رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي : 20/11/75
شماره دادنامه :  319/17
مرجع رسيدگي  : شعبه هفدهم ديوان عالي كشور

خلاصه جريان پرونده :
در تاريخ 18/10/72 تجديدنظرخواندگان با وكالت آقاي (ج ) بطرفيت تجديدنظرخواهان به خواسته مطالبه سي ميليون ريال بابت خسارات وارده به آپارتمان ملكي خواهانها و الزام خواندگان به پرداخت ماهيانه بيست و پنج ميليون ريال در وجه خواهانها به علت تعطيل آزمايشگاه از اول مهر72 به بعد و نيز هزينه دادرسي پرونده تامين و پرونده محاكماتي در دادگاههاي حقوقي يك تهران اقامه دعوي نموده كه رسيدگي آن به شعبه 32محول و پرونده به كلاسه 72/604ثبت شده وكيل خواهانها به استناد فتوكپي از اسناد مالكيت موكلين و فتوكپي از صورت مجلس و قرار تامين دليل و نظريه كارشناسي در پرونده مذكور و به كلاسه 72/63/718 در دادخواست و دادگاه اجمالا" توضيح داده است كه موكلين به دلالت اسناد مالكيت پيوست مالكين و متصديان آزمايشگاه ابن سينا واقع در مجتمع پزشكي به همين نامه خواندگان كه مالك قطعه زمين به مساحت يك هزار مترمربع در ضلع شرقي مجتمع مسكوني و موكلين هستند به منظور احداث يك دستگاه برج هفده طبقه بدون رعايت اصول فني و ايمني مبادرت به خاكبرداري در سطح 24در20 و به عمق حدود14 متر نموده در نتيجه خاكهاي اطراف پي ساختمان موكلين فروريخته و علاوه بر شكست ساختمان و توجه خسارات مشابه به علت مخاطره آميز بودن بنا موكلين ناچار از تعطيل آزمايشگاه شده اند با اقدام به تامين دليل بشرحي كه در گزارش نظريه كارشناسي تقديم مي گردد رسيدگي و صدور حكم بشرح ستون خواسته دادخواست مورد تقاضاست باتعيين وقت رسيدگي آقاي (ح ) وكالت خواندگان را عهده دار شده و طي لايحه مورخ 16/12/72 و درجلسه دادگاه دفاع نموده است كه دادخواست به نحو مطروحه مورد تكذيب است تامين دليل ، دليل محسوب نيست موكلين كه سالهاست در كار بنا تجربه دارند با رعايت كليه موارد ايمني اقدام به گودبرداري نموده اند و اگر خسارتي به ملك خواهانها وارد شده به دليل عدم رعايت اصول بناسازي در ملك خود آنهاست كه پايه ساختمان به جاي پي سرتاسري بر خاك بكر بر روي ستونهائي كه به همين وضع احداث شده بنا گرديده و بالاخره اينكه رابطه سببيت بين عمل موكلين و ادعاي خواهانها وجود ندارد دادگاه با مطالبه پرونده تامين دليل از شعبه 46 دادگاه حقوقي 2 با توجه به درخواست وكلاي طرفين دعوت قرار جلب نظر هيئت سه نفري كارشناسي صادرنموده تا كارشناسان پس از مطالعه پرونده و نيز پرونده هاي تامين دليل كلاسه هاي 72/718 شعبه 64و73/60 شعبه 62 دادگاه حقوقي 2 تهران و ملاظحه نظريات كارشناسان آن پرونده ها و معاينه محل و استماع توضيحات ناظر ساختمان خواندگان درمورد علت بروز حادثه كه در نتيجه گودبرداري خواندگان پايه ريزي ملك خواهانها و احداث آن بر روي خاك دستي و رانش اين خاكها در زير پي و كف ساختمان بوده اظهارنظر نمايند و در صورتي كه مجموع دو عامل درموضوع مدخليت داشته آياهنگام گودبرداري رانش پي و كف قسمتي از ساختمان ملكي خواهانها كه بر روي خاك دست ريز پي ريزي شده قابليت پيش بيني داشته در اين صورت به هنگام خاك برداري كليه اقدامات ايمني لازم به منظور جلوگيري از رانش توسط خواندگان صورت گرفته يا خير و در صورت مقصر بودن خواندگان ميزان ضرر و زيان وارده به دادگاه اعلام شود هيئت كار شناسان طي نظريه مورخ 1/12/73 با ترسيم كروكي و قيد موقعيت و وضعيت موجود و اعلام وضعيت گودبرداري و اقدامات ايمني كه از طرف خواندگان به عمل آمده ساختمان خواهانها را قبل از گودبرداري خواندگان در ملك خود از نظر ايستائي و انتقال بار ساختمان به زمين بكر مشكلي نداشته لذا بروز حادثه بر اثر عدم رعايت اصول فني وايمني توسط خواندگان اعلام و ترميم خسارات وارده به ملك خواهانها را معادل دو ميليون و نهصد هزار تومان برآورد نموده دادگاه پس از ابلاغ وصول نظريه كارشناسان به وكلاي طرفين دعوي و عدم وصول اعتراض از آنها قرار جلب نظر كارشناس فني براي برآورد خسارات وارده به آزمايشگاه از نظر تعطيل آن از تاريخ بروزحادثه تا تاريخ 12/2/73 كه كارشناس منتخب دادگاه حقوقي 2 براي تامين دليل بازگشايي آزمايشگاه را بلامانع اعلام نموده صادر كه كارشناس منتخب دادگاه با استعانت از دونفر همكاران خود طي نظريه مورخ 20/9/74 ضرر و زيان وارده به آزمايشگاه را ماهانه يك ميليون و سيصد هزار تومان برآورد نموده كه اين وصول نظريه نيز به وكلاي طرفين ابلاغ شده و مورد اعتراض خاصي از آنها واقع نشده با تبديل دادگاههاي حقوقي به دادگاه عمومي شعبه 123 عهده دار رسيدگي به پرونده شده و با اعلام ختم رسيدگي طي دادنامه تجديدنظرخواسته چنين راي داده است.00 نظريه هيئت كارشناسان در تاريخ 6/12/72به دادگاه واصل برابر نظريه مزبور اسكلت بنا و نحوه پي ريزي و رعايت اصول فني كه در ساختمان خواهان اعمال شده قبل از گودبرداري ملك خواندگان از نظر ايستائي و انتقال بار به زمين بكر مشكلي نداشته و علت بروز حادثه را عدم رعايت اصول فني وايمني توسط خواندگان قيد گرديده در بند سه نظر به ميزان خسارات وارده به طبقه زيرزمين آزمايشگاه و خسارات ساختمان خواهانها چه از نظر تنزل ارزش ملك و چه از نظر سهام مشاعي خواهانها معادل بيست ونه ميليون ريال برآورد نموده كه اين نظريه مورد اعتراض خاصي واقع نشده دادگاه به منظور تعيين خسارات ناشي از تعطيل آزمايشگاه براي مدت 6ماه از تاريخ 13/8/72 لغايت 13/2/73 جلب نظر كارشناس نموده كه طبق نظريه وارده به شماره 173241/5/74 ضرر و زيان مزبور به قرار ماهي يك ميليون و سيصد هزار تومان و اعلام نموده كه اين نظريه نيز با اعتراض از ناحيه وكلاي طرفين دعوي مواجه نشده با عنايت به مجموع اوراق پرونده و اقدامات انجام شده احراز رابطه سببيت بين عمل خواندگان و خسارات وارده به مستحدثه ملكي خواهانها و مستندا" به مواد328 قانون مدني و مواد يك و سه قانون مسئوليت مدني دعوي مطروحه را تا ميزان مذكور درنظريه كارشناسان وارد تشخيص حكم بر الزام خواندگان به پرداخت بيست و نه ميليون ريال بابت خسارات وارده به ساختمان و هفتاد وهشت ميليون ريال براي تعطيل شش ماه آزمايشگاه ابن سينا به قرار ماهي يك ميليون و سيصد هزار تومان متضامنا" در وجه خواهانها محكوم مي نمايد در ضمن خواندگان بنا به قاعده تسبيب محكومند به پرداخت  350/106/2 ريال بابت هزينه دادرسي و دستمزد كارشناسان به خواهانها و نسبت به مازاد خواسته تا محكوم به دادخواست خواهانها محكوم به رد اعلام مي گردد با ابلاغ دادنامه وكيل خواندگان تجديدنظرخواهي نموده كه پس از تكميل پرونده و ارسال به ديوان كشور رسيدگي آن به شعبه محول شده هيئت شعبه در تاريخ فوق تشكيل پس از قرايت گزارش عضو مميز ومشاوره برح زير راي صادر مي نمايد:

راي
وكيل تجديدنظر خواهان ايرادواعتراض خاصي كه موجب نقض دادنامه تجديدنظرخواسته باشد عنوان ننموده دادنامه مورداعتراض از نظر مباني صدور راي و رعايت قواعد آئين دادرسي نيز خالي از اشكال قانوني است به اجازه ماده 23قانون تشكيل دادگاههاي عمومي وانقلاب با رد تجدديدنظرخواهي دادنامه مورد اعتراض ابرام مي گردد0

مرجع :
كتاب سقوط تعهدات - ضمان قهري - به اهتمام يداله بازگير
انتشارات فردوسي - چاپ اول 1379  - چاپ دريا