رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده : 1211/4719
شماره دادنامه : 637/11
تاريخ رسيدگي : 1/12/73
فرجامخواهان : اوليادي دم مقتول
فرجامخواسته : دادنامه شماره 151/473/3/72 صادره از شعبه 7 دادگاه كيفري يك ... 
مرجع رسيدگي :  شعبه 11 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه  :  آقايان  ... 

خلاصه جريان پرونده : پيرو گزارش مورخ 31/6/72 به موجب كيفرخواست شماره 1049/2/71 دادسراي عمومي آقاي (الف ) به اتهام يك فقره قتل عمدي (مرحوم (ب )) بر اثر ضرب و پرتاب سنگ نسبتا" بزرگ به ناحيه قلب مقتول تحت تعقيب قرار گرفته و به استنادمادتين 205 و 206 قانون مجازات اسلامي از دادگاهها كيفري يك ...  تقاضاي تعيين مجازات وي شده است. ضمنا" در كيفرخواست صادره براي اشخاص مفصله الاسامي زير:
( ... 3 ... 2 ... 1  ... 5 ... 4) نيز به اتهام سرقت وغارت اموال و تخريب عمدي ساختمان منازل تقاضاي تعيين كيفر شده است كه دادگاه نسبت به رسيدگي به اتهام آنان پرونده را مفتوح گذاشته در مورد اتهام آقاي (الف ) رسيدگي (كرده و) و با اعلام ختم دادرسي چنين راي داده است :
( ...  در زدن با سنگ متفق بودند، خلاصه لوث تشخيص داده شده مستندا" به مادتين 239و248و مادتين 249و250 قانون قصاص مراسم قسامه با كيت و كيفيت كه در پرونده مندرج است در حضور طرفين و وكيل متهم انجام گرفته ، علي هذا بزه انتسابي به متهم محرز و مسلم و ثابت است و به ماده 206 قانون قصاص انطباق دارد.  دادگاه مستندا" به بند ب ماده 206 و به مواد219و257و224و265 قانون قصاص حكم به محكوميت متهم (به قتل ) موصوف (الف ) (صادرمي شود)كه اولياي دم ماذون مي باشند به عنوان قصاص متهم را به قتل برسانند. حكم صادره مستندا" به ماده 28 قانون تشكيل دادگاههاي كيفري يك و دو قطعي مي باشد. )
با تجديدنظرخواهي محكوم عليه پرونده و بقاء قاضي صادركننده حكم به عقيده خود پرونده به ديوان عالي كشور ارسال وجهت رسيدگي به اين شعبه ارجاع گرديده است.
هيئت شعبه تشكيل (شده و) پس از قرائت گزارش عضو مميز و اوراق پرونده و نظريه كتبي آقاي داديار مبني بر نقض دادنامه تجديدنظر خواسته چنينراي داده است.
(با توجه به محتويات پرونده ايرادات زير بر دادنامه تجديدنظر خواسته وارد است :
1 دادگاه در حكم تجديدنظرخواسته علت فوت مرحوم (ب ) را اصابت سنگ به قلب مرحوم مذكور قيد كرده در حالي كه اداره پزشكي قانوني طي نامه شماره 75079/2510/1/71 علت مرگ را (شوك )تشخيص و چنين توضيح داده است : (ايجاد شوك علل گوناگون دارد ازجمله منازعه مي تواند علت آن باشد، ولي در اين مورد باتوجه به آثار خونريزي در زيرپوست سروخونريزي در مخچه علت اول شوك رامي توان ضربه وارده به سر تلقي كرد. ) نظر دادگاه كه علت فوت را ضربه با سنگ به قلب آقاي (ب ) دانسته بانظر پزشكي قانوني معارض است 20 شرايط مندرج در ماده 249 قانون مجازات اسلامي در كيفيت اجراي قسامه دقيقا" رعايت نشده 3 در پرونده چهار نفر متهم به سرقت وغارت اموال و تخريب عمدي ساختمان منازل مي باشند كه رسيدگي نكرده و معلوم نيست به چه علت رسيدگي به اتهام متهمين به وقت ديگر موكول گرديده است. 4 به گزارش فرمانده پاسگاه  ...  كه صريحا" حكايت دارد كه مقتول در حين منازعه به قتل رسيده و غارت انجام نداده توجه نشده (است ) لازم بود از وي جهت كشف حقيقت تحقيق به عمل مي آمد.  با عنايت به ايرادات مذكور در فوق ، دادنامه تجديدنظرخواسته نقض مي شود و رسيدگي مجدد به شعبه ديگر دادگاههاي كيفري يك ...  ارجاع مي گردد. )
شعبه هفتم دادگاه كيفري يك ... پس ازنقض فرجامي به موضوع رسيدگي (كرده و) با اعلام ختم دادرسي بره انتسابي به متهم را قتل عمد منطبق با ماده استنادي در كيفرخواست دادسرا ندانسته و از نوع قتل شبيه به عمدي تشخيص داده است و با توجه به حصول ظن مذكور مورد را از موارد لوث تشخيص (داده و) بدوا" از متهم بينه شرعيه مبني بر بيگناهي وي مطالبه گرديده و نامبرده از معرفي گواه و اقامه بينه اظهار عجز نموده (است.) دادگاه با اجراي مراسم قسامه (با توضيح اين مطلب كه اولياي دم ) غير از افراد مذكور منسوب و اقرباي مرد ندارند) توسط يازده نفر از منسوبين اقرب الاشاره با انجام 25 مررتبه سوگند به اسماء حلال بزه قتل را به متهم نسبت داده و بزه مذكور به متهم قابل حمل است. علي هذا در خصوص بزه قتل عمدي انتسابي به متهم مستندا" به اصل برائت حكم به برائت وي صادر و اعلام مي نمايد.  نظر به شكايت اولياي دم مقتول وكيل آنان اصالتا" و وكالتا" وولايتا" و مطالبه ديه در صورت عدم امكان قصاص و انتخاب نوع ديه (نقره ) از طرف متهم و وكيل وي مستندا" به بند ب ماده 295و297 قانون مجازات اسلامي حكم به محكوميت متهم به اتهام قتل شبه عمدي به پرداخت يك فقره ديه مرد مسلمان از نوع نقره ( ده هزار درهم مسكوك غيرمغشوش ) در حق اولياي دم مقتول در مدت دوسال تاريخ وقوع جرم (27/6/70) صادر و اعلام مي گردد.  با تجديدنظرخواهي اولياي دم مقتول (پدر مقتول ، مادر مقتول ، عيال مقتول ) پرونده به ديوان عالي كشور ارسال و جهت رسيدگي به اين شعبه ارجاع گرديده است. لايحه اعتراضيه هنگام شور قرائت خواهد شد. 
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد و پس از قرائت گزارش آقاي ...  عضو مميز و اوراق پرونده و نظريه كتبي آقاي ...  داديار ديوانعالي كشور اجمالا" مبني بر ...  دادنامه شماره 151/473/3/72 فرجامخواسته مشاوره نموده چنين راي مي دهد:
(بسمه تعالي. با توجه به محتويات پرونده چون متهم محكوم گرديده و طبق ماده 11 قانون تجديدنظرآراء دادگاها بند ب در مورد احكام كيفري شاكي خصوصي در صورت برائت متهم حق درخواست تجديدنظر را دارد،لذابا اعلام قابل طرح نبودن موضوع و رد تقاضاي تجديدنظر خواهان پرونده اعاده مي شود. )

مرجع :
قانون مجازات اسلامي درآيينه آرا ديوان عالي كشور(قتل عمد)جلد2 تاليف يداله بازگير ،انتشارات ققنوس ،چاپ اول ، 1376
48