رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده   : 1511/3120
شماره دادنامه  : 603/11
تاريخ رسيدگي  : 27/8/69
تجديدنظرخواه  : ...
تجديدنظرخواسته : دادنامه شماره 7582/5/69 صادره از شعبه 13 دادگاه كيفري يك ...
مرجع رسيدگي    : شعبه 11 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه     : آقايان ...

خلاصه جريان پرونده : طبق مندرجات اوراق پرونده (ح ) فرزند ... و (ك ) فرزند...  به اتهام شركت در قتل عمدي آقاي (س )وايراد جرح عمدي با كارد به (ن ) مورد تعقيب قرارگرفته اند .خلاصه جريان واقعه از اين قرار است : روز 19/7/68 به علت وجود اختلافات ملكي بين (ح ) و (ك ) از يك طرف و (س ) و پسرش (ن ) از طرف ديگر در محل مورد اختلاف درگيري و نزاع مي شود و در جريان نزاع (س )و پسرش (ن ) مجروح مي شوند كه به علت شدت جراحات وارده (س ) فوت مي كند . متهمان حضور در محل و درگيري رادرجريان تحقيقات مقدماتي پذيرفته اند اما اتهامات وارده را قبول نكرده و در اين خصوص منكر شده اند .
پزشك قانوني جسد را معهاينه (كرده و) وجود آثار جسم برنده و نيز در پشت كتف (ريه چپ ) به اندازه پنج سانتيمتر و اكيموزدر پشت سر و جرح ناشي از جسم برنده در كناره خارجي ... به طول 3سانتيمتر مشاهده كرده و علت مرگ را ورود جسم تيز و برنده مانند چاقو كه از پشت ريه چپ وارد شده و نسج ريه را پاره كرده ذكر نموده است. آقاي بازپرس دادسراي عمومي ... تحقيقات لازمه را انجام داده و در محل از جسد معانيه كرده است و مشاهدات وي با مندرجات گزارش معاينه جسد منطبق است.
آقاي (الف ) هفده ساله كه حسب اظهار خودش ناظر وقوع درگيري و نزاع و مجروح شدن آقاي (س ) و پسرش (ن ) بوده مي گويد: (وقتي درگيري شروع شد و (گ ) و (ن ) در حال سنگ پراني بودند در همان موقع آقاي (ح ) نيز با(س ) (يعني مقتول ) دست به يقه بود يكدفعه متوجه شدم كه سدت (ح ) بالا رفت و برق كارردي كه در دست وي بود ديدم و يك ضربه پشت او زد و ارد در دست (س ) رارها كرد و به همراه برادرش (ك ) و مرد همراهش از محل دورشدند .
(ن ) به من گفت برو به آبادي اطلاع بده بيايند پدرم را به بيمارستان ببرند . من هم به رسوتا آمدم و به ... برادر (س ) اطلاع دادم ...)
در خاتمه تحقيقات مقدماتي آقاي بازپرس بر اساس شكايت اولياي دم و گزارش ژاندارمري و گزارش معاينه جسد و اظهارات (الف ) مجرميت (ح ) را مبني بر شركت در قتل عمدي و جرح عمدي و (ك ) به شركت در قتل عمدي مسلم تشخيص داده و مبادرت به صدور قرار مجرميت كرده است.با صدور كيفرخواست وارسال پرونده به دادگاه رسيدگي به موضوع به شعبه 13 دادگاه كيفري يك ... ارجاع گرديده است. قبل از شروع دادرسي آقاي ... به وكالت از(ن ) و آقايان 1 ...و 2 ... به وكالت از متهمان خود را به دادگاه معرفي و آمادگي خود را جهت دفاع اعلام داشته اند .
اولياي دم مقتول حسب مندرجات فتوكپي گواهي حصروراثت كه ضميمه پرونده است و اظهارات ...همسرمقتول عبارتنداز...(پدر) (ن )و... و ...و ... (پسر) و...و ...و ...و ...(دختر) كه ...و...و...صغير مي باشند . شعبه 13 دادگاه كيفري يك ... در تاريخ 7/5/69 با حضور متهمان و تعدادي از اولياي دم و وكلاي آنان تشكيل شد . اولياي دم حاضر در دادگاه با طرح دعوي اصالتا" درخواست صدور حكم به قصاص نفس كرده اند . سيدكريم ... به قيمومت از صغار درخواست صدور حكم به قصاص نفس كرده است. دادگاه به موضوع رسيدگي نموده است در اين مرحله متهمان ارتكاب جرائم انتسابي راانكاركرده اند . وكلاي مدافع طرفين هم مدافعات لازم را به عمل آورده اند كه درپرونده منعكس است.
وكلاي متهمان از در رد اتهام دفاع كرده اند . در دادگاه بدون اينكه موضوع داخل در باب لوث است و تفهيم مقصود خود در جهت طرح سوال در زمينه وجود شاهد از اولياي دم خواسته است كه در صورت تمايل جهت اثبات ادعاي خود مبني بر قتل عمدي (س ) اجراي قسامه نمايند . تعدادي از فرزندان وبرادران مقتول اتيان سوگندنموده اند . در خاتمه دادرسي آقاي (ح ) از بابت قتل عمدي (س ) به قصاص نفس و در مورد صدمه عمدي به پرداخت يكصد دينار و(ك ) از لحاظ معاونت در قتل عمدي به استناد مقررات بند 3 ماده 21قانون مجازات اسلامي و ماده 175 قانون مجازات عمومي مصوب 1304 به يك سال حبس محكوم شده اند .محكوم عليهم و وكلاي آ;ان نسبت به دادنامه اعتراض و درخواست تجديدنظر نموده اند و قاضي صادر كننده حكم ايردات را غير تشخيص و دستور ارسال پرونده را صادر نموده است و پرونده به ديوان عالي كشور ارسال و به اينش عبه ارجاع گرديده است.
هيئت شعبه در ترايخ بالا تشكيل گرديد و پس از قرائت گزارش آقاي ... عضو مميز و اوراق پرونده و نظريه كتبي آقاي ... داديار ديوان عالي كشور اجمالا" مبني بر نقض دادنامه شماره 7582/5/69 فرجامخواسته مشاوره نموده چنين راي مي دهند .
(بسمه تعالي 0 نظر به اينكه اولياي دم مقتول طبق مندرجات گواهي انحصار وراثت واظهارات ...(همسرمقتول ) عبارتنداز پدر و 9 فرزند، حسب مندرجات اوراق پرونده از... پدر مقتول تحقيق و نظرش در خصوص دعوي مطروحه كسب نشده است. و با توجه به اينكه قانونا" ودرصورت امكان بايستي پنجاه نفر در اجراي مراسم قسامه شركت نمايند و جهت عدم شركت حد نصاب مزبور قيد و اعلام نگرديده و در مورد شركت فرزندان اناث كبير در اجراي قسامه مانع شرعي و قانوني وجود ندارد و احوط آن است كه يك مرتبه قسم ياد كنند ولي به اين ترتيب اقدام نگرديده (است ) و نظر به اينكه جهت اجراي قسامه به طور صريح و كامل در پرونده منعكس نگرديده و استناد به ماده 175 قانون كيفر عمومي مصوب 1304 كه شامل مواردي است كه قاتل معلوم نباشد و تعيين مجازات طبق آن براي معاون مجرم ، قطع نظر از منسوخ ضمني بودن مقررات استناديه موجه نمي باشدونظربه اينكه درخواست.0 (پسرمقتول ) مبني بر قصاص نفس به قيمومت ازصغار قابل توجيه نيست و تعيين يكصد دينار و يا هزاردرهم مسكوت نقره اي از بابت ديه صدمه وارده بدون انتخاب يك نوع از شش نوع با مقررات مربوطه مطابقت ندارد و به جهات مذكوره حكم مورد اعتراض مخدوش است.بنابراين دادنامه شماره 7582/5/69 نقض و رسيدگي به دادگاه ديگر كيفري يك ... ارجاع مي شود .)

مرجع :
قانون مجازات اسلامي درآيينه آرا ديوان عالي كشور(قتل عمد)جلد2
تاليف يداله بازگير ،انتشارات ققنوس ،چاپ اول ، 1376
44