رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده  :  25/2/3695
شماره دادنامه :  155/12
تاريخ رسيدگي :  26/2/71
مرجع  رسيدگي :  شعبه 12 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه    :  آقايان  ... 

خلاصه جريان پرونده : محتويات پرونده مستند به گزارش مامورين انتظامي و تحقيقات انجام شده اجمالا" حكايت دارد كه در تاريخ 10/5/70 در جريان درگيري و برخورد حاصله بين دو تن به اسامي آقايان (الف ) فرزند. .. و (ب ) فرزند ... كه محل وقوع آن شهر ...  و (دليل ) ايجاد آن نيز پاره اي مسائل جزئي و كم اهميت بوده است ، شخص ياد شده اخير از ناحيه گردن شديدا" مجروح (شده ) و پس از انتقال به مركز درماني مربوطه در اثرخونريزي زيادفوت نموده است 
پزشكي قانوني  ...  با انجام معاينات لازمه وجود پارگي عمقي سمت راست گردن مقتول را كه ناشي از اصابت ضربه چاقو بوده موردتاييد قرار داده و علت مرگ را پارگي عروق اصلي گردن كه منجربه خونريزي شديد كشنده گرديده اعلام نموده است.
در تحقيقي كه از متهم به عمل آمده نامبرده با بيان مطالبي راجع به علل و موجبات وقوع مشاجره و نزاع در قسمتي از توضيحات خود چنين اظهار كرده است : ( ... محددا" (ب ) آمد درمغازه (ج ) و نسبت به من فحاشي كرد.  من رفتم دنبالش ، وارد مغازه او شديم كه نامبرده قيچي گرفت آمد به طرف من ، من هم چاقو در دست داشتم خواستم به صورت او خط بكشم گردنش بريده شد. هيچ گونه درگيري يا خصومتي با هم نداشتيم. )
آقاي ... (ج ) فرزند ... كه گواه عيني قضيه بوده و به عنوان ميانجي در جريان واقعه مداخله داشته گواهي داده است كه جرح وارده به مرحوم (ب ) مستند به فعل (الف ) موصوف بوده و اين امر نيز با استفاده از چاقو صورت گرفته است. با انجام تحقيقات مذكور و انعكاس قضيه به دادسراي عمومي  ...  نسبت به موارد اعلامي سلسله رسيدگيهائي توسط مرجع مرقوم انجام (شده ) و در همين ارتباط اولياي دم و اقرار و مدافعات متهم نيز استماع (شده ) و در نهايت دادسراي مزبور ضمن صدور قرار مجرميت آقاي (الف ) فرزند ... از حيث ارتكاب قتل عمدي مرحوم (ب ) اقدام به تنظيم كيفرخواست شماره 2547/5/70 نموده و طي آن به استناد مادتين 1و2 قانون قصاص رسيدگي و تعيين كيفر نامبرده فوق راازدادگاه صالحه خواستار گرديده است.
پس از تحقق امور مزبور و طرح موضوع در دادگاه كيفري يك ...  رسيدگي قانوني با حضور متهم و وكيل منتخب وي و همچنين پدرومادر مقتول كه ورثه حين الفوت وي بوده اند انجام (شده ) و بر مبناي درخواست وكيل مرقوم نيز شهادت گواه مزبور استماع (شده )ونهايتا" دادگاه مرجوع اليه به موجب دادنامه شماره 2018/77/12/70 حكم قضيه را به تفصيل صادر (كرده ) كه در قسمتي از راي صادره عينا" چنين آمده است : ( ...  با توجه به محتويات پرونده و اعتراف صريح متهم مبني بر اينكه با چاقو به گردن (ب ) (ازده و) وي را مجروح نموده و موجب مرگ وي گرديده (است ) النهايه ادعا مي كند (چون (ب ) (مقتول ) با قيچي به من حمله نموده و از خود دفاع كردم و قصد كشتن  ...  را نداشتم ، بلكه تصادفي كشته شد. ) اين ادعاازچند جهت مردود است : اولا" پرونده حكايت ندارد كه (ب ) با قيچي به من حمله نمود و از خود دفاع كردم و قصد كشتن  ...  نداشتم ، بلكه تصادفي كشته شد. ) اين ادعا از چند جهت مرردود است :اولا"پرونده حكايت ندارد كه (ب ) با قيچي به (الف ) حمله كرده باشد،گرچه آقاي (ج ) شهادت داد كه دست (ب ) (مقتول ) قيچي بود،اين شهادت مردود است ، زيرا (ج ) يكي از بستگان نزديك (الف )است وشهادتش قابل قبول نيست ، ثانيا" با فرض صحت (اينكه ) دست (ب ) قيچي بوده چون (الف ) با چاقو وارد مغازه (ب ) شده و به وي حمله كرده احتمالا" ... (مقتول ) جز قيچي كه ابزار كار مغازه بوده وچيز ديگري نيافته كه دفع شراز خود نمايد، قيچي را گرفته كه بتواند از خود دفاع كند،ثالثا" (الف ) (متهم به قتل ) مدعي است قصد قتل (ب )را نداشته ، بلكه تصادفا" كشته شده (است )، قانون صراحت دارد چنانچه (كسي ) با آلت قتاله ولو بدون قصد قتل به كسي حمله كند و منتهي به مرگ كسي شود عذرش پذيرفته نيست. با عنايت به نظريه پزشكي قانوني كه علت مرگ را پارگي عروق اصلي گردن در اثر ضربه چاقو و خونريزي شديد مي داند و متهم نيز صريحا" به جرم خود(ارتكاب ) قتل عمدي و ايراد ضرب با چاقو به گردن (ب ) اعتراف دارد و اولياي دم. .. پدر و ...  مادر (مقتول ) مصرا" خواستار قصاص متهم موصوف هستند و چون جرم متهم حسب الاقرار  محرز و مسلم است و عملش انطباق دارد با ماده 206 قانون قصاص وفق آيه شريفه قرآن (كتب عليكم القصاص في القتلي الحريالحرالخ ) و طبق ماده 265و231و222 قانون قصاص مصوب آذر ماهه هفتاد به اولياي دم اذن و اجازه داده مي شود متهم (الف را) شخصا" قصاص نمايند. .. )
پس از اصدار دادنامه فوق و جري اقدامات لازمه چون وكيل مدافع متهم به شرح لايحه تلگرافي نسبت به حكم صادره اعتراض نموده و متعاقبا" محكوم عليه نيز اقدام به انتخاب وكيل ديگري نموده و وكيل منتخب نيز طي لايحه مشروحي كه متن آن هنگام شور قرائت خواهد شد ايراداتي را به راي مزبور وارد دانسته است ، سابقه كارپس از اعلام نظر آقاي حاكم دادگاه صادر كننده حكم ، كه مفادا" مبني بر رد اعتراضات عنوان شده مي باشد، در اجراي مقررات قانوني به ديوان عالي كشور ارسال و سرانجام رسيدگي به موضوع به اين شعبه محول گرديده است.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد و پس از قرائت گزارش آقاي ...  عضو مميز و اوراق پرونده و نظريه كتبي آقاي ...  داديار ديوان عالي كشور اجمالا" مبني بر صدورراي قانوني دادنامه شماره  ...  فرجامخواسته مشاوره نموده چنين راي مي دهد:
(بسمه تعالي. اعتراضات عنوان شده از ناحيه محكوم عليه و آقايان وكلاي مدافع وي موثر در مقام نيست وبر اساس مندرجات پرونده و مفاد راي صادره ايراد واشكالي بر دادنامه معترض عنه وارد نمي باشد كه با توجه به مراتب فوق ضمن رد تجديدنظرخواهي افراديادشده دادنامه مذكور نتيجتا" تاييد و ابرام مي شود. )

مرجع :
قانون مجازات اسلامي درآيينه آرا ديوان عالي كشور(قتل عمد)جلد2 تاليف يداله بازگير ،انتشارات ققنوس ،چاپ اول ، 1376
50