رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

به تاريخ :7/ 3/ 81        شماره دادنامه : 473
كلاسه پرونده :80 / 27 /1120
مرجع  رسيدگي شعبه 27  دادگاه تجديد نظر استان تهران
تجديد نظر خواه : فريده ... با وكالت دكتر غلامعلي سيفي و كافيه نظري بنشاني تهران 

تجديد نظر خواه : امير ... - و بابك ...

تجديد نظر خواسته : دادنامه شماره 397  مورخ  8 / 3 / 80 صادره از شعبه  310  دادگاه عمومي تهران كلاسه 79 / 1598
گردشكار - دادگاه با بررسي اوراق و محتويات پرونده ختم دادرسي را اعلام و به شرح زير مبادرت به صدور راي مي نمايد .

راي دادگاه
در خصوص تجديد نظر خواهي خانم فريده  ....  نسبت به دادنامه شماره 397 مورخ 8 / 3 / 80  در پرونده كلاسه 79/ 1598 صادره از شعبه 310 دادگاه عمومي تهران كه بر اساس آن راي بر برائت تجديد نظر خواندگان صادر شده است با توجه به محتويات پرونده و مفاد دادنامه تجديد نظر خواسته و مستندات آن از جمله دادنامه شماره 607مورخ 16 / 1 / 77 صادره از شعبه  306 دادگاه عمومي تهران و 13 ح  73 /18 ك 31 / 5/ 77 صادره از سوي شعبه 18 ديوانعالي كشور و دادنامه شماره  210 مورخ 2 / 2 / 78 صادره از شعبه 310 و دادنامه شماره 79/ 8 مورخ 25 / 7 /  78 صادره از شعبه 14 دادگاه تجديد نظر استان تهران و دادنامه شماره 1635  مورخ 22 / 8 / 78 صادره از شعبه 310  و دادنامه شماره 1489 مورخ 15/10/79 صادره از شعبه 14 دادگاه تجديدنظر استان تهران كه در مستندات مذكور و دادنامه هاي مرقوم در خصوص اتهام جعل تجديد نظر خواندگان اظهار نظر قضايي نشده حتي قضات محترم شعبه 14 دادگاه تجديد نظر استان تهران به عنوان تذكر به موضوع به قاضي محترم اعلام نموده اند كه در خصوص عناوين ديگر اتهام (غير از خيانت در امانت آقاي سليم رسولي ) نقيا" و يا اثباتا" اعلام نظر قضايي نمايند 0 و در شعبه 18  نيز نسبت به اعتراض تجديد نظر خواه و اعلام نظر شده حال در خصوص اتهام اعلامي عليه تجديد نظر خواندگان نظر قضايي نشده است و استناد به استدلال د دادنامه هاي استنادي موجب برائت تجديد نظر خواندگان بدون تحقيق در ماهيت امرموجه نبوده اكنون با توجه به محتويات پرونده و شكايت تجديد نظر خواه و وكلايش و لوايح تقديمي به شرح اوراق و ضمائم پرونده و عنايت به نظريه كارشناسي رسمي دادگستري به شرح اعلامي كه بيان داشته 
1 - متن چك و عدد مندرج در متن از ناحيه تجديدنظر خواه نگاشته نشده بدوي تعلق ندارد
 2 - امضاء ذيل چك مقدم بر متن چك مي باشد 0
 3 - امضاء ذيل چك متعلق به تجديد نظر خواه مي باشد 
نتيجتا"  چك شماره   578292   مورخ 15/ 4 /  76 سفيد امضاء بوده است و عنايت به اينكه آقاي سليم رسولي در اين دادگاه به شرح برگ تحقيق اقرار صريح نموده كه ته چك را او نوشته و مبلغ 1000000  يك ميليون ريال بابت ليكن در متن چك مبلغ پنجاه و هفت ميليون تومان نوشته شده در وجه دعوي از تجديد نظر خواندگان بنام بابك  ....  و نامبرده بنام رضا  .... ظهر نويس است كه رضا  .... پس از گذشت بيش از ششماه اقدام و عليه تجديد نظر خوانده اعلام شكايت نموده است كه منتهي به محكوميت حقوقي تجديدنظر خواه شده است
 تجديد نظر خواه اعلام داشته اصلا" چك مبلغ پنجاه و هفت ميليون تومان از ناحيه وي صادر نشده بلكه اعلام داشته در ديماه 75  هنگام عزيمت به خارج از كشور شش فقره چك از جمله چك شماره فوق الذكر عهده بانك سپه را سفيد امضاء و بدون تاريخ در اختيار آقاي رسولي همسر قرار داده است  تا در غياب او چنانچه مسائل مالي پيش آيد با هم آهنگي تلفني از آنها استفاده نمايد (تجديد نظر خواه داراي شغل آزاد است و به امر تجارت اشتغال دارد ) تجديد نظر خواه اعلام داشته پس از بازگشت از آلمان آقاي رسولي اظهارداشت درچك مزبور مبلغ يك ميليون ريال قيد و آن را به نقاش بابت بهاء رنگ داده و حتي ته چك را ارائه نمود اما پس از شش ماه با شكايت آقاي رضا  .... دائر بر صدور چك بلا محل به مبلغ پنجاه و هفت ميليون تومان در همان چك مواجه و به لحاظ اينكه مبلغ چنان گزاف به هيچ فردي بدهي نداشته درصد تحقيق بر آمده و متوجه شدم كه آن را بابك  ....  بنام ايشان ( .... ) ظهرنويسي نموده است 0 تجديدنظر خواه به علاوه چنين اظهار مي كرد كه آقاي بابك  ....  مي گويد چك مزبور را بابت ارزش مقدار ماركي كه آقاي  ....  دائي او به آقاي فريدون  ....  برادرم در هامبورگ تحويل داده است حسب دستور و تقاضاي برادرم از طرف من در وجه او صادر شده است كه چون چنان مبلغي بدهي نداشته است متقابلا" عليه آقايان رسولي  ....   ....  و رضا  .... به اتهام خيانت در امانت و معاونت در امر مزبور و كلاهبرداري شكايت نموده و بارها اعلام كرده ام كه در معرض يك جريان كلاهبرداري قرار گرفته ام اما علي رغم دلائل موجود مقامات قضايي ترتيب اثر نكرده آنانرا تبرئه و    را محكوم نموده اند 0 
با توجه به سوابق امر ملاحظه مي گردد شعبه  306  دادگاه محترم عمومي نتيجتا" درباره خانم فريده  ....  طبق دادنامه شماره 706 - 6/1/ 77  در خصوص صدور چك بلا محل به استناد اينكه چك بعد از شش ماه از تاريخ صدور ارائه شده است قرار موقوفي تعقيب صادر نموده اما مشاراليها با توجه به ماده 15 قانون صدور چك مصوب  1355 و اصلاحيه  1372 به پرداخت مبلغ پانصد و هفتاد ميليون ريال از بابت اصل بدهي وجه چك محكوم كرده است بااعتراض به حكم از سوي رضا  .... به شعبه  18 ديوانعالي كشور ارسال در قسمت مربوط به قرار موقوفي خانم  ....  رسيدگي نموده و نتيجتا" دادنامه تجديدنظر خواسته را در خصوص موقوفي تعقيب نقض و رسيدگي مجدد را به شعبه ديگر دادگاه عمومي تهران مي نمايد 0 
همچنين در مورد تجديدنظر خواهي شاكيه در قسمت مربوط به محكوميت مشاراليها در خصوص پرداخت وجه چك نظر به اينكه اعلام شكايات از ناحيه خانم مزبور عليه آقاي رسولي به عنوان خيانت در امانت و تحت عناوين مجرمانه ديگر عليه آقاي بابك  ....  واگذار كننده چك مورد شكايت و نيز عليه اشخاص ديگر به عمل آمده كه مورد بررسي و اظهار نظر دادگاه بدوي قرار نگرفته و نسبت به آنها نفيا" يا اثباتا" اظهار نظر نشده تا در اين مرحله در رسيدگي محلي بررسي اظهار نظر و ارزيابي نسبت به آن وجود داشته باشد و نتيجتا" دادنامه موصوف را مورد تاييد قرار داده است 0 متعاقبا" شعبه 310 دادگاه عمومي تهران حسب نظريه شعبه 18 ديوانعالي كشور به موضوع رسيدگي و مالا" مرجع مزبور خانم  ....  را در خصوص صدور چك بلامحل به استناد ماده 13  به علت قابل نبودن تبرئه در مورد محكوميت مشاراليه به پرداخت مبلغ   57 ميليون ريال با توجه به ابرام و قطعيت راي صادره دادگاه را فارغ از اظهار نظر مجدد دانسته است در تاريخ 17/ 10 / 77 تحت شماره 36293 / 77 /  1329  / 19  از جانب معاون رئيس كل دادگستري استان به شعبه 310 مفادا" چنين مرقوم شد 0 
چون نسبت به شكايت خانم فريده  ....  عليه آقاي رسولي مبني بر خيانت در امانت و آقايان بابك  ....  ، امير  ....  و رضا  .... داير به كلاهبرداري و معاونت در خيانت در امانت كه در راي مرجع تجديد نظر هم به آن اشاره و اظهار نظر نگرديده ضمن اعاده پرونده در خصوص مواد بالا رسيدگي و نتيجه را اعلام فرمايند 0 
شعبه 310 در تاريخ 22/ 10 /  77  اعلام داشته نظر به اينكه در خصوص موضوع پرونده قبلا" در شعبه 306  مطرح بوده است پرونده را به آن شعبه ارسال كه مجددا" رسيدگي به خود شعبه 310 محول شده و در تاريخ 28 / 1 /78  حسب دادنامه شماره 210 چنين راي ميدهند0 نظر به اينكه صرف نوشته ته چك از سوي مشتكي عنه به فرض اثبات نمي تواند دليل اثبات ادعاي شاكيه باشد و نظر به اينكه اظهارات گواهان به اينكه مطلع هستند كه شاكيه هنگام مسافرت تعدادي چك امضاء كرده و به شوهر خود سپرده است به فرض صحت نمي تواند دليل صدور چك موضوع شكايت آقاي رضا  .... باشد مضافا" به اينكه دادنامه صادره از سوي شعبه 306  دادگاه عمومي تهران به الزام شاكيه با پرداخت وجه چك به آقاي  .... به موجب دادنامه صادره از سوي شعبه 18 ديوانعالي كشور قطعي شده و به نظر ميرسد چنانچه ديوانعالي كشور چك را اماني تشخيص و محكوم له را مستحق دريافت وجه آن نمي دانست دادنامه را نقض مينمود به علت فقه ادله اثباتي راي بر برائت صادر مي نمايد 0 
شعبه 14  دادگاه تجديد نظر در تاريخ 25/ 10 / 78 سرانجام چنين راي مي دهد ... اگرچه ايراد وكلاي تجديد نظر خواه از حيث عدم توجه و رسيدگي به شكات  آنان  عليه مشتكي  عنه ديگر به اسامي امير  ....  و بابك  ....  و رضا .... و عدم اظهارنظر قضائي نسبت به اتهام آنان از طرف دادگاه بدوي وارد و موجه بوده ولي چون اين مرجع تجديد نظر در خصوص مورد مواجه به راي اوليه نبوده لذا مواجه با تكليفي نبوده و فارغ از رسيدگي و اظهار نظر قضائي مي باشد و اقتضا دارد كه دادگاه محترم بدوي به شكايت تجديدنظر خواه عليه سه متهم ديگر فوق الذكر و اتهامات انتسابي به آنان رسيدگي لازم و نفيا" يا اثباتا" تصميم قضائي شايسته اتخاذ نمايد اما در خصوص برائت تجديد نظر خوانده (رسولي ) .... دادنامه تجديدنظر خواسته را نتيجتا" تائيد و استوار مينمايد 0 و دادنامه تجديد نظر خواسته فعلي كه تحت نظر است شعبه 310  در تاريخ 22 / 8/ 78 طبق دادنامه شماره 1635 آقايان امير  ....  بابك  ....  و رضا  .... به اتهام خيانت در امانت در مورد چك شماره 578293 مبلغ 570 ميليون ريال را تبرئه مي نمايد 0 
در مورد انگيزه و زمينه صدور چك كه بستر اصلي موضوع پرونده است 1 - اظهارات آقاي ايوب  ....  طرف اصلي جريان امر در تاريخ 24 / 6 و در محضر اين دادگاه اعلام داشته نظر به اينكه به آقاي فريدون  ....  در هامبورگ آلمان معاملاتي داشته اند از طريق تلفن به او اطلاع داده اند كه در آلمان 150 هزار مارك دارند اما نمي دانند كه بايد آنها را در آنجا نگهداري نمايد و يا به ايران بفرستد كه دو پاسخ مي دهد به هامبورگ بيائيد تا ضمن پرداخت تتمه حساب در خصوص مارك ها نيز ترتيبي بدهد نتيجتا" آقاي  ....  اظهار داشته كه چك مرقوم بابت يكصد و پنجاه هزار مارك آلمان و مبلغ حدود ده ميليون تومان هم بابت بدهكاري فرش از فريدون  ....  با تلفن از خواهرش صادر شده است كه حسب اظهارات وي با تلفن توسط خواهرزاده اش  ....  از خواهرش گرفته شده است ،
 2 - آقاي  ....  در تاريخ 20/10/ 74 اظهار داشته چك رادر ارتباط با قيمت 150000 مارك معادل 47 ميليون تومان و نه ميليون تومان تتمه حساب دائي خود ( ....  ) حسب دستور آقاي فريدون  ....  از خواهر ايشان (فريده  ....  ) دريافت داشته است و در تاريخ 23 / 6/ 78 و در محضر اين دادگاه گفته اين چك را فكر كنم در تاريخ اواخر آذرماه بابت مطالباتي كند و رابطه با وجوهات و فروش فرش از ايشان گرفتم ،
 3 - آقاي رضا  .... نيزدر تاريخ 22/ 6/ 76 اظهار داشته چك را از آقاي بابك  ....  شريكش دريافت نموده و شغلش را فروشنده لوازم يدكي پيكان اعلام نموده و بعد در جاي ديگر پرونده اعلام داشته بيكار است ، 
4 - آقاي سليم رسولي شوهر خانم فريده در تاريخ  29 / 9 / 76 اظهار داشته كه هيچگونه چكي از خانم  ....  دريافت ننموده درصورتيكه در تاريخ 21/1/78  بوجود چند چك بنام طلبكاران نزد خود اعتراف نموده و اظهار داشته كه به موقع آنها را پرداخت و پس از بازگشت خانم از خارج به دو تحويل داده است 0 كه اولا" آقاي ايوب  ....  براي پرداخت يكصد و پنجاه هزار مارك به برادر شاكيه دليل و مدركي ارائه نكرده در ثاني چنانچه ادعاي وي مبني بر پرداخت مبلغ 150 هزار مارك مقرون به صحت باشد و به تجديد نظر خواه ندارد و مسئوليت پرداخت ريال آن به عهده تجديد نظر خواه نبوده و با توجه به سه فقره چك برگشتي بنام برادر تجديدنظر خواه در يد آقاي ايوب  ....  پرداخت مبلغ گزاف مارك نقدا" به وي و اخذ چك مدت دار بيش از شش ماه از ناحيه بابك  ....  از خواهر بدهكار به نظر معقول نباشد و نيز چنانچه چك بابت ارز (مارك ) متعلق به آقاي ايوب  ....  بوده علي القاعده مي بايست در متن چك قيد ميشود و نيز دائي بابك اين چك را براي دائي خود ايوب  ....  گرفته بود مي بايست پس از مراجعه آقاي ايوب  ....  در اواخر آذر 75 از آلمان حسب مندرجات پاسپورت كه همان تاريخ اخذ از تجديد نظر خواه بوده به ايوب تحويل مي كرد ولي به آقاي رضا  .... و اقدام نامبرده نيز غير عادي مي باشد و عنايت به اظهارات آقاي محمد علي كريمي بيان داشته (در مذاكرات بين آقايان  ....  و  ....  در آلمان حضور داشته و مساله مطروحه مربوط به بدهي 11 ميليون تومان آقاي  ....  به آقاي  ....  در خصوص قيمت فرش بوده و اصولا" صحبتي از فروش مارك به ميان نيامده و عنايت به اقرار و اعتراف صريح آقاي رسولي به تعلق نوشته هاي نه چك به وي و ساير قرائن و امارات موجود در پرونده و خصوصا" مفاد گزارش مفصل قاضي محترم اداره كل نظارت و پيگيري قوه قضاييه به شماره 233 / 78 - 25/ 3 / 79 به نظر اتهام ارتكاب جعل و الحاق در متن چك مورد شكايت از ناحيه تجديد نظر خواندگان محرز و مسلم است كه با ثباتي يكديگر مرتكب يزد انتسابي شدند در خصوص سليم رسولي چون قبلا" اظهار نظر قضائي شده و در دادنامه تجديد نظر خواسته هم نسبت به وي حكمي صادر نگرديده اين دادگاه مواجه با تكليفي نمي باشد ولي در خصوص تجديد نظر خواندگان آقايان بابك  ....  و رضا  .... و ايوب  ....  ضمن نقض راي تجديد نظر خواسته وفق بند 4 از شق ب ماده 257 قانون آئين دادرسي كيفري مستندا" به مواد 523 و  532  و 533 قانون مجازات اسلامي هر يك به تحمل دو سال حبس تعزيري و جبران خسارت وارده به تجديد نظر خواه محكوم مي گردند 0 اين راي وفق مقررات قطعي است 0 / م 

رئيس شعبه  27 دادگاه تجديد نظر استان تهران
محمد قاسم اصحابي

مستشار دادگاه
علي اكبر صادقي
------------------------------------------------------------
تاريخ 8/ 3/ 80        پرونده كلاسه : 79/ 31 / 1598
شماره دادنامه : 297
شعبه 31 دادگاه عمومي تهران
خواهان فريده  ....  با وكالت دكتر سيفي - وليعصر بعد از بيمارستان دي كوچه نيلو ساختمان شماره 4 واحد 16  دفتر وكالت دكتر سيفي 
كافيه نظري - سهروردي شمالي كوچه شهيد نيلو قدم شماره 12 واحد 15 دفتر وكالت كافيه نظري 
خوانده امير  ....  و بابك  ....  و رضا ... موكلين مجيد سلماني شهر آرا مقابل درب غربي پارك شهر آرا پ 318
خواسته : جعل و كلاهبرداري
گردشكار - خواهان دادخواستي به خواسته خود به طرفيت خوانده بالا تقديم داشته اند كه پس از ارجاع به اين شعبه و ثبت كلاسه فوق و جري تشريفات قانوني در وقت فوق العاده / مقرر دادگاه به تصدي امضاء كننده زير تشكيل است و با توجه به محتويات پرونده ختم رسيدگي را اعلام و به شرح زير صدور راي مي نمايد .

راي دادگاه
در خصوص شكايت بانو فريده  ....  با وكالت آقاي دكتر سيفي وبا كافيه نظري عليه آقايان امير  ....  و بابك  ....  و رضا  .... داير به جعل چك شماره   578292 - 15 / 4 /  76  به مبلغ پانصد و هفتاد ميليون ريال و كلاهبرداري توجها" به محتويات پرونده هاي متشكله و نظر به دادنامه هاي شماره 7 - 6/1016/ 77 صادره از سوي شعبه 306 دادگاه عمومي تهران و 13 ح - 73 - 18 ك 31 / 5 / 77  صادره از سوي شعبه 18 ديوانعالي كشور ودادنامه شماره 21 - 2 / 2/ 78 صادره از شعبه اين دادگاه و دادنامه شماره 879 - 25 / 7/ 78 صادره از سوي شعبه 14 دادگاه تجديدنظر استان و دادنامه شماره 1635 - 22/ 8 / 78 صادره از اين شعبه و دادنامه شماره 1489 - 15 /10 / 79 صادره از سوي شعبه 14 دادگاه تجديدنظر استان و با توجه به استدلات منعكس در پرونده هاي مذكور صرفنظر از اينكه بر خلاف مفاد راي صادره شماره 879- 25/ 7/  78 شعبه 14 دادگاه تجديد نظر استان اين دادگاه به موجب دادنامه شماره 21- 2/2/ 78 در خصوص اتهام كلاهبرداري و معاونت در كلاهبرداري متهمين فوق الذكر صراحتا" اظهار نظر نموده و حكم برائت نامبردگان صادر و اعلام گرديده است و موضوع اعتبار امر محكوم بها را دارد و در دادنامه شماره 1635 - 22/ 8 / 78صادره از اين شعبه كه في الواقع تكميل دادنامه شماره  21- 2/ 2/  78 صادره از اين شعبه بوده مي بايستي صراحتا" در خصوص بزه كلاهبرداري منتخب به متهمين اظهار نظر مي باشد دادگاه توجها" به محتويات پرونده هاي متشكله و نوع بزه جعل و كلاهبرداري رااز ناحيه متهمين در خصوص چك موضوع شكايت محرز نمي داند چه آنكه اولا" به فرض اينكه مندرجات چك شماره 1292/57 -  15/ 4 / 76 بخط خانم فريده  ....  نبوده باشد و يا اينكه رقم چك با رقم مندرج در ته چك مغايرت داشته باشد و يا اينكه تحرير متن چك پس از امضاء چك به عما آمده باشد هيچيك اجاره با قرينه هاي قانع كننده بر جعل چك توسط متهمين نامبرده فوق نخواهد بود و به فرض سفيد امضاء بودن چك صرف امضاء چك از ناحيه شاكيه وي رت به پرداخت وجه مندرج در چك ملتزم مي نمايد كه اين احراز خاصيت اسناد تجاري از جمله چك است بالاخص اينكه در تمام طول دادرسي شاكيه امضاء خود را در ذيل چك موضوع شكايت انكار ننموده بلكه آنرا منتسب به خود دانسته است از طرف ديگر با توجه به برائت آقاي سليم رسولي از اتهام خيانت در امانت دليلي به ارائه چك از ناحيه سليم رسولي به بابك  ....  وجود ندارد بلكه بابك  ....  در او صراحتا" اعلام داشته كه چك را شخصا" از خانم شاكيه دريافت داشته است و اين امر در آراء صادره به اثبات رسيده است كه با اين وصف فرض وقوع جعل از ناحيه متهمين فوق الذكر مقتضي است ثانيا" به فرض محل نانچه چك موضوع شكايت به صورت سفيد امضاء پس از امضاء آن از ناحيه صدر كننده (فريده  ....  ) به دست متهمين رسيده باشد و آنان مبلغ مندرج در چك را به آن الحاق نموده باشند موضوع از مصاديق بزه جعل نمي تواند باشد چرا كه صادر كننده چكي كه چك را پس از امضاء بدون درج مبلغ در آن به دارنده تحويل مي دهد چنانچه اعتمادي به دارنده دارد كه وي را در قيد مبلغ چك مختار مي داند و چنين اجازه راي را به وي اعطا مي كند 0 كه در ماحن فيه هيچ دليلي به اينكه شاكيه چك را به صورت سفيد امضاء به متهمين واگذار نموده باشد وجود ندارد و ارجاع چك به كارشناسي جهت تعيين اينكه مبلغ مندرج در چك پس از امضاء چك قيد شده است چيزي را اثبات نمي نمايد عليهذا دادگاه توجها" به مراتب مذكور دلايل ارائه شده از ناحيه شاكيه و وكلاي ايشان را جهت اثبات بزه جعل وكلاهبرداري كافي ندانسته مستندا" به اصل 37 قانون اساسي و حاكميت اصل كلي برائت حكم به برائت متهمين نامبرده فوق از اتهام جعل و كلاهبرداري صادر و اعلام مي دارد راي دادگاه حضوري بوده ظرف بيست روز از تاريخ ابلاغ قابل تجديد نظر در محاكم تجديدنظر استان است 0 / م 

رئيس دادگاه شعبه 31 دادگاه عمومي تهران -ميرزاجاني