رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده  :  1912/3306
شماره دادنامه :  148/12
تاريخ رسيدگي :  19/3/70
فرجامخواه    :  محكوم عليه
مرجع رسيدگي  :  شعبه 12 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه    :  آقايان ...

خلاصه جريان پرونده ": حسب محتويات پرونده دادسراي عمومي ... به اتهام آقاي (الف ) فرزند... 30  ساله به ارتكاب يك فقره قتل عمدي مرحوم (ب ) رسيدگي كرده و با توجه به شكايت اولياي دم و گزارشات مربوطه و صورتجلسه معاينه جسد و اقرار و اعتراف صريح متهم و كشف آلت قتاله و ساير قرائن پرونده اتهام انتسابي به متهم را محرز دانسته و به استناد ماده يك قانون حدود و قصاص درخواست تعيين كيفر براي متهم نموده است.
پرونده جهت رسيدگي به شعبه اول دادگاه كيفري يك ... ارجاع شده (است.) دادگاه مرقوم پس از رسيدگي توجها" به شكايت اولياي دم و گواهيهاي پزشكي و صورتجلسه معاينه جسد و اقارير متهم در پاسگاه و نزدآقاي بازپرس و وجود زخم در بدن متهم كه ناشي از درگيري با مقتول و ضربه بر وي بوده است و وجود اختلاف بين مقتول و متهم انتسابي به متهم را محرز دانسته و به استناد مواديك و دو قانون حدود و قصاص با رعايت ماده 15 همان قانون حكم به قصاص نفس متهم صادر و اعلام داشته است.لازم به توضيح است كه اولياي دم بدوا"از (ق ) و فرزندش (م ) شكايت كرده بودند كه قاتل فرزند آنها اين دو نفر كه متواري مي باشند هستند و علت قتل را هم چرانيدن مزرعه شبدر به وسيله گوسفندان ذكر كرده بودند .
در تاريخ 10/7/69 از آقاي (الف ) تحقيق شده و نامبرده اظهار داشته است : (ساعت 8 شب 40 راس بزغاله متعلق به خود را با هفت راس گوسفند متعلق به (ق ) در منزل (ق ) بردم و برگشتم ورفتم 0 حدود ساعت 5/4 شب مراجعه كردم وبه اتفاق (ق ) گوسفندهارابردم و داخل مزرعه شبدر مقتول به نام (ب ) نمودم و شخص (ب ) داخل مزرعه شبدر مشغول آبياري بود و بيلي هم در دستش بود .(ق ) يك چاقو به (ب ) زد و مقتول يك بيل به (ق ) زد .  من چاقو را از دست (ق ) گرفتم گفتم خدا را خوش نمي آيد چرا اين شخص رامي كشي 0 (ق ) به من گفت شما گوسنفدان را ببر0 من پدرم رادنبال گوسفندان فرستادم و خودم رفتم خانه خوابيدم 0)
در تاريخ دهم مهرماه شصت و نه (ق ) در پاسگاه حاضر شده و به مسئولين پاسگاه گفته است شخصي به نام (الف ) فرزند... تعداد46 راس بزغاله ساعت 5/8 شب به حياط وي آورده و شب بزغاله هادرحياط بوده اند .  ساعت 5/3 بعد از نيمه شب بزغاله ها را از حياط خارج كرده به داخل شبدر مقتول رها كرده (است.) او درآن ساعت درصف نانوائي بوده 0 ساعت 5/5 صبح مادر (الف ) به منزل آنهاآمده ودرراكوبيده و پس از بازكردن درب ديده است مادر (الف ) است و او گفته است كه (الف ) با مردي چاق دعوا كرده و از او خواسته است اگر كسي به منزل آنها مراجعه كرد بگويد كه (الف ) را نديده وشب درمنزل نبوده است و او نيز ار ترس تا بحال حقيقت را نگفته است.
پزشك قانوني به شرح گزارش معاينه حسد كه به تاريخ 10/7/69 تنظيم شده علت مرگ ... (متقول ) فرزند... 27  ساله را بريدگيهاي عميق در ناحيه گردن و پارگي عروق اصلي گردن و قطع شريان و قطع كامل وريد و (قسمت ) چپ گردن و خونريزي ناشي از آن اعلام و آلت جرح را نيز جسم برنده اعلام داشته است. پاسگاه ژاندارمري به شرح گزارش مورخ 11/7/69 آثار خون را روي گياهان مشاهده و ردپاي گوسفندان را نيز منعكس و يك عدد چاقو دسته مشكي نيز درمحل وقوع قتل پيدا كرده است. در تاريخ 11/7/69 ساعت 22 (الف ) به مسئول پاسگاه گفته است كه حاضر است حقيقت را بگويد و جريان ارتكاب قتل عمدي ... را چنين توضيح داده است : ساعت 5/4 چهل راس بزغاله و هفت راس گوسفند را كه با شخص (ق ) شريك بوده ازآغل بيرون آورده و سر راه داخل مزرعه شبدر... (مقتول ) كرده است. بعد از گذشت ده دقيقه صاحب شبدر... (متقول ) با بيل رسيده وبه اوگفته (دالك خيز...) يعني (مادر... چرا داخل شبدر گوسفند آوردي )  و چهار بيل ودو سيلي به او زده كه آثار بيل هم اكنون در روي (لمه ) شكم اومشهود است. ( سپس چنين ادامه داده است : (من ) نيز دست داخل شلوار جافي (كردم ) و چاقوي دسته مشكي را بيرون آوردم و با چاقوبه سمت چپ گردن او زدم 0 افتاد روي زمين و از زمين بلند شد و بيست قدم رفت متوجه نشدم و چاقوي مزبور هم در آنجا افتاد و گوسفندان را به حياط منطلم بردم 0 پدرم آنها را داخل جارجهت چراندان برد و مادرم را در جريان گذاشتم كه با پسر... دعوا كرده ام 0)
در تاريخ 12/7/69 متهم به قتل در حضور آقاي بازپرس اقرار نموده است كه مقتول را با چاقو مجروح كرده و يك ضربه به روي پستان و يك ضربه به زير گردن مقتول زده و (م ) نيز برروي زمين افتاده و دو ضربه به مقتول زده است و قصد قتل مقتول را نداشته است.(م ) در مواجهه حضوري اظهارات متهم به قتل راتكذيب نموده است.
در تاريخ 14/7/69 (الف ) (متهم به قتل ) با تكرارمطالب سابق در بردن گوسفندان به داخل مزرعه شبدر مقتول گفته است كه مقتول با بيل او را زده است. آقاي بازپرس آثار ضربه ... را ملاحظه و منعكس كرده (است.) متهم گفته است (م ) به او گفته چاقو را به من بده و او هم از داخل جيب چاقو را در آورده و به او داده است.چاقو ضامن دار و دسته مشكي بوده 0 در حالي كه او با...(مقتول ) گلاويز و درگيربوده (است ) (م ) با چاقو يك ضربه به گردن (ب )زد ه است كه (ب ) او را رها كرده است.
مجددا" در تاريخ 20/9/69 آقاي بازپرس از متهم به قتل تحقيق كرده و او گفته است كه (م ) مطلقا" همراه وي نبوده و او با چاقوئي كه كشف شده مقتول را مجروح كرده است. آقاي ... وكيل در لايحه دفاعيه خود موضوع دفاع مشروع و عدم قصد و نيت به قتل را مطرح (كرده ) و مدعي شده است كه قتل به وقوع پيوسته به كيفيت ياد شده از مصاديق قتل شبه عمد (غيرعمد) مي باشد . متهم دردادگاه اتهام قتل عمدي را تكذيب و اظهار داشته است كه (ق ) مقتول را كشته و او چاقو را از دست (ق ) گرفته و پرت كرده است. از متهم سوال شده زخمي كه در ران او وجود دارد به چه نحو ايجاد شده ، گفته است داخل چاله افتاده و زخمي شده است. از متم سوال شده چرا اقرار به ارتكاب قتل عمدي كرده است. پاسخ داده است كه (ق )به او گفته است كه قتل را به عهد بگيرد و او پول داده رضايت خواهد گرفت.
در دادگاه متهم منكر ارتكاب قتل شده و اقارير انجام يافته را در اثر فشار و اجبار و تهديد بيان داشته است. پس از ابلاغ حكم محكوم عليه به راي صادره اعتراض كرده است كه مشروح لايحه اعتراض به هنگام شور قرائت خواهد شد .  در تاريخ 4/12/69 دادگاه به اعتراض محكوم عليه رسيدگي كرده و آن را وارد ندانسته و پرونده رابابقاء در حكم جهت رسيدگي به تجديدنظرخواهي محكوم عليه به ديوان عالي كشور ارسال داشته است كه رسيدگي به اين شعبه ارجاع گرديده است.
هيئت شعبه در ترايخ بالا تشكيل گرديد و پس از قرائت گزارش آقاي ... عضو مميزو اوراق پرونده و نظريه كتبي آقاي ... داديار ديوان عالي كشور اجمالا" مبني بر راي شايسته دادنامه شماره ... فرجامخواسته مشاوره نموده چنين راي مي دهند .
(بسمه تعالي 0 با عنايت به مندرجات اوراق پرونده محكوم عليه آقاي ... ايراد و اعتراض موثري كه نقض دادنامه تجديدنظرخواسته راايجاب نمايد به عمل نياورده است. دادنامه تجديدنظر خواسته توجها" به دلايل پرونده وفق موازين قانوني صادر شده به لحاظ فقد اشكال مهم موجب نقض ، دادنامه تجديدنظر خواسته ابرام مي گردد . )

مرجع :
قانون مجازات اسلامي درآيينه آرا ديوان عالي كشور(قتل عمد)جلد2
تاليف يداله بازگير ،انتشارات ققنوس ،چاپ اول ، 1376
42