رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده : 811/3190
شماره دادنامه : 831/11
تاريخ رسيدگي : 27/11/69
فرجامخواه    : ...
فرجامخوانده  : اولياي دم
فرجامخواسته  : دادنامه شماره 884 19/7/69  صادره از شعبه 13 دادگاه كيفري يك ...
مرجع رسيدگي  : شعبه 11 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه    : آقايان ...

خلاصه جريان پرونده : طبق مندرجات اوراق پرونده (الف )به اتهام ايراد ضرب عمدي منتهي به فوت (پ ) مورد تعقيب قرار گرفته است. گزارش ژاندارمري ... و صورتجلسه تنظيمي به وسيله مامورين به اين خلاصه است : ( روز11/12/65 در15 كيلومتري غرب پاسگاه جهت رسيدگي به موضوع نزاع طوايف ... وارد و با بررسي كه به عمل آمده معلوم شد نزاع لفظي بوده و در همان موقع (ش ) (ازاقوام (الف )) و مقتول مشاجره لفظي داشته اند .  چندنفر از خانواده (الف )به (ب ) حمله ور شده اند (الف ) با چوب بلوط به سر آقاي (ب ) كوبيده (ب ) در جا افتاده و بيهوش شده است و (شخص (الف )) ضارب اصلي است و در نزاع شخص ديگري دخالت نداشته است.)
پزشك از جسد(ب ) معاينه بعمل آورده و علت مرگ را خونريزي زياد از سرو خونريزي مغزي اعلام و جواز دفتن صادر كرده است.
(سه نفر) فرزندان و ...همسرمقتول درجريان تحقيقات اظهارداشته اند كه در موقع نزاع و درگيري (ب ) و(الف ) حضور داشته اندومشاهده كرده اند كه (الف ) با چوب به سر (ب ) كوبيده و او را از پاي در آورده است و متعقب ضربه وارده بيهوش (شده ) و بعد از مدت كمي فوت كرده است. (غ ) كه به عنوان گواه از وي تحقيق شده به نقل از مقتول ، (الف ) را ضارب معرفي كرده و... (پنج نفر) شهود ديگر مي گويند كه خودشان مصدوم شدن (ب ) به وسيله (الف ) را شخصا" مشاهده نموده اند .
متهم در تحقيقات اوليه چنين مي گويد:( روز10/11/65 تقريبا" حدود ساعت 12 ظهر زن برادرم به نام ... به من كه در خانه نشسته بودم گفت دوباره توي كوچه صدا مي آيد .  من هم از خانه بيرون رفتم و از مردم پرسيدم چه خبراست.گفتند خانواده (ب ) با بچه هايش قصد كشتن (ش ) ردا داشته اند و عده اي از اهالي به عنوان ميانجي به حياط وي رفتيم كه در حياط وي مردم جمع بودند يك مرتبه از طرف (ب ) و فرزندانش با اقوام او كه نزديك به چهارده نفر بودند به مردم حمله شد و من هم يك چوب هيزم از حياط وي برداشتم كه هم من چوبي به بدن وي انداختم و با وساطت اهالي از هم جدا شديم ... ) اما بعدا" در كليه مراحل منكر شده است.
اولياي دم با طرح شكايت عليه (الف ) به عنوان قتل عمدي درخواست رسيدگي و صدور حكم به قصاص نفس كرده اند . درخاتمه تحقيقات مقدماتي آقاي بازپرس شعبه چهارم دادسراي عمومي ...برمبناي گواهي پزشك ، اظهارات متهم در ژاندامري و بازپرسي و اظهارات شهود و اظهارات و درخواست اولياي دم مجرميت (الف ) در مورد قتل عمدي (ب ) احراز و به صدور قرار مجرميت مبادرت نموده است. البته درباره اشخاص ديگري هم قرار مجرميت به عناوين ديگر صادرشده كه خارج از موضوع تجديدنظرخواهي و بررسي مي باشد .
پس از صدور قرار مجرميت و رفع نواقصي كه در پرونده منعكس است دادسراي عمومي ... با قرار مجرميت بازپرس موافقت و با صدوركيفر خواست شماره 17224/2/67 در مورد قتل (ب ) موضوع را با ماده 1 قانون حدود و قصاص و بند ب ماده 2 قانون مزبور تطبيق و درخواست صدور حكم مقتضي از دادگاه نموده است.
شعبه 13 دادگاه كيفري يك ... به موضوع رسيدگي كرده (است.) در اين مرحله از رسيدگي اولياي دم اظهارات و درخواست قبلي خود را تكرار و تاييد نموده اند 0 آقاي ... به وكالت از متهم ( وكيل تعيين شده از طرف متهم ) و آقاي ... به وكالت تسخيري و آقاي ... به وكالت از اولاي دم مداخله كرده اند . متهم بعدا" به موجب وكالت نامه به آقاي ... وكالت داده است.
شعبه 13 دادگاه كيفري يك ... پس از استماع شكايت و درخواست اولياي دم و وكيل آنان و مدافعات متهم و وكلاي وي و تحقيق ازشهود و اعلام ختم رسيدگي و با استناد به گزارش مامورين و شهادت شهود و اقرار صريح متهم مبني بر حضور درميان متنازعين مجرميت (الف ) را در خصوص قتل عمدي (ب ) مسلم تشخيص داده وباتوجه به درخواست اولياي دم و بند ب ماده 2 قانون حدود و قصاص با قيد تامين و تاديه سهم اولياي دم صغير از ديه حكم به قصاص نفس صادركرده است. محكوم عليه ووكلاي وي نسبت حكم صادره اعتراض و درخواست تجديدنظر كرده اند . قاضي صادركننده حكم پس از اعلام فاقد ايراد بودن حكم ، پرونده را جهت رسيدگي به درخواست به ديوان عالي كشورارسال داشته كه به ا ين شعبه ارجاع گرديده است.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد و پس از قرائت گزارش آقاي ... عضو مميز و اوراق پرونده و نظريه كتبي آقاي ... داديار ديوان عالي كشور اجمالا" مبني بر... دادنامه شماره 884  19/7/69 فرجامخواسته مشاوره نموده چنين راي مي دهند .
(بسمه تعالي 0 نظر به اينكه اعتراض قابل توجه و موثري مطرح نشده و با توجه به محتويات پرونده از جهت احراز مجرميت و رعايت ترتيبات و قواعد ... رسيدگي و تطبيق موضوع با مقررات قانون ايرادي مشهود نيست ، اعتراض مردود اعلام و دادنامه شماره 19884/7/69 كه صحيحا" صادر شده با قيد اينكه استيفاي قصاص و اجراي حكم منوط به تاديه سهم اولياي دم صغير ازديه مي باشد،

مرجع :
قانون مجازات اسلامي درآيينه آرا ديوان عالي كشور(قتل عمد)جلد2
تاليف يداله بازگير ،انتشارات ققنوس ،چاپ اول ، 1376
42