رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

شماره دادنامه :  14550/32
تاريخ رسيدگي  :  27/8/77
مرجع رسيدگي   :  دادستاني كل كشور

خلاصه پرونده :
به حكايت پرونده كلاسه 75/19018/د  ارجاعي به شعبه هجدهم دادگاه انقلاب اسلامي تهران : آقايان 1 نادر  ع به اتهام فروش 75 گرم هروئين و نگهداري 2/52 گرم ديگر و 05/49 گرم ترياك به استناد بند6  ماده 8  قانون مبارزه با مواد مخدر سال 1367 بارعايت تبصره يك آن و به لحاظ اينكه براي باراول مرتكب چنين جرمي گرديده است و عدم سابقه كيفر و وضعيت حاضر متهم به تحمل 74 ضربه شلاق و مصادره اموال به استتثناء هزينه تامين زندگي متعارف براي خانواده اش و حبس ابد و از جهت نگهداري هروئين به استناد بند6 ماده 8  قانون موصوف با رعايت تبصره يك ذيل آن به حبس ابد و74 ضربه شلاق ومصادره اموال به استثناء هزيه تامين زندگي متعارف براي خانواده اش و از جهت نگهداري ترياك به استناد بند2 ماده 5  قانون فوق الذكربه تحمل 3 سال حبس و پرداخت مبلغ پنج ميليونر يال جزاي نقدي و تحمل 60 ضربه شلاق محكوم مي گردد و 2 حجت الله  ك به اتهام خريد وفروش 63گرم هروئين به استناد بند6  ماده 8 قانون فوق الذكر با رعايت تبصره يك ذيل آن و با رعايت  ماده 22 قانون مجازات اسلامي مصوب 1370 به لحاظ وضعيت خاص وي و ملاحظه اينكه براي بار اول مرتكب چنين جرمي گرديده و با توجه به جواني به تحمل 10 سال حبس و پرداخت ده ميليون ريال جراي نقدي و74 ضربه شلاق ، 3 علي را ش و 4 صفر ش به اتهام خريد و حمل و نگهداري 63 كيلوگرم هروئين به استناد بند 6  ماده 8  قانون فوق الذكر با رعايت تبصره يك ذيل آن و بارعايت مواد 22و42  قانون مجازات اسلامي به لحاظ اينكه براي اولين بار مرتكب چنين جرمي شده اند و موفق به توزيع كامل آن نگرديده اند وضعيت خاص و عدم سابقه يكفري هر كدام به تحمل 5 سال حبس وپرداخت مبلغ پنج ميليونر يال جزاي نقدي و74 ضربه شلاق محكوم و از جهت عرضه (فروش به مامورين )18گرم از آن به استناد بند5 از  ماده 8 قانون فوق الذكر به تحمل 4 ماه حبس و پرداخت مبلغ پانصد هزارريال جريمه نقدي محكوم مي گردند.
احكام صادره توسط احدي از وكلاي محكومين مورد اعتراض واقع و پرونده حسب مطالبه دادستاني كل كشور به آن مرجع ارسال و بشرح ذيل اظهارنظر مي گردد.
نظريه داديار: مندرجات و اوراق پرونده ملاحظه شد گرچه ماهيتا" ايرادي در مجرميت نامبدرگان وجود نداشته واقاريرشان نظرمامورين در مرحله اوليه با واقعيات موجود و مضبوط و مقرون به صحت بوده خصوصا" تباني رديفهاي دوم و سوم در متهم نمودن رديف چهارم كه تنها16 سال سن داشته و هيچگونه استقلال مالي و يا حتي تشخيص صحيح از قضايا نداشته و صرفا" به جهت تجردش ، برادربزرگترش با بي شرمي تمام سعي در گذاردن مسئوليت كيفري قضيه برعهده او نموده و جهت برائت خويش به رغم كشف هروئين از جيب كاپشن ، اعترافات صحيح و مطابق حقيقتش بر عليه صحبت ا ...  ك را نيز تكذيب كرده است.
اما احكام اصدره عليه مشاراليهم به جهات ذيل اساسا" مخدوش و مستلزم نقض جهت تجديد رسيدگي است. اولا" در  ماده 8  قانون مبارزه با مواد مخدر هر يك از جرايم معنونه چون خريد، نگهداري ، حمل ، توزيع و فروش و ... داراي مجازات يكسان و واحدي و تعيين كيفرهاي عليحده درباره جرايم مذكور وجاهت قانوني ندارد. بدين ترتيب دو فقره محكوميت هاي صادر شده عليه رديفهاي اول و سوم و چهارم نقض و به منظور رسيدگي مجدد و صدور حكم واحد را مي طلبد.
ثانيا" دادگاه در اعمال  ماده 22  قانون مجازات اسلامي  فقط اختياز يكي از شوقق تخفيف يا تبديل در مجازات را داشته و مجاز به اعمال تخفيف و تبديل بطور توام نمي باشد كه اين امر درباره رديفهاي دوم تا چهارم برخلاف موازين و منطوق  ماده مرقوم انجام پذيرفته است (يعني تخفيف درمجازات حبس ابد و تبديل در مصادره اموال به جريمه نقدي )
ثالثا"  در صورت نبودن مال قابل مصادره موضوع تبصره يك بند 6  ماده 8 تبديل آن به جزاي نقدي نوعي تشديد مجازات تلقي شده كه اين اقدام نيز با مفاد و مدلول  ماده 22 مارالذكر منافات دارد.
رابعا"  در صورت احراز فروش بيش از سي گرم هروئين توسط مرتكب يعني توفيق متهم از توزيع و فروش بيش از سي گرم اعمال تبصره يك  ماده 8  قانون مبارزه با مواد مخدر مغاير با موازين بوده و در صورتي كه دادگاه نظر به تخفيف داشته باشد بايد مراتب رااز طريق كميسيون عفو بخشودگي تعقيب نمايد، بنا به مراتب مذكور پيشنهاد مي شوداحكام صادره عليه نادر ع وصحبت ا ...  ك و علي رادش و صفر ش نقض شود.
نظريه معاون قضائي : با توجه به بررسي هاي انجام شده احكام صادره نسبت به 1 نادر ع 2 صحبت ا ...  ك 3 علي راد ش و4 صفر ش مخدوش در صورت موافقت احكام مزبور نقض تا مجددا" با رفع ايرادات محاكمه انجام شود.
نهايتا" احكام صادره در مورخه 10/10/77 از سوي دادستان محترم كل كشور نقض مي گردد.

مرجع :
كتاب نظرات قضائي درجرائم موادمخدر،انتشارات ققنوس ، چاپ اول زمستان سال 1378 ، تدوين ونگارش : احمدمظفري 

149