رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده : 9/16/3605
شماره دادنامه : 74
تاريخ رسيدگي : 21/2/71
مرجع رسيدگي  : شعبه 16ديوان عالي كشور
هيات شعبه   : آقايان  ... 

خلاصه جريان پرونده : پيرو دادنامه شماره 7932/11/69 اين شعبه پرونده به دادگاه كيفري يك ...  ارسال (شده ) و چون بين شعب ششم و يازدهم دادگاه كيفري يك ...  در مورد رسيدگي اختلاف شده پرونده بهاين شعبه ارجاع (شده ) و به موجب دادنامه شماره  224 19/5/70 شعبه يازدهم صالح به رسيدگي تشخيص (داده شده ) و پرونده اعاده شده است. شعبه يازدهمدادگاه كيفري يك ...  به شرح دادنامه شماره 2494/7/70 با اين استدلال كه چون در شهرستان  ...  نزديك به محل وقوع بزه دادگاه كيفري يك تشكيل گرديده به صلاحيت دادگاه كيفري يك ...  قرار عدم صلاحيت صادر (كرده است.) دادگاه كيفري يك ...  نيز به موجب راي شماره 1559/7/70 به صلاحيت دادگاه حقوقي يك قائم مقام دادگاه كيفري يك ... قرار عدم صلاحيت صادر نموده است.
در تاريخ  15/8/70 و در وقت فوق العاده جلسه رسيدگي دادگاه با حضور متهم و آقاي ...  فرزند و خانم. .. همسر مقتول تشكيل (شده است ) همسر مقتول اظهار كرده كليه شكات به موجب رضايتنامه محضري شماره 2815976/8/70 تنظيمي در دفتر اسناد رسمي  ... 48 از شكايت خود گذشت نموده اند و خواستار آزادي متهم زنداني هستند. 
دادگاه به متهم خطاب كرده هر مطلبي به عنوان دفاع در آخرين دفاع داري بيان كن 0 متهم اظهار كرده : ( من ازاولياي دم كه درحق من گدشت كرده اند اظهار شرمندگي مي نمايم و از كرده خويش نادم و پشيمان هستم.  نزاع دسته جمعي بوده و من چاقو به آن مرحوم زدم ، ولي دقيقا" يادم نيست و هيچگونه دفاع ديگري ندارم. )
سپس دادگاه ختم دادرسي رااعلام وبه شرح دادنامه شماره 25108/8/70 با توجه به گذشت اولياي دم كبير نسبت به گذشت آنان قرار موقوفي تعقيب متهم را صادر (كرده ) و نسبت به دو نفر صغير به اسامي  ...  و ...  با احراز بزهكاري متهم مستندا" به ماده 2 قانون حدودو قصاص به لحاظ رعايت غبطه صغار و به استناد ماده 3 قانون ديات متهم را به پرداخت دو برابر ديه سهم آنان با تذكر اينكه انتخاب نوع ديه با جاني است محكوم نموده است. آقاي دادياراجراي احكام باموافقت آقاي دادستان  ... به راي صادره معترض (شده ) و اعلام نموده غبطه دو نفر صغير از ناحيه امور سرپرستي دادسراي  ...  در نظر گرفته شده ، اما دادگاه كيفري به آن توجه ننموده و با وجود اينكه وفق ماده 52 قانون حدود و قصاص و ماده 1242 قانون مدني و مواد1207 لغايت 1256 قانون مدني عمل شده مع الوصف مورد توجه دادگاه قرار نگرفته و به جاي اينكه قرار موقوفي تعقيب صادر كند متهم را به پرداخت دو برابر سهم ديه صغار محكوم نموده است. آقاي رئيس دادگاه به شرح اظهارنظر مورخ 2/9/70 اعلام نموده با توجه به صدر ماده 52 قانون حدود وقصاص  ...  فقط مجاز است با رعايت غبطه صغير قاتل را قصاص كند يا قصاص را به مقدار ديه يا متر يا بيشتر از آن تبديل نمايد و لاغير و چون اثبات بره قتل عمدي واجراي آن قصاص و يااخذ ديه مزبور توسط محكمه ذيصلاح و آن هم وفق موازين شرعي و قانوني ميسر است ،ايراد آقاي داديار محترم دادسرا فاقد ارزش قانوني است و بدين ترتيب به نظر و راي خود باقي مانده و سپس پرونده از طريق اجراي احكام به ديوان عالي كشور ارسال و به اين شعبه ارجاع شده است.
هيات شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد و پس از قرائت گزارش آقاي ...  عضو مميز و اوراق پرونده و نظريه كتبي آقاي ...  داديار ديوان عالي كشور اجمالا" مبني بر نقض دادنامه صادره مشاوره نموده و چنين راي مي دهند:
(اولا" با مطالعه رضايت نامه محضري شماره 15974 28/7/70 دوشيزه  ...  متولد سال 1355 و بالغ است ورضايت مشاراليها موثر در قضيه مي باشد. ثانيا" درمورد رضايت بانو ...  به قيمومت... (صغير) كه آقاي داديار اجراي احكام اعلام نموده و به استناد ماده 52 قانون حدود و قصاص سال 1361 بايد قرار موقوفي تعقيب صادر شودموجه به نظر نمي رسد، زيرا منظور از قيم مقيد در ماده 52 قيمي است كه از طرف پدر يا جد پدري منصوب شده باشد.  ثالثا" تصميم آقاي رئيس دادگاه نيز در مورد تعيين ديه به عنوان رعايت غبطه صغير صحيح نيست ، زيرا بر اساس تصميم متخذه از طرف شوراي عالي قضائي سابق اختيارات حاكم شرع در خصوص مورد به جناب آقاي دادستان كل كشور تفويض و به كليه مراجع قضائي بخشنامه شده و جلب نظر معظم له ضرورت داشته است و از طرفي درجائي كه تنها ولي دم صغير باشد حسب فتواي حضرت امام خميني قدس سره بايد صبر كنند تا صغير كبير شود،فلذادادنامه شماره 25108/8/70 صادره از دادگاه حقوقي يك ...  قائم مقام دادگاه كيفري يك نقض ورسيدگي مجددبه نزديكترين دادگاه كيفري يك به محل وقوع جرم ارجاع مي گردد. )

مرجع :
قانون مجازات اسلامي درآيينه آرا ديوان عالي كشور(قتل عمد)جلد2 تاليف يداله بازگير ،انتشارات ققنوس ،چاپ اول ، 1376
49