رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي : 3/8/1372
دادنامه      : 72/474/18
مرجع رسيدگي  : شعبه 18 ديوان عالي كشور

خلاصه جريان پرونده :
آقاي (ص ) شغل پزشك دادخواستي به خواسته صدور حكم به الزام به پرداخت مبلغ 000/460/3 ريال بابت خسارت وارده به طرفيت آقاي (ف ) تقديم دادگاههاي حقوقي يك همدان نمود كه به شعبه دادگاه حقوقي يك همدان ارجاع شد و بشرح مذكور در دادخواست توضيح داده است خوانده مستاجر طبقه فوقاني در آزمايشگاه استيجاري اينجانب مي باشد در تاريخ 16/8/68 بعلت بي احتياطي و بازگزاردن شير آب قسمتهائي از سقف و ديوار و بالكن و تمامي كاغذ ديواري يكي از اطاقها خراب و غير قابل استفاده گرديده كه برابر تامين دليل پيوست و نظريه كارشناس مضبوط در آن به كلاسه پرونده 68/465شعبه چهارم حقوقي 2همدان مبلغ 960000ريال خسارت بابت تعمير آن تقويم گرديده است علاوه بر آن براي رفع خسارت فوق لازم است لااقل يك كارگر و بنا كار كنند كه اين امر موجب تعطيل آزمايشگاه مي گرددو تعطيل مزبور نيز موجب خسارتي بشرح زير مي گردد 1 حقوق كاركنان آزمايشگاه يك ماهه 800000 ريال درآمد خالص آزمايشگاه 700000ريال خسارت لوازم آزمايشگاه و برقي 000/100 ريال با توجه به مطالب و مشروحه فوق و فتوكپي مصدق اجاره نامه شماره 41416 مورخ 19/10/64 تامين دليل مضبوط در پرونده كلاسه 68/4650 شعبه چهارم حقوقي دو همتان و مواد1و2 قانون مسئوليت مدني و نيز ماده 231 قانون مدني و باب تسبيب رسيدگي و صدور حكم بر الزام خوانده به پرداخت مبلغ 000/640/2 ريال بابت خسارت وارده به علت عمل خوانده راخواستار شد دادگاه مرجوع اليه وارد رسيدگي شد و در جلسه 22/3/1369 پس از مدافعات طرفين دعوي و انعكاس اظهارات آنان در صورت جلسه دادگاه پرونده هاي استنادي را مطالبه و طرفين دعوي را براي ارائه مورد استناد خودازآنان (يعني پرونده هاي استنادي ) دستور دعوت از آنان داده اند و در جريان رسيدگي آقاي (ج ) به وكالت از ناحيه آقاي (ف ) در دعوي دخالت نموده و جلسه 21/6/1369 به علت نرسيدن پرونده مورد مطالبه تجديد شده و در اين خلال آقاي (خ ) به وكالت آقاي (ص ) با تقديم وكالتنامه در دعوي دخالت نمود و در جلسه 28/8/1369 كه با حضور وكلاي طرفين دعوي تشكيل شد و پس از مدافعات وكلاي طرفين دعوي و انعكاس پرونده جزائي دادگاه براي احراز اينكه عبورونفوذ آب از طبقه فوقاني (طبقه مورد تصرف خوانده دعوي ) هر طبقه تحتاني (محل ) آزمايشگاه و موردتصرف خواهان ) بوده و يا از طبقه سوم ساختمان مورد تصرف اداره ارشاد قسمت تاريكخانه ) و چنانچه ازطبقه مورد تصرف آقاي (ف ) موكل آقاي (ج ) نفوذ كرده باشد منشاء آن ناشي از فعل و با ترك فعل و يا تعدي و تفريط خوانده مورث گرفت يا خير ودر صورت مثبت علت قصور و بي احتياطي وي چه بوده و در اين صورت ميزان خسارت وارده به طبقه تحتاني و آزمايشگاه و هزينه لازم براي رفع آن چه مبلغ است چنين مدت لازم براي انجام تعميرات و اينكه انجام تعميرات موجب تعطل شدن آزمايشگاه مي باشد يا خيرو چنانچه براي انجام تعميرات ناشي از نفوذ آب تعطيل آزمايشگاه ضروري مي باشد چه مدت لازم است و براي اين منظور و روشن شدن بيشتر قضيه ) جلب نظركارشناس ساختمان و كارشناس تاسيسات ساختمان متفق را ضروري دانسته از بين كارشناسان ساختمان و كارشناسان تاسيسات ساختماني و لوله كش آقايان مهندس 000انتخاب شدند و در جلسه 7/12/1369 پس از انجام مراسم سوگند كارشناس نتيجه و اظهارنظر آقاي ...  كه به شماره 3314 مورخ 14/12/69 و(م ) كه به شماره 3312 مورخ 14/12/69 به ثبت رسيد و ضميمه پرونده است و درجلسه 9/3/1370 دادگاه در خصوص ميزان درآمد خالص و عوائد آزمايشگاه بوعلي (دكتر (ص ) در ماههاي مهرو آبان و آذر سال 1368 و همچنين براي تعيين تعداد كاركنان آزمايشگاه مزبور در ماههاي ياد شده وحقوق ماهيانه پرداختي به آنان به ترتيب استعلام از اداره دارائي و سازمان بيمه هاي تامين اجتماعي استان همدان را ضروري دانسته و دستور داده با تعيين وقت و دعوت از طرفين دعوي مراتب به شرح فوق الذكر از اداره دارائي و سازمان تامين اجتماعي استان همدان پرسش گردد و پس از وصول پاسخ از اداره كل تامين اجتماعي استان همدان كه به شماره 1345 مورخ 1/5/1370 به ثبت رسيده و از ناحيه مديركل امور اقتصادي و دارائي استان همدان كه به شماره 1266 مورخ 19/5/1370 به ثبت رسيده و ضميمه پرونده مي باشد و چون پاسخ اداره كل اجرائي استان مربوط به مهر و آذر67بوده است دستور داده شد كه موارد مذكور مربوط به سال 1368 پرسش گردد و دارائي پاسخ داده است جواب قبلي مربوط به عمل كردسال 1368 مي باشد كه در اثر اشتباه نايب 67 قيد شده است كه به شماره 3006 مورخ 15/7/1370 به ثبت رسيده وضميمه پرونده است و در جلسه 16/9/1370 كه با حضور وكلاي طرفين دعوي تشكيل شده وپس از مدافعات آنان چون آقاي مشاور به نظر دادگاه برسد و در جلسه 28/9/1370 پس از كسب نظر آقاي مشاور نظريه بدين خلاصه (با عنايت به مندرجات پرونده كيفري و اظهارنظر كارشناس و وصول پاسخ استعلامات دادگاه از اداره كل تامين اجتماعي واداره كار امور اقتصادي و دارائي استان همدان بشرح نامه هاي شماره 687/د/27180/4/1370و14486/5/70و17847/7/1370 تعداد و دستمزد كاركنان آزمايشگاه بوعلي و  عوايد آن را در ماههاي مهر و آبان و برآورد و اعلام داشته اند كه مدت بيست روز حقوق كاركنان و عوايد آزمايشجگاه در تاريخ ورود خسارت مبلغ 1008871 ريال مي شود بنا به مراتب فوق الذكر و به استناد مواد1و2 قانون مسئوليت مدني وماده 331 قانون مدني در خصوص خسارات وارده به ساختمان و دستمزد كاركنان و عوايد آزمايشگاه به مدت بيست روز دادگاه عقيده به محكوميت خوانده به پرداخت جمعا" مبلغ يك ميليون و هشتصد وهشت هزار و هشتصد و هفتاد يك ريال (100887) ريال در حق خواهان داردو نسبت به مازاد آن و همچنين ادعاي خسارات لوازم آزمايشگاه دعوي مطروحه خواهان به اثبات نرسيده و به لحاظ فقد دليل اثباتي عقيده به عدم پذيرش دعوي و بطلان آن دارد) صادر و بر اثر اعتراض آقاي (ج ) وكيل خوانده به نظريه در مهلت مقرر قانوني پرونده به ديوان عالي كشور ارسال و به اين شعبه ارجاع گرديده به شعبه 18 ديوان عالي كشور به موجب دادنامه شماره 71/378/18مورخ 25/8/1371بدين شرح

بسمه تعالي
اعتراض بر نظريه مورخ 28/9/1370 صادره ازشعبه دوم دادگاه حقوقي يك همدان كه تصميم دادگاه بر اساس ضوابط قانوني اتخاذ گرديده و منافي با قوانين موضوعه نمي باشد و از جهت رعايت اصول و قواعد دادرسي هم فاقد اشكال موثر است واردو موجه نيست و مستندا" به ماده 14 قانون تشكيل دادگاههاي حقوقي يك و دو نظريه را موجه و صحيح تشيخص وضمن رد اعتراض و تنفيذ نظريه پرونده جهت انشاء حكم به دادگاه رسيدگي كننده اعاده مي گردد نظريه را تنفيذ و پرونده را جهت انشاء حكم نزد دادگاه رسيدگي كننده ارسال و دادگاه نيز به موجب دادنامه شماره 442 تجديدنظرخواسته بدين خلاصه (پس از شرح دعوي اعلام دانسته اند با توجه به نظريه كارشناسان كه به شماره 4/3314 مورخ 14/12/69و3212 به ثبت رسيده و نفوذآب ازطبقه فوقاني (مديكال سرويس موردتصرف خوانده ) به طبقه تحتاني (آزمايشگاه را مورد تاييد قرار داده اند و خسارت وارده به ساختمان آزمايشگاه را مبلغ ششصد هزار ريال و مدت لازم براي تعميرات را بيست روز تعيين كرده اند با توجه به اينكه به موجب فتوكپي اجاره نامه رسمي پيوست دادخواست تعميرات غير اساسي و هزينه هاي تزئيناتي و تنظيماتي كه به منظور بهتر استفاده كردن مستاجر از مورد اجاره باشد به عهده مستاجر(خواهان ) است با عنايت به اينكه اداره كل تامين اجتماعي به اداره كل امور اقتصادي و دارائي استان همدان درپاسخ استعلامات دادگاه به شرح نامه هاي شماره 6087/6/180 مورخ 27/4/70و4686 مورخ 14/5/71و7847 مورخ 1/7/70 تعداد و دستمزد كاركنان آزمايشگاه بوعلي و عوايد آن را در ماههاي مهر و آبان و آذر سال 1368 برآورد و اعلام داشته اند كه مدت بيست روز حقوق كاركنان و عوايد آزمايشگاه در تاريخ ورود خسارت مبلغ 1008871 ريال مي شود بنا به مراتب فوق الذكر و با توجه به پرونده شماره 71/378 صادره از شعبه هيجدهم ديوان عالي كشور مبني بر تاييد نظريه دادگاه با استناد به مواد يك و دو قانون مسئوليت مدني و ماده 331 قانون مدني در خصوص خسارات وارده به ساختمان و دستمزدكاركنان وعوايدآزمايشگاه به مدت بيست روز دعوي خواهان به نظر دادگاه ثابت تشخيص حكم به محكوميت خوانده مجموعا" به پرداخت مبلغ يك ميليون و ششصد و هشت هزار و هشتصد و هفتاد و يك ريال در حق خواهان صادر مي شودو نسبت به مازاداز آن و همچنين ادعاي خواهان مبني بر مطالبه خسارت لوازم آزمايشگاه دعوي مطروحه به اثبات نرسيده و با لحاظ فقد دليل اثباتي حكم بر بطلان آن صادر و اعلام مي گردد) حكم برمحكوميت خوانده به پرداخت مبلغي در دعوي خواهان نسبت به مازادموردمطالبه صادر و اعلام نموده اند و بر اثر تجديدنظرخواهي آقاي (م ) به وكالت آقاي (م ) از دادنامه تجديدنظرخواسته پرونده به ديوان عالي كشور ارسال و به اين شعبه ارجاع گرديد و وكيل تجديدنظرخواه ضمن دادخواست تجديدنظرخواهي پس از شرح مطالبي فسخ دادنامه راخواستار شد آقاي فرخ دفتري وكيل تجديدنظرخواه نيز لايحه تقديم داشته است و با ذكر مدافعاتي تاييد دادنامه رانقض نمودكه مندرجات دادخواست و لايحه هنگام شور قرائت خواهد شد0
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد پس از قرائت گزارش آقاي (ح ) عضو مميز و بررسي اوراق پرونده نسبت به دادنامه شماره 442 26/9/1371 تجديدنظرخواسته مشاوره نموده چنين راي مي دهد0

بسمه تعالي
از ناحيه تجديدنظرخواه و وكيل او در اين مرحله از رسيدگي ايراد و اعتراض موثر و موجهي كه با شقوق ماده 10 قانون تجديدنظر آراء دادگاه مصوب مرداد1372 منطبق بوده و نقض دادنامه تجديدنظري را ايجاب نمايد به عمل نيامده است نظر به اينكه دادنامه تجديد نظرخواسته موجها" ومستدلا" اصدار يافته و از جهت رعايت اصول و قواعد دادرسي هم فاقد اشكال موثر است لهذا دادنامه مزبورمستندا" به ماده سه وبند يك ماده پنج قانون فوق الذكر ابرام مي گردد0

مرجع :
كتاب سقوط تعهدات - ضمان قهري - به اهتمام يداله بازگير
انتشارات فردوسي - چاپ اول 1379  - چاپ دريا