رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي 13/5/69
شماره دادنامه 277/22
مرجع رسيدگي  شعبه 22 ديوان عالي كشور

خلاصه جريان پرونده :
در تاريخ 29/1/68 1 آقاي (م ) 2 آقاي (ص ) به طرفيت آقاي (س )به خواسته رسيدگي در موردضرر و زيان از اين (پرونده 1044/241/1/68 شعبه 10 دادگاه كيفري يك ساري كه حدودمبلغ 75 هزار تومان مخارج كتلف خانم (ع ) و نيز حدود دويست هزار تومان خسارت به ماشين طبق نظريه كار و تعميرگاه مجاز شماره يك مازندران جمعا" مبلغ دويست و هفتاد و پنج هزار تومان با احتساب هزينه هاي دادرس و ضرروزيان تقديم دادگاه حقوقي كي تهران نمود كه به شعبه ششم ارجاع گرديده و خلاصتا" توضيح داده اينجانبان به امضاء پرونده كيفري مذكور كه تحت رسيدگي مي باشد طبق نظرات دكترموظف وكارشناس اداره راهنمائي و رانندگي حدودهفتاد و پنج هزار ريال بابت كتك و ضربه وارده به خواهان رديف دوم و نيز خسارات به ماشين وسيله نقليه اينجانب خسارات وارد گرديده و احتمال دارد كه بيماري اينجانبه (ص ) يك سال ديگر تحت عمل جراحي قرار گيرد نيز عندالموقع رسيدگي و در راي نهائي دادگاه موضوع را مدنظر خواهند داشت با تعيين وقت و ابلاغ به طرفين طبق صورت جلسه مورخه 8/7/67 خواهانها متفقا"اظهار داشته اند مازن وشوهر هستيم و بشرح دادخواست تقديمي و كليه ضمائم اعم از مدارك هزينه ها و خرج كرد بيمارستان و پزشك به منظور معالجه و درمان هر دو نفري ما و نيز خسارات وارده به اتومبيل پيكان ما مجموعا" بالغ يكصد و دو هزار تومان مي گردد و خوانده دعوي كه راننده اتومبيل فيات سواري 131 بوده و پرونده كيفري مورد استناد اينجانبان همگي قضايا و شرح واقعه را حكايت مي كند در نتيجه تخلف و تخطي خوانده از مقررات راهنمايي و رانندگي سبب خسارات جسمي و خسارات وارده به اتومبيل پيكان شده است ولي به تعهدات خود عمل نكرده و هزينه درمان و معالجه ما را داده است. و نه هزينه خسارات وارده به اتومبيل و لذا با توجه به اينكه در پرونده كيفري كلاسه 68/112 شعبه ده دادگاه كيفري يك ساري كه عليه او به لحاظ مقصر وگناهكار تشخيص شدنش در وقوع تصادف قرارمجرميت و كيفرخواست نيز صادر و دادسرا پرونده را به دادگاه كيفري يك مذكور فرستاده و در جريان رسيدگي مي باشد و هنوز منجر به راي دادگاه كيفري از جهت ديه متعلقه به هر نفري ما عليه اونگرديده است به همين جهت دادخواست حقوقي حفظ در مورد مطالبه هزينه و معالجه و درمان كه جداي از ديه ما مي باشد و نيز خسارات اتومبيل را به دادگاه حقوقي يك شعبه ششم دادگاه وسند مالكيت ماشين به نام (س ) احد از خواهانها مي باشد و راجع به مبلغ يكصد و دوازده ريال جمع ضرر و زيان وارده بابت هزينه هاي معالجه و درمان و خسارات اتومبيل به عرض مي رسد كه مبلغ يكصد و دو هزار تومان بابت كرايه ماشني و هزينه هاي معالجه و درمان در بيمارستان مي باشد و تفاوت اين مبلغ تا مبلغ خواسته دعوي كه بالغ بر173000 تومان مي باشد بابت خسارات اتومبيل مي باشد كه اين جمع از قلم بالغ بر 275000 تومان خواسته دعوي بشرح دادخواست تقديمي مي شود دادگاه بدوا" پرونده كيفري را كه واصل گرديده خلاصه آن را در اين پرونده منعكس كرده و سپس در مورد صدمات بدني غيرعمدي و خسارات وارده به اومبيل قرار ارجاع امر به كارشناس صادر و اجراء كرده وكارشناسان نظريه خويش را اعلام كرده اند و سرانجام دادگاه پس از كسب نظر آقاي مشاور طبق نظريه مورخه 6/9/68 خلاصتا" چنين اظهارنظر كرده است (000 با توجه به مندرجات پرونده كيفري استنادي كلاسه 68/112 شعبه ده دادگاه كيفري يك ساري كه خلاصه آن در صورتجلسه دادرسي منعكس گرديده در تاريخ 30/6/67 اتومبيل سواري فيات شماره  34446 رضائيه به رانندگي آقاي (س ) فرزند سيدآقا از سمت شرق به غرب (بابل به آمل ) در حركت بوده به علت انحراف به چپ با اتومبيل سواري پيكان شماره 22773 تهران به رانندگي آقاي (س ) كه از سمت غرب به شرق (آمل و بابل ) در لاين اصلي خود در حركت بوده برخورد مي نمايد كه سوراي پيكان بر اثر شدت ضربه تصادف و حدود دو متربه عقب و گردش از عقب خودرو به چپ در موقعيت كروكي ترسيم افسر كاردان فني كارشناس پليس راه ژاندارمري قرار مي گيرد و به دو وسيله نقليه مزبور خساراتي وارد مي شود و به موجب نظريه 30/7/67 كارشناس پليس راه علت تصادف بي احتياطي از طرف راننده سواري فيات شماره 34446 به علت انحراف به چپ تشخيص و اعلام شده است در نتيجه اين تصادف آقاي (م ) راننده اتومبيل پيكان همسرش خانم (خ ) و نيزفرزندانشان مصدوم مي شوند كه توسط رانندگان وسائل نقليه عبوري به بيمارستان انتقال داده شده اند آقاي (س ) راننده اتومبيل سواري فيات به شرح اوراق تحقيقاتي ضابطين ومامورين خود را مقصر در وقوع تصادف دانسته و اعلام نموده كه حاضراست هزينه هاي بيمارستان مصدومين ومخارج بهتر اتومبيل آقاي (م ) راننده پيكان را تامين و پرداخت نمايد ونيز به موجب تعهدنامه مورخه 2/7/67 آقاي درياباري شخصا" متعهد گرديده كه اتومبيل پيكان آقاي (م ) را ظرف سه ماه تعمير و تحويل نمايد و به حكايت صورتجلسه 14/8/67 آقاي (س )مجددا" متعهد شده كليه مخارج تعمير اتومبيل آقاي (م ) را پرداخت كند گواهيهاي پزشكي صادره در چند نوبت درباره خانم (ع ) بر شكستگي استخوان بازوي چپ دلالت دارد به وسيله پنج و پلاك ثابت شده است و مدت درمان و معالجه از تاريخ حادثه 30/6/67تا21/10/67 با قيد ضرورت معاينه محدود تعيين شده و عاقبت الامر نظريه نهائي پزشكي نسبت به بانوي نامبرده حكايت دارد نقض عضوي به وجو آمده كه به ميزان ده درصد كيفيت به ارزش كل اندتم فوقاني سمت چب بدن مي باشد و نيز گواهي پزشكي درباره آقاي (م ) مدت درمان را ده روز و براي (م ) به مدت يك هفته و براي (ن ) يك هفته و براي (د) دو روزباتعيين موضع صدمات وارده دلالت دارد نظر به اينكه به موجب صورت جلسات اجراي قرار تامين دليل موضوع پرونده كلاسه 67/312 و نظريه كارشناس مربوط به آن قسمتهاي آسيب ديده نسبت به اتومبيل پيكان آقاي (م ) ناشي ازوقوع تصادف به طور مشروح و مفصل مشخص گرديده است نظر به اينكه آقاي (س ) نزد آقاي بازپرس دفاعا" به ارتكاب 5فقره ايراد صدمات بدني غيرعمدي نسبت به شكات پرونده بر اثر بي احتياطي در رانندگي كه يك فقره آن منجر به نقص عضو نسبي گرديده اقرار و اعتراف نموده و به همين سبب آمادگي خود رابراي پرداخت هزينه هاي بيمارستاني شكات مصدوم و تعمير اتومبيل پيكان اعلام داشته است نظر به اينكه پرونده كيفري سرانجام منجر به صدور قرار مجرميت آقاي بازپرس وكيفرخواست شماره 23165/12/67 دادسراي عمومي بابل عليه آقاي (س )خوانده گرديده وبه منظورمحاكمه وتعيين مجازات نامبرده پرونده به شعبه دهم كيفري يك دعوي ارجاع شده كه درجريان رسيدگي قراردادنظر به اينكه به منظور تشخيص ميزان هزينه هاي درمان ومعالجه وضرروزيان وارده به شكات مصدوم و نيز به جهت تعيين ميزان خسارت وارده به اتومبيل پيكان ناشي از وقوع تصادف به علت بي احتياطي در رانندگي الزاما" دادگاه جلب نظر كارشناسان را ضروري دانسته كه در جلسه 8/12/68 قرار ارجاع امر به كارشناس صادر و اعلام و آقاي پزشك كارشناس رسمي اداره كل پزشكي قانوني تهران با مطالعه پرونده هاي كيفري و حقوقي و نسخ  عكسهاي پزشكي و مخارج داروهاي معالجه درماني مصدومين را بالغ بر چهارصد و پنجاه هزار ريال تعيين نموده اند و نيز ديگر كارشناس رسمي منتخب بشرح نظريه شماره 1778 15/8/68 ميزان خسارت وارده به اتومبيل پيكان آقاي (م ) را باتوجه به قسمتهاي آسيب ديده مبلغ يك ميليون ريال تشخيص داده اند و بنا به گزارش و گواهي دفتر به اينكه عقائد كارشناسان با اوضاع و احوال محقق قضيه و مباني مورد نظر دادگاه موافقت ومطابقت داشته و دادگاه تناقض و تعارض و يا مغايرتي را احراز نمي نمايد نظر به اينكه اركان قانوني دعوي مطالبه مسئوليت راننده مقصر از نوع مسئوليت قهري بوده يعني تخلف راننده ازتكاليفي كه قانون راهنمائي ورانندگي به عهده وي محول نموده وسبب صدمات بدني داده بي احتياطي در رانندگي موجب خسارت گرديده كه به سبب مذكور راننده مقصر و و متخلف از قانون قهرا" ضامن است و براساس نظرات كارشناسان در خصوص مورد مباني مسئوليت قانوني از فعل راننده اتومبيل جهات استناج و استنباط مي گردد نظر به اينكه خواهانهاجبران خسارات وارده را از باب مقررات مسئوليت مدني و ضمان قهري از خوانده مقصر مطالبه نموده اند نظر به اينكه خوانده در قبال دعوي مطروحه ومستندات ابرازي خواهانهاهيچگونه دفاعي معمول نداشته وعليرغم تعهدات كتبي خود مبني بر تامين وتوديع خسارات خواهانها معذالك اقدام ننموده و دليلي كه حاكي از پرداخت ضرر و زيان موردمطالبه به خواهانها باشد ارائه نكرده است نظر به اينكه به موجب مدارك واوراق پرونده مالكيت آقاي (س ) نسبت به اتومبيل پيكان شماره فوق الذكر محرز ومسلم مي باشد عليهذا دادگاه به علل و جهات ياد شده دعوي خواهانهارا در مورد مطالبه ضرر وزيان ناشي از جرم خوانده تاميزان تشخيص كارشناسان ثابت و محرز دانسته و مستندا" به مواد1و2 قانون مسئوليت مدني و ماده 331 قانون مدني كه مبتني بر اصل تسبيب و قاعده لاضرر است و استناد به ماده 14 قانون آئين دادرسي كيفري وماده 154 قانون تعزيرات و ماده 357 قانون آئين دادرسي مدني محكوميت خوانده به پرداخت :
1 مبلغ يك ميليون و چهارصد و پنجاه هزار ريال براساس تشخيص كارشناسان بابت كليه ضرر و زيانهاي نشاي از جرم اعم ازهزينه هاي درمان و معالجه و صدمات بدني و خسارت وارده به اتومبيل بابت اصل خواسته 0
2 مبلغ 150000 ريال بابت دستمزد كارشناسان و هزينه اوراق ودفتر مجموعا" در حق خواهانها اظهارنظر مي نمايد نسبت به زائد از مبلغ موضوع نظر به لحاظ عدم ثبوت و فقد ادله اثباتي به بطلان دعوي خواهانها اظهارنظر مي گردد000) آقاي (س ) سنبت به نظريه مذكور اعتراض كرده و ضمن لايحه اعتراضيه خلاصتا" اظهار داشته به لحاظ بيماري نتوانسته در دادگاه خود را معرفي نمايد و گواهي پزشك ضميمه بيانيه چون حكم صادره و نظريه مورخه 6/9/68غيابي صادر شده اينك اعتراض حضور اينجانب طبق تعهدات در مرحله بازپرس كرده ام مبلغ هفتاد هزار تومان خرج ماشين خواهان كرده ام كه خواهانها از تحويل گرفتن طبق امضاها ورزيده است و دادگه كيفري در مورداتهام وارده راي مقتضي صادر نكرده و از بابت درمان خانم عصمت خوش احوال مبلغ چهل هزار تومان خرج كرده ام و شوهرش از من دريافت داشته كه مدارك در اين خصوص ضميمه پرونده خواهد گرديدودرخاتمه تقاضاي راي شايسته را خواستار شده است پس از ارسال پرونده به ديوان عالي كشور وارجاع آن به اين شعبه اينك در وقت بالا هيئت شعبه تشكيل با بررسي محتويات پرونده ومشاوره به شرح زير اظهار نظر مي نمايد:

بسمه تعالي
با ملاحظه به محتويات پرونده اعتراض معترض به نحوي نيست كه موثر در رد نظر دادگاه باشد و چون نظريه موصوف دادگاه صحيحا" صادر شده و فاقد اشكال است لذا ضمن رد اعتراض مزبورتاييدمي شود

مرجع :
كتاب سقوط تعهدات - ضمان قهري - به اهتمام يداله بازگير
انتشارات فردوسي - چاپ اول 1379  - چاپ دريا