رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده : 23/16/3524
شماره دادنامه : 518
تاريخ رسيدگي : 27/9/70
مرجع رسيدگي : شعب ديوان عالي كشور
هيئت شعبه   : آقايان ...

خلاصه جريان پرونده : حسب مندرجات پرونده 1 محمد... 55 ساله ، شغل كشاورز2 علي ...فرزند... 27 ساله ، شغل كارگر به اتهام شركت در قتل عمدي غفار تحت تعقيب دادسراي عمومي ... قرارگرفته اند و دادسراي مزبور به موجب كيفرخواست شماره 38137/2/66 وبه استناد ماده 1 و 8 قانون حدود و قصاص درخواست تعيين كيفر نموده است.
دادگاه كيفري يك ...با حضور متهمان و اولياي دم وآقايان مشاور و داديار و وكيل مدافع متهمان تشكيل گرديد و پس از رسيدگي واخذ نظريه آقاي مشاور و احراز بزهكاري متهم رديف دوم (علي ) قتل مورد بحث را عمدي تشخيص (داده ) و به استناد بند الف از ماده 2 ومواد 5و15 و52 قانون حدود و قصاص و مقررات آن اظهارنظر به اعدام متهم موصوف نموده است و در مورد متهم رديف اول (محمد) به علت عدم شكايت اولياي دم از نامبرده به استناد ماده 159 قانون تعزيرات قرار موقوفي تعقيب متهم را صادر (كرده است.) پرونده به ديوان عالي كشور ارسال و به اين شعبه ارجاع مي گردد و به موجب دادنامه شماره 22790/12/66 به شرح زير اظهارنظرشده است :
(بسمه تعالي 0 نظر به مندرجات پرونده و كيفيات منعكس در آن علي فرض صحت انتساب اتهام به متهم چون متهم در محضر دادگاه صراحتا" اقرار ننموده است با وجود قرائن و امارات موجد ظن ، مورد از موارد لوث و اجراي قسامه به نظر مي رسد و از طرفي برابر ماده 47 قانون حدود و قصاص همسر در قصاص و عفو و اجرااختيار ندارد و نيز با توجه به راي وحدت رويه هيئت عمومي ديوان عالي كشور به شماره 31 20/8/65 در مورد قتل عمدي اگر بعضي از اولياي دم كبير و بعضي ديگر صغير باشند و اولياي دم كبير تقاضاي قصاص نمايند باتامين سهم صغار از ديه شرعي مي تواند جاني را قصاص نمايندو در مانحن فيه به اولياي دم كبير تفهيم نگرديده كه سهم سهم صغار از ديه شرعي را تامين و توديع نمايند ونيز ميزان ديه شرعي سهم سغار از ناحيه دادگاه تعيين نگرديده است. علي هذا بنا به جهات ياد شده نظريه مورخ 12/9/69 دادگاه كيفري يك ... قابل تنفيذ نبوده و با عدم تنفيذ آن پرونده جهت اقدام قانوني نزدمرجع مربوط اعاده مي گردد .)
اين بار دادگاه بشرح مشروحه مورخ 24/3/67 به عقيده خود باقي مانده و پرونده را مجددا" به ديوان عالي كشور ارسال (كرده است ك ه ) به اين شعبه ارجاع گرديده و به موجب دادنامه شماره 427 19/7/67 بشرح زير اظهار نظر شده است.
(بسمه تعالي ، نظر به اينكه دادگاه كيفري يك به شرح مشروحه مورخ 24/2/67 به عقيده خود باقي مانده و نظر ديوان عالي كشور را نپذيرفته است ، لذا برابر ماده 288 قانون اصلاح موادي از قانون آيين دادرسي كيفري مكلف بوده پرونده را نزد رياست كل دادگاهها ارسال (نمايد) تا حسب الارجاع در شعبه ديگري رسيدگي ماهوي شود . علي هذا بنا به جهات ياد شده پرونده نزد مرجع مربوط اعاده مي گردد تا اقدام قانوني معمول دارند .)
اين بار پرونده به علت اينكه در... (آن محل ) دادگاه كيفري يك ديگري نبوده به نزديكترين دادگاه كيفري يك به محل وقوع بزه يعني شعبه 13 دادگاه كيفري يك ... ارجاع مي گردد و شعبه مرجوع اليه با حضور متهمان تشكيل گرديده پس از رسيدگي و اخذنظريه كتبي آقاي مشاور و احراز بزهكاري متهم رديف دوم به موجب دادنامه شماره 11539/6/68 بشرح زير انشاء راي مي نمايد:
(در خصوص اتهام آقايان علي ...و محمد... دائر به شركت درقتل عمدي مرحوم غفار با ضربات مشت و فشار گلو تا انقطاع نفس ازتوجه به محتويات پرونده و قرائن محصله از تحقيقات معموله در دادسرا و اظهارات متهم و اقارير و اعتراف صريح به ايراد ضرب با مشت و صورت و معاينه از جسد و تعيين علت تامه مرگ و اظهارات دوشيزه پروانه دختر مقتول كه حاضر در صحنه قتل بوده اتهام انتسابي نسبت به متهم رديف اول به نام علي محرز و محقق است وانطباق مورد با بند ب ماده 2 و مادتين 27 و52 قانون حدود و قصاص و اصرار اولياي دم به قصاص نفس صادر مي شود ، النهايه اولياي دم غبطه صغار را رعايت نموده و سهم الديه مشاراليه را از سهم الارث و از اموال بلامعارض خود اخراج سپس قصاص نمايند . اما نسبت به متهم رديف دوم به نام محمد به دليل فقد ادله اثباتي و اصاله برائه وي صادر مي شود . حكم در ديوان عالي كشور پژوهش پذير است.)چ
متهم بشرح لايحه مورخ 29/6/68 به راي محكوميت خوداعتراض نموده و پرونده به نظر آقاي رئيس دادگاه صادركننده راي رسيده و ايشان بشرح نظريه شماره 2817/7/69 به عقيده خود باقي مانده و پرونده جهت رسيدگي تجديدنظر به ديوان عالي كشور ارسال و به شعبه ديوان عالي كشور ارجاع شده است. شعبه مرجوع اليه با توجه به سبق نظر از سوي شعبه 16 ديوان عالي كشور پرونده را بشرح نظريه مورخ 6/8/69 به اين شعبه ارسال مي دارد و به موجب دادنامه شماره 4974/12/69 بشرح زير اظهارنظر شده است :
(بسمه تعالي 0نظر به مندرجات پرونده وكيفيات منعكس در آن چون متهم در محضر دادگاه صراحتا" اقراربه كشتن مقتول ننموده است و با وجود قرائن و امارات موجدظن ، مورد از موارد لوث و اجراي قسامه به نظر مي رسد لذا ضمن قبول درخواست تجديدنظر محكوم عليه معترض دادنامه شماره 11539/6/68 صادره از دادگاه كيفري يك ...شعبه 13 نقض مي شود و رسيدگي مجدد به موضوع دراجراي قانون تعيين موارد تجديدنظر احكام دادگاهها و نحوه رسيدگي آنهابه شعبه ديگر دادگاه كيفري يك ...ارجاع مي گردد .)
دادگاه مرجوع عليه پس از اجراي مراسم قسامه به موجب دادنامه شماره 2667/7/70 بشرح زير انشاء راي مي نمايد .
( دراين پرونده علي ... به اتهام قتل عمدي مرحوم غفار تحت تعقيب قرار گرفته است. متهم در جلسه دادگاه منكر بزه انتسابي مي باشد كه با توجه به گزارش مراجع انتظامي ، شكايت اولياي دم و تقاضاي قصاص ، پرداخت و تضمين سهم صغار، اقرار و اعتراف متهم در برگ 17و27و29و72 پرونده و نحوه اظهارات پدر متهم در برگ 3پرونده ، صورتجلسه معاينه جسد، درگيري فيمابين و قرائن و امارات موجوددر پرونده ظن بر توجه اتهام به متهم حاصل (و)موردلوث تلقي (مي شودو) مستندا" به ماده 38 قانون حدود و قصاص ابتدا از مدعي عليه بر برائتش شهود معتبر مطالبه شد كه به علت معتبر نبودن شهود تعرفه شده مدعي جهت اثبات ادعايش سه نفر از بستگان مقتول راجهت انجام مراسم قسامه به دادگاه معرفي و اظهار داشت كه مقتول غير از اين سه نفر بستگان مرد ندارد . با توجه به فقد رجال و رعايت فتواي مراجع عظام و حضرت امام راحل در تحريرالوسيله جلد2، ص 530 (ومع الفقدالرجال تحليف المدعي تمام الوردولوكان من الف )جمعا"پنجاه بار به لفظ جلاله سوگند ياد نمودندكه در صورتجلسه انجام مراسم قسامه پيوست پرونده مي باشد . بنابه مراتب جرم از ناحيه متهم براي دادگاه محرز و مسلم است. مستندا" به بند ب ماده 2 از قانون حدود و قصاص و رعايت مواد 1و15و27 بند 5251383 از قانون مارالذكر و با الهام از آيه مباركه (وحكم في القصاص حيات يااولا لباب لكم تتقون ) و آيه شريفه (من قتل مظلوما فقد جعلنا لوليه سلطانا و كتبا عليهم فيها آن النفس بالنفس ) حكم قصاص متهم صادر و اعلام مي گردد و به اولياي دم اذن داده مي شود كه پس از توديع و تضمين سهم صغار از ديه قاتل مرحوم ...علي فرزند...راقصاص نمايند . حكم صادره قابل تجديدنظر در ديوان عالي كشور مي باشد .)
پس از ابلاغ راي آقاي ... وكيل مدافع متهم بشرح لايحه تقديمي درخواست تجديدنظر نموده است و پرونده به نظر آقاي رئيس دادگاه صادركننده راي رسيده وايشان به شرح نظريه مورخ 21/7/70 به عقيده خود باقي مانده (است ) و پرونده به ديوان عالي كشور ارسال و به اين شعبه ارجاع گرديده است.
هيئت شعبه درتاريخ بالا تشكيل گرديد و پس ازقرائت گزارش آقاي ... عضو مميز و اوراق پرونده و نظريه كتبي آقاي ...داديارديوان عالي كشور اجمالا" مبني بر اخد تصميم شايسته مشاوره نموده و چنين راي مي دهند .
(بسمه تعالي 0 نظر به مندرجات پرونده و كيفيات منعكس در آن برابر ماده 12 قانون تعيين موارد تجديد نظر احكام دادگاهها و نحوه رسيدگي آنهاتقاضاي تجديد نظر براي بار دوم در صورتي پذيرفته مي شود كه جهت آن همان جهت تقاضاي تجديدنظر اول نباشد و در مانحن فيه وكيل مدافع محكوم عليه معترض به همان جهت بار اول مجددا" درخواست تجديدنظر نموده است. لذا ضمن رد درخواست تجديدنظر پرونده نزد مرجع مربوط جهت اقدام قانوني اعاده مي گردد .)

مرجع :
قانون مجازات اسلامي درآيينه آرا ديوان عالي كشور(قتل عمد)جلد2
تاليف يداله بازگير ،انتشارات ققنوس ،چاپ اول ، 1376
43