رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

شماره دادنامه :  358
تاريخ رسيدگي :  7/7/71
فرجامخوانده  :  وكيل اولياي دم
فرمامخواسته  :  دادنامه شماره 7199/2/71صادره از شعبه 134 دادگاه كيفري يك ...
مرجع رسيدگي  :  شعبه 16 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه    :  آقايان ...

خلاصه جريان پرونده : به موجب كيفرخواست شماره 24634/4/70دادسراي عمومي آقاي (م ) فرزند... 50 ساله ، اهل و ساكن ...متهم شده است به قتل عمدي (ل ) و شرب خمر كه به استنادمواد1و2و43و131 قانون حدود و قصاص درخواست مجازات نامبرده شده است. شروع جريان به اين نحوبوده كه كلانتري بخش ...6طي گزارش شماره 3826/66/121/11/69 به دادسراي عمومي ... اعلام نموده كه برابر اطلاع واصله در ساعت سه ونيم بامداد روز1/11/69 شخصي به نام (ل )50 ساله ، به علت سقوط از پنجره اتاق فوت نموده است. موضوع به شعبه 19 بازپرسي ارجاع مي شود و آقاي بازپرس از مامورين آگاهي درخواست نموده كه جسد متوفي را به پزشكي قانوني ارسال (كنند) و در خصوص علت فوت كسب نظر شود و نيز از مطلعين قضيه تحقيق به عمل آيد . مامورين آگاهي با معاينه خانه محل وقوع حادثه كه متعلق به آقاي (م ) بوده به موجب صورتجلسه اي اعلام نموده اند كه 5 گالن 4ليتري مشروب كه خالي بوده و در يكي از آنها مقداري مشروب بوده و يك بطري مشروب كه يك سوم آن پر بوده و 3 عدد استكان و مقاديري ترشي و ميوه و دو پاكت سيگار خالي و يك شيشه كه به وسيله آن ترياك استعمال شده در منزل ياد شده كشف كرده اند . مامورين كروكي محل استقرار جسد متوفي را نيز ترسيم نموده اند خانم (ط) همسر (م ) به مامورين اظهارداشته است : (من در منزل با بچه هايم و شوهرم پيش متوفي (ل ) نشسته بودم وآنها قبلا" سفره مشروبخواري پهن كرده بودند و هنوز كار تمام نشده بود و متوفي گفت مي خواهم بروم وكيفش را برداشت و با كلاه و پالتو و پنجره را باز كرد و باسربه پايين پريد . شوهرم در دستشوئي بود . من فرياد زدم ، شوهرم آمدواز پنجره نگاه كرد .بعد رفت پايين و به كلانتري اطلاع داد .)
آقاي (الف ) همسايه متهم و دوست مشترك مقتول و متهم اظهار داشته است :: (من ساعت 5/8 روز30/10/68 به منزل (م ) رفتم حدود يك ساعت و نيم آنجا بودم (ل ) هم به منزل (م ) آمد . من مبلغ ظنج هزار تومان از او طلبكار بودم 0 مطالبه كردم (م ) گفت من پول ايشان را مي دهم 0 سپس من رفتم و قبل از رفتن يك استكان مشروب نزد...(آنها) خوردم و از جريان نزاع و فوت هيچگون اطلاعي ندارم 0 آقاي (م ) صاحب منزل محل حادثه در قبال سوال به اينكه جريان قتل متوفي (ل ) را شرح دهيد ضمن بيان سوابق دوستي وكاري خود با متوفي اظهار داشته است : ( شب مورخ 30/10/69 ساعت 30/2 (ل ) به منزل ما آمد(الف ) از (ل ) مطالبه طلب كرد .(ل ) گفت ندارم و من گفتم من بدهي او را مي دهم وبعدا" از (ل ) مي گيرم 0 (الف ) بعد از پنج دقيقه از ما خداحافظي كرد و رفت من با(ل ) نشسته بوديم و مشروب مي خورديم 0(ل ) يك قرص خورد بعد من راجع به ديونش به او گفتم كه بدهكاري اش را بدهد اوگفت من يك چك دارم اگر نقد بشودمي دهم 0 سپس من به دستشوئي رفتم 0 دخل دستشوئي صداي داد و فرياد همسرم را شنيدم كه مي گفت (ل ) خود را از پنجره به كوچه پرت كرده است.)
چند نفر از همسايگان محل حادثه ايجاد سروصدا ودرگيري ومشاجره و فحاشي و تهديد در آپارتمان متعلق به آقاي (م ) را به طريق مختلف درحدود ساعات 22تا24 تاييد كرده اند . دختر هفت ساله متهم به قتل به صورت جسته گريخته اظهار داشته كه پدرش با (ل ) درگير شده و او را از پنجره به بيرون پرت كرده است. اظهارات نامبرده روي نوار كاست ضبط و سپس در صورتجلسه منعكس شده است. متهم به قتل در بازپرسي اظهار داشته كه چهار بار سابقه بازداشت شدن دارد و ضمن بيان چگونگي آشنائي با مرحوم (ل ) مي گويد: (من دراوايل سال جاري ضامن ايشان در دادسراي ... شدم و از آن به بعد ايشان مرتبا" به منزل ما مي آمد و شبها باهم مشروب مي خورديم و ترياك مي كشيديم ، ولي اين اواخر مرحوم (ل ) قرص مي خوردومي خواست ترياك را ترك كند، چون معتاد بود . پريشب من با (الف ) درمنزلم مشروب مي خورديم 0حدود5/10 الي يك ربع به يازده شب آمد منزل من بعد از بيست دقيقه (الف ) رفت و من و(ل ) خيلي مشروب خورديم 0بعد از نيمه شب من رفتم دستشوئي زنم آمد گفت (م ) بدو0آمدم ديدم (ل ) از پنجره خودش را پرت كرده است. نابمرده در پاسخ به سوال مبني بر اينكه ( شما آن شب با مرحوم (ل ) زد وخورد يا بگومگو داشتي ياخير؟ مي گويد: (بلي من بااو جر و بحث كردم ، چون به عده اي از از آشنايان من بدهي داشت ، اما زد و خورد نكرديم 0)
آقاي (م ) از ابتدا منكر قتل (ل ) شده ليكن اقرار نموده كه مشروب الكلي مصرف نموده و ترياك هم كشيده است. پزشكي قانوني با معاينه جسد اظهار نظر نموده كه جسد متعلق به مردي است پنجاه ساله ، بلند بالا و چاق با موهاي سفيد . در معاينه اثر خراش سطحي روي سينه طرف راست به طول تقريبي ده سانتيمتر ديده مي شود .در كالبد شكافي جمجه اثر شكستگي در ناحيه پشت سري مشاهده شده واثرلخته هاي خون در قاعده جمجه وجود داشت. با توجه به شكستگي جمجمه مسئله ضرب و جرح آن مطرح بود . مغز ، ريه ، قلب و كبد جهت آسيب شناسي و خون قلب و امعاء و احشاء جهت سم شناسي نمونه برداري شده و به آزمايشگاه ارسال گرديده است. بعد از آزمايشهاي مربوطه ، پزشكي قانوني علت فوقت متوفي (ل ) را (شكستگي جمجمه در اثرجسم سخت ) تعيين و اعلام نموده است.
آقاي بازپرس با تفهيم اتهام به متهم واخذتامين ،قرار مجرميت آقاي (م ) را به اتهام قتل عمدي (ل ) صادر نموده كه به موافقت دادسرا رسيده و كيفرخواست شماره 24634/4/70 عليه نامبرده تنظيم شده است و همچنين آقاي بازپرس درمورد شرب خمرمتوفي قرار موقوفي و در خصوص شرب خمر متهم قرار مجرميت و در مورد استعمال ترياك قرار عدم صلاحيت به شايستگي دادسراي انقلاب اسلامي مركز صادرنموده است. گفتني است كه آقاي بازپرس بعد از صدور قرار مجرميت متهم حسب درخواست آقاي داديار دادسرا از اولياي دم تحقيق و استماع شكايت نموده است. اولياي دم همگي از(م ) به قتل عمدي مورث خود اعلام شكايت نموده اند .
پرونده جهت رسيدگي به شعبه 134 دادگاه كيفري يك ... ارجاع شده است و دادگاه مرجوع اليه با تعيين وقت رسيدگي و انجام دادرسي و استماعي شكايت اولياي دم ووكلاي آنها و استماع مدافعات متهم و وكيل او با اعلام ختم رسيدگي به موجب دادنامه شماره 199 7/2/71 با احراز قتل عمدي از طريق اجراي مراسم قسامه به استناد مواد 205و248و257 قانون مجازات اسلامي حكم بر قصاص نفس و در مورد شرب خمر به استناد ماده 174 قانون اشعاري آقاي (م ) را به تحمل هشتاد ضربه تازيانه محكوم نموده است. حكم صادره ابلاغ شده (است.) محكوم عليه نسبت به حكم محكوميت خود به قصاص اعتراض و درخواست رسيدگي تجديدنظر نموده است. چون آقاي قاضي صادر كننده حكم راي خودرا صائب دانسته ، پرونده جهت رسيدگي تجديدنظر به ديوان عالي كشور ارسال و جهت رسيدگي به اين شعبه ارجاع گرديده است.
هيئت شعبه در ترايخ بالا تشكيل گرديد و پس از قرائت گزارش و پس از قرائت گزارش آقاي ... عضو مميز و اوراق پرونده و نظريه كتبي آقاي ... داديار ديوان عالي كشور اجمالا" مبني برنقض دادنامه شماره 199 7/2/71 فرجامخواسته مشاوره نموده چنين راي مي دهد:
(بسمه تعالي 0نظربه اينكه تحقيقات دادسراي عمومي ... از حيث استعلام سوابق كيفري سوءمتاهم به قتل و چگونگي اختلافات مالي متهم با مقتول به منظور كشف انگيزه قتل ناقص است و ايضا" نظر به اينكه چگونگي نحوه كشته شدن مرحوم (ل ) به اينكه بدوا" در داخل ساختمان باايراد ضربه به سر او كشته شده و سپس جسد او را از پنجره به بيرون پرتاب كرده اند و با اينكه دراثرپرتاب و بيرون اندختن مرحوم (ل ) از پنجره و اصابت با زمين به قتل رسيده است و يا اينكه بر سبيل خطا و مسامحه و غفلت و يا به انگيزه خودكشي خود را بيرون نداخته دقيقا" و مشخصا" اظهارنظر نشده است و نظر به اينكه علت فوت متوفي شكستگي جمجمه در اثر جسم سخت تعيين شده و به لحاظ اينكه متوفي بلندبالا و چاق و قوي هيكل بوده و ارتفاع كف اتاق تا لب پنحره حدوديك متروچهل سانتيمتر بوده و پرتاب كردن چنين هيكلي از چنين پنجره مرتفعي آن هم بدون دادو فرياد بعيد به نظر مي رسد و نظر به اينكه گواهي دختر خدرسال متهم كه هفت ساله است به لحاظ صباوت و صغر سن كه مسلوب الاراده است وقابل اعتنا نمي باشد و لذا مورد منصرف از مواردلوث بوده ونهايتا" به لحاظ وجود شبه در ثبوت نوع قتل و اثبات دعوي وبنا به قاعده (الحدودتدربالشبهات ) بانقض دادنامه تجديد نظرخواسته شماره 7199/2/71 پرونده جهت رسيدگي مجدد به شعبه ديگر دادگاه كيفري يك ... ارسال مي شود .)

مرجع :
قانون مجازات اسلامي درآيينه آرا ديوان عالي كشور(قتل عمد)جلد2
تاليف يداله بازگير ،انتشارات ققنوس ،چاپ اول ، 1376
42