رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده   : 379311
شماره دادنامه : 499/20
تاريخ رسيدگي   : 12/7/71
تجديدنظرخواه  : وكيل محكوم عليه
تجديدنظرخواسته : دادنامه 9508/9/1370 صادره ازشعبه 142دادگاه كيفري يك ...
مرجع رسيدگي   : شعبه 20 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه     : آقايان ...

خلاصه جريان پرونده : آقاي كرمعلي ... به اتهام قتل عمدي ( با ضربه چاقو به گردن و بازو منتهي به قطع عروق واعصاب حياتي ) نسبت به آقاي ميرزا... تحت تعقيب كيفري واقع (شده است.) علي نيز از جهت خريدو فروش مشروبات الكلي تحت تعقيب بوده كه خارج از بحث اين مرجع است. با صدور كيفرخواست دادسرا كه از جمله به نظريه پزشكي قانوني ، تحقيقات بازپرسي ، موداي شهادت شهود و اعتراف متهم نزد بازپرس استناد شده (است.) پرونده در دادگاه كيفري يك ... مورد رسيدگي قرار گرفته است.)
در جلسه 2/7/70 شكايت اولياي دم دائر بر تقاضاي قصاص از قاتل استماع شده (است.دادگاه ) از متهم تحقيق كرده (است.وي ) مي گويد: (من قتل نكردم نمي دانم علي بود يا پسرعموي علي كه قتل را مرتكب شده 0) (درباره ) اقارير مندرج در (صفحات )45 الي 50 كه قرائت شده مي گويد: (اينها را مي گفتند و من مي نوشتم 0) در مقابل قرائت شهادت شهود مي گويد: (اظهارات شهود را هم قبول ندارم 0) (سپس ) اضاف كرده كه (دليلي به اينكه دست خطهاتلقيني بوده باشدندارم 0)
دادگاه مورد را از موارد لوث تشخيص داده و از متهم خواسته (است ) تا دلايل بيگناهي خود را ارائه كند جواب داده ( دليلي ندارم 0) از اولياي دم سوال شده حاضربه اجراي قسامه هستند، جواب داده اند (حاضر به اجراي قسامه هستيم و خويشان خود را معرفي خواهيم كرد .)
در جلسه 22/8/70 اولياي دم شهود و بستگان خود را جهت اداي شهادت و سوگند معرفي كرده اند . آقايان 1 ... ...2 اداي شهادت بر وارد كردن چاقو از جانب كرمعلي به ميرزا نموده اند .از جانب وكيل متهم نيز سوالاتي مطرح شده (است.) متهم شهادت را نپذيرفته (است.) دادگاه از بستگان تعرفه شده از جانب اولياي دم هر يك به تعداد پنج بار اجراي قسامه كرده (است.) پدر مقتول با نام جلاله پنج بار سوگند ياد كرده كه كرمعلي قاتل فرزندش مي باشد .هشت نفر ديگر نيز به همين ترتيب اتيان سوگند نموده اند .
وكيل مدافع متهم به لايحه تقديمي خود استناد كرده از جانب والدين مقتول پاسخگوئي شده است. دادگاه با اعلام ختم دادرسي وبا شرح مختصر از اتهام و جريان امر و با ذكر اين جمله (بنا بر مراتب معروضه در فوق اگر چه قرائني و امارات ظنيه ناظر به يقين و علم در پرونده موجود است ولي دادگاه به لحاظ اهميت دماءاز آن صرفنظر نموده و قضيه را بر اساس قسامه برگزار نمود) بزهكاري آقاي كرمعلي را در قتل عمدي ميرزا... با آلت قتاله محرز و مدلل به دليل شرعي مي داند و مستندا" به مواد 1 و بند ب ماده 2 وبند3 ماده 27 و ماده 433837و47 قانون حدود و قصاص حكم به قصاص نفس صادر كرده است.
آقاي ...وكيل محكوم عليه طي لايحه وارده 19/1/71 تجديدنظرخواهي كرده كه (موكل در محضر دادگاه منكر بزه انتسابي شده و اقارير قبلي او را مخدوش دانسته در همين گفته ها كه مورد استناد دادگاه قرار گرفته موكل اظهار داشته جاقو را در آورده به پشت ميززازده ناگهان رويش را برگردانده ناگهان به گردنش خورده اين اظهارات مبين اين است قصد وارد كردن ضربه به گردن ميرزا را نداشته و اصابت چاقو به عروق گردن در اثر عمل مادي متوفي بوده نه موكل 0) سپس اضافه كرده (مقتول بنابر نوشته روزنامه ابرار شخص باجگيري بوده و كرمعلي در مقام دفاع به وي ضربه وارد كرده است. عليت ديگر مشاجره بين علي متهم ديگر و مقتول بر سر خريد وفروش مشروب بوده پزشكي قانوني مست بودن آني مرحوم را گواهي كرده 0) راجع به شرارت مقتول و اينكه موكل فرد آرامي بوده سخن گفته است كه نسبت به باج خواهي مقتول به او معترض شده است. دادگاه حتي تا مرحله علم پيش رفته اساس انتساب اتهام موكل را اقارير او و شهادت شهود (قرارداده ) كه اولي را بر اثر اجبار كرده و دومي ، شهودخوددرگير ماجراي خريد و فروش عرق و جزو افراد شرور بوده اند و شهادتشان نمي تواند ملاك قضاوت قرار گيرد .دليل ديگري در پرونده موجود نيست تا اساس ظن قوي و علم بر ارتكاب قتل توسط موكل قرار گيردتامورد از موارد لوث تشخيص داده شود .(سپس ) اضافه كرده (متاسفانه مسئله دفاع مشروع نيز مورد توجه دادگاه قرار نگرفته است ) و تقاضاي نقض دادنامه را نموده (است.) قاضي صادركننده حكم در ظهر صفحه اول لايحه اعلام كرده در نظريه خود باقي است و پرونده به ديوان عالي كشور ارسال و به اين شعبه ارجاع شده است.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديدوپس ازقرائت گزارش آقاي ... عضو مميز و اوراق پرونده و نظريه كتبي آقاي ... داديار عالي كشور اجمالا" مبني بر...مشاوره نموده چنين راي مي دهد:
(نظر به اينكه خويشاوندي نسبي تعدادي از قسم خوردگان با مدعي قيد و احراز نشده كه بايد به موجب ماده 249 قانون مجازات اسلامي احراز شود و همچنين علم قسم خورندگان قيد و احراز نشده كه به موجب ماده 251 قانون مذكور و قسم خورندگان بايست علم به وقوع حادثه و استناد آن را به متهم داشته باشند و نيز در متعلق قسم نوع قتل ذكر نشده كه به موجب ماده 250قانون مذكور بايست ذكر شود بنابراين راي صادره فعلا" قابل تاييد نيست پرونده جهت رفع نقايص اعاده مي شود .)
مرجع :
قانون مجازات اسلامي درآيينه آرا ديوان عالي كشور(قتل عمد)جلد2
تاليف يداله بازگير ،انتشارات ققنوس ،چاپ اول ، 1376
42