رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده   : 22/4/3257
شماره دادنامه  : 88/4
تاريخ رسيدگي   : 18/2/70
تجديدنظرخوانده : ...
تجديدنظرخوانده : ...
تجديدنظرخواسته : دادنامه شماره 11100/10/1369 صادره از دادگاه كيفري يك ...
مرجع رسيدگي   : شعبه 4 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه     : آقايان ...

خلاصه جريان پرونده : جريان پرونده دردادنامه شماره 287/44/6/1368 (ص 677تا683) و شماره 611/134/9/1368 (ص 684تا685) اين شعبه كه پيوست پرونده است آمده و موقع شور قرائت خواهد شد . پس از نقض دادنامه در اين شعبه به علت عدم رفع نقص پرونده دردادگاه كيفري يك ... رسيدگي شده  اولياي دم و وكيل آنها و متهم و وكلاي وي در دادگاه كيفري يك ... رسيدگي شده  اولياي دم و وكيل آنها و متهم و وكلاي وي در دادگاه شركت كرده اند وكيل اولياي دم ايردات ديوان عالي كشور را شرعي و قانوني ندانسته ولي سند رسمي 1548925/2/69 دفترخانه اسناد رسمي ... را در مورد تعهد اولياي دم كبيرمقتول به پرداخت سهام صغار مقتول از ديه را تقديم كرده است (ص 710) ايراد دوم ديوان عالي كشور را هم شرعي و قانوني ندانسته و به ماده 27 قانون حدود و قصاص و...بينه اقامه شده استناد كرده ، ايراد سوم را هم موجه ندانسته (است.)
از سه نفر گواهان اولياي دم دادگاه تحقيق شده آقاي ...فرزند... 26 ساله اظهار كرده (...در آن روز بنده از زبان چند نفر كه به آنها اطمينان دارم تو براي من سوگند ياد نمودند كه با چشمان خودمان ديديم كه رحمت الله با چوبدستي بر فرق مرحوم بهرام كوبيده كه بر زمين افتاده و ديگر بلند نشده و حتي تكان هم نخودره است. علي هذا با توجه به اينكه بنده به سوگند آن چند نفر اعتقاد دارم به گفته ايشان نيز معتقدم 0) گواه ديگر به نام ...فرزند...متولد 1330 كه متهم و مقتول هر دو پسرعمه وي بوده اند،چنين شهادت داده است :( ديدم رحمت الله كه حاضراست ... كه رحمت زد به فرق سر بهرام كه افتاد با چوب زد... حدود ساعت 5/109 بود كه ديدم زد... رحمت زد فرار كرد رفت خانه خودش 0) گواه ديگر آقاي ... فرزند ... 31 ساله گفته است : (هر دو طرف پسرعمه هاي پدرم هستند و مقتول پسر عموي پدرم است. ديدم داد و قال شد...رحمت الله ... باكتك (چوب )زد به بهرام ... به قسمت پشت سر مقتول زد . فقط اين دو تا دعوايشان شده بوده ... كه اين از پشت چوب برقي با كتك زد به بهرام 0
دادگاه پس از استماع گواهان نابمرده از متهم رحمت الله 34ساله تحقيق كرده و وي گفته است : من اتهام را قبول ندارم ... حدودسيصد الي چهارصد نفر درگير شدند در اين بين خودم زخمي شدم من (درگير) نزاع بودم همان قدر كه آسمان از زمين دور است از اين قتل دور هستم و او را در نزاع نديدم و نه چوبي دستم بود و نه چيزي 0 وقتي نزاع شد من گرفتار نزاع شدم فقط يك خودكار داشتم و اينهاحدود20 نفر با ما بودند و بقيه با آنهابودند .)وي شهادت گواهان را قبول نكرده و گفته است :(سه تايشان عموزاده مقتول اند...)
وكلاي متهم از وي دفاع كرده اند و گفته اند: (شش نفر گواه محرز نشده ، به علاوه سه نفر از آنها...(طبق ) گزارش ...جزو شكات هستند . دو نفر ديگر... آن روز در...(محل نزاع ) نبوده اند . هيچكدام نحوه ايراد ضرب را بيان نكرده اند... عدالت ا;ها محرز نشده (است ) خودشان گاها" درگير بوده اند . ديگر اينكه مسئله شركت سه نفر(مطرح ) است از لحاظ كيفرخواست ...ضربه اي كه به بهرام وارد شده يك ضربه بوده نه ضربات متعدد) و نتيجه گرفته اند (قتل مردد بين دو يا چند نفر ممكن است باشد و قصاص ساقط است و طبق فتواي حضرت امام احوط ديه است.)
دادگاه قرار استماع گواهان متهم را صدر و در جلسه 8/10/1369 (ص 758) از گواه متهم استماع شهادت كرده است :
گواه اول :... 66 ساله ، اظهار كرده (متهم رحمت الله پسر برادرم است و شكات فرزندان خواهرم مي باشند(دادگاه يادداشت كرده شكات اظهارداشتند نسبتي باهم نداريم )... به آن خداي محمد من به چشم خودم نديدم كه رحمت الله آدم بزند و من در صحنه حاضر بودم و منازعه بود... من نمي دانم چه كسي او را زد... نمي دانم آيااوزده است يا خير، نديدم ولي رحمت الله درصحنه بود .
گواه دوم :... 60 ساله ، گفته ( با رحمت الله ...پسرعموهستم ... من درصحنه دعوا بودم 0 من با ده نفر ديگر بوديم و آنهابسيارزياد بودند و رحمت الله ...هم بود من نمي دانم چه كسي يا كساني بهرام را زدند . من نديديم كه رحمت الله ... بهرام را بزند و چيزي در دست رحمت نديدم 0)
گواه سوم :... 45 ساله ، گفته :(پسرعمومي رحمت الله هستم ... من نديدم كه آنها يعني رحمت الله و بهرام باهم برخورد كننددست رحمت چيزي نديدم 0 من نمي دانم چه كسي بهرام را كشت و اطلاع ندارم 0
گواه چهارم :... 58 ساله ، پسرعموي رحمت گفته (من هم در دعوا بودم و رحمت الله هم بود و دست رحمت الله چيزي نبود و بهرام را در جريان دعوا نديدم نمي دانم كه چه كسي او را زد .)
گواه پنجم :... 40 ساله ، پسرعموي رحمت الله گفته : (من دردعوا بهرام را نديدم و در دست رحمت الله هم چيزي مشاهده نكردم ... نديدم بهرام را چه كسي زد بهرام را در صحنه هم نديدم 0)
گواه ششم :... 57 ساله گفته (رحمت الله ...پسرعموي من است ازدعوا دور بودم 0بهرام يا رحمت الله را در آنجا نديدم 0 البته سنگ پرت كردند و به دستم خورد... نمي دانم چه كسي او را زد .) گواه هفتم ... 54ساله ، گفته (برادر رحمت الله هستم ...من دردعوا بودم 0خانواده ما ده نفر بودند، آنها بسيار زياد بودند .رحمت الله در مدرسه بودو بعدا" رسيد... بهرام هم در دعوا بود وفاصله مابا آنها50 يا60 متر بود . نديدم كه در دست رحمت الله چيزي باشد... چشمم به رحمت نبود، ولي رحمت از آنها دور بود...)
گواه هشتم : متهم :... 51 ساله برادر رحمت الله گفته ( من در دعوا بودم در آن طرف ... بسيار زياد بودند و سنگ پرتاب مي كردند و رحمت الله در صحنه بود و در آخرهاي دعوا رسيد . در دست رحمت چيزي نديدم 0 ضمنا" بهرام را در دعوا نديده بودم ...نمي دانم چه كسي او را زد .)
گواه نهم :48... ساله ، برادر رحمت گفته (من دراول دعوا بهرام را كه در دعوا طرف مقابل ما بودند ديدم و سنگ پرتاب مي كردند و رحمت الله هم در دعوا بود و كسي نمي توانست ببيند كه چه كسي را مي زنند... اطلاع ندارم كه چه كسي او را زد...)
آقاي ...احد از وكلاي متهم لايحه اي تقديم كرده (ص 765و766)(كه موقع شور بررسي خواهد شد و وكلاي طرفين اظهاراتي كرده اندكه موقع شور مطالعه خواهد شد .) دادگاه با اعلام ختم رسيدگي مبادرت به صدور حكم كرده است و به موجب آن اعلام كرده (نواقص پرونده رفع گرديده ) اين دادگاه با توجه به محتويات پرونده و بخصوص استنباط ازگواهي گواهان و گزارشات برگ معاينه جسد و مامورين انتظامي و نيز دفاعيات غيرموجه متهم و وكيل وي جرم قتل عمدي از ناحيه رحمت الله را محرز (مي داند) و يقين حاصل مي شود كه مقتول مرحوم بهرام از ناحيه وي به قتل رسيدهاست واولياي دم مقتول مي توانندمستندا" به ماده 2 قانون حدود و قصاص و ماده 33 و37 قانون حدودوقصاص نامبرده را قصاص نمايند .) متهم رحمت الله و وكيل وي به حكم صادره اعتراض كرده اند . دادگاه راي را خالي از اشكال ديده و پرونده رابه ديوان عالي كشور ارسال (كرده ) و به اين شعبه ارجاع شده است.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد و پس از قرائت گزارش آقاي ... عضو مميز و اوراق پرونده ونظريه كتبي آقاي ... داديار ديوان عالي كشور اجمالا" مبني بر رد اعتراض و تاييددادنامه شماره 11100/10/1369 تجديدنظر خواسته مشاوره نموده چنين راي مي دهد:
(بسمه تعالي 0 حكم قصاص نفس از متهم رحمت الله به وسيله اولياي دم كبير مقتول مرحوم بهرام باتوديع سهام صغار از ديه مقتول با توجه به شكايت اولياي دم كبير مقتول و تعهد آنها بر توديع سهم صغار از ديه و با توجه به محتويات پرونده و شهادت شهود موجه و مطابق با قانون مي باشد و ايراد و اعتراض موجهي به حكم صادره از دادگاه كيفري يك ... نشده است. مستندا" به بند ب ماده 10 قانون تعيين موارد تجديدنظر احكام دادگاهها و نحوه رسيدگي آنها حكم مزبور تاييد و پرونده براي اجراي آن اعاده مي شود .

مرجع :
قانون مجازات اسلامي درآيينه آرا ديوان عالي كشور(قتل عمد)جلد2
تاليف يداله بازگير ،انتشارات ققنوس ،چاپ اول ، 1376
43