 16/8/67
شماره راي    : 857/21
مرجع رسيدگي  : شعبه 21 ديوان عالي كشور

خلاصه جريان پرونده :
در تاريخ 11/1/66 آقاي (ب ) به وكالت شركت خدمات دريائي فولادير دادخواستي به طرفيت شركت بوشهر بويه سهامي خاص به خواسته الزام به تحويل يك فروند دوبه مثلا") يا قيمت مقوم به دوازده ميليون ريال تسليم دادگاه حقوقي يك بوشهر نموده كه به كلاسه 662ثبت شده 0 به مفاد اينكه سه فروند دوبه توسط شركت موكل به اجاره شركت خوانده داده شده و آن طبق قرارداد اقرار نموده كه دوبه بدون عيب تحويل گرديده و توافق شده هرگونه صدمه وخسارت در عمليات دريائي به عهده پيمانكاري بوشهر بويه مي باشد و خوانده به عنوان مستاجر حسب شرائط قرارداد مكلف به مراقبت و حفظ بوه و به اين تكليف عمل نكرده در نتيجه تقصير دوبه غرق شده كه به نام دوبه ارس 3 (5) بوده به منظور حل اختلاف مذاكرات مكاتباتي دوستانه بود ولي با ارسال اظهارنامه نيز نتيجه حاصل نشد مستندا" به مواد328 221331 قانون مدني مويد باقانون مسئوليت مدني حسب مقررات ماده 490 قانون مدني خواهان به عنوان مستاجر مكلف بود
 1 - عين را به نحو متعارف استعمال كند آن را براي همان مصرفي كه دراجاره مقرر شده و در صورت عدم تعيين در منافع مقصوده كه از اوضاع و احوال استنباط مي شود استعمال نمايد در صورتيكه خوانده چنين نكرده است.
 2 - هرگونه صدمه خسارت در عمليات دريائي و بارگيري را جبران نمايد در صورتي كه نكرده است.
 3 - خسارت ناشي از غرق دوبه معلول قصور و غفلت وي بوه نتيجه وفق ماده 93 قانون مدني ضامن است تقاضاي محكوميت خوانده را باطل خسارات ديگر وارده مي نمايد به دلايل و منضمات در ذيل دادخواست ذكر شده شركت خوانده با چنين ايرادپاسخ داده دوبه ها متعلق به شركت مرجان بوده كه مصادره شده اندوخواهان مالك نبوده و آنها مربوط به بنياد شهداء بوده است 2 حادثه در اثر طوفان شديد و فرس ماژور اتفاق افتاده 0 3 اصل اجاره مخدوش مخدوش بوده از جهت عدم تعيين مال الاجاره ومدت آن نماينده شركت خواهان دردادرسي بشرح صورت جلسه پاسخ داده كه دوبه غرق شده حق شركت مرجان بوده كه آن شركت تمام حقوق اش را به اين شركت محول نموده مدارك تنظيم خواهد شد و نحوه اجاره نامه باعرف محل انطباق دارد و عملا" رابطه استيجاري با شرايط انجام مي يابد و غرق شدن دوبه در اثر فرس ماژور نبودن در اثر جداشدن از كشتي و تقصير در فرستادن يدك بوده است و حادثه غرق در50/11 دقيقه روز بوده وبنا باعلام اداره كشتيراني از وضع هواي امواج 30/4 بوده است. رئيس دادگاه پس از اظهارنظر مشاور راي 66560 را بر وفق نظريه مشاور صادر كرده با چنين استدلال خوانده در جلسه دادگاه مالكيت شركت مرجان را پذيرفته النهايه اظهار داشته و اجاره شركت خواهان بوده و مرجان حقوق خود را به خواهان در مورد دوبه به خواهان منتقل كرده است ولي خواهان مدركي كه او را مجاز به مطالبه اي نمايد ارائه نكرده است و از طرفي نيز طبق ماده 483 قانون مدني با تلف شدن مورد اجاره مذكور نسبت به شيئي تلف شده اجاره منفسخ مي گردد0 با قبول ايراد خوانده به استناد ماده 2 قانون آئين دادرسي مدني قرار رد دعوي اعلام مي شود0 پس از ابلاغ دادنامه آقاي ...  به وكالت خواهان دادخواست تجديدنظر با انضمام لايحه تسليم نموده كه پس از رسيدن پاسخ پرونده به ديوان عالي كشور ارجاع و به اين شعبه ارجاع شده است.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد0پس ازقرائت گزارش آقاي ...  و اوراق پرونده مشاوره نموده چنين راي مي دهند:
با فرض پذيرش اين ادعا كه شركت تجديدنظرخواه از طرف مالك عين دوبه غرق شده موضوع دعوي نسبت به واگذاري و  اجاره آن به غيرمجاز بوده است (كه اين اجازه بعد از صدورحكم تحديدنظرخواسته تحصيل گرديده ) نظر به اينكه با تلف شدن عين مستاجره بهرجهت عقد اجاره منفسخ مي گردد و حق خسارت ناشي از تلف در فرض تعدي وتفريط با مالك عين مي باشد بنابراين قرار رد شماره 66560 دادگاه حقوقي يك بوشهر كه به تضمين اين معني است به ملاك مفهوم ماده 318 قانون مدني مغايرتي با قانون و موازين شرعي نداشته و موارد تجديدنظر مذكور در ماده 12 قانون تشكيل دادگاههاي حقوقي يك ودو نسبت به قضيه مصداق ندارد و درخواست تجديدنظر وكيل شركت تجديدنظرخواه رد مي شود0

مرجع :
كتاب سقوط تعهدات - ضمان قهري - به اهتمام يداله بازگير
انتشارات فردوسي - چاپ اول 1379  - چاپ دريا