رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي : 8/6/1371 
دادنامه : 72/342/18  
مرجع رسيدگي : شعبه 18 ديوان عالي كشور 
خلاصه جريان پرونده :
آقاي عزت الله … فرزند اسدالله به وكالت بانوملوك … فرزند مرتضي دادخواستي به خواسته تنفيذ وصيت نامه و تائيد وصي قانوني به طرفيت بانو آغادوستي … ساكن بابلسر خيابان شهيد بهشتي منزل … تقديم دادگاههاي مدني خاص تهران نمود كه به شعبه 109 دادگاه مدني خاص تهران ارجاع شد و به شرح مذكور در دادخواست توضيح داده است آقاي محمود … فرزند ابوالقاسم داراي شناسنامه 1730 بابلسر به موجب وصيت نامه رسمي كه در تاريخ 29/9/1363 به شماره 17123 در دفتر خانه اسناد رسمي ماره 92 تهران صحت امضاء و اسناد آن به وي گواهي شده و قانوناً داراي اعتبار است بانو ملوك … همسر خود ( موكله ) را وصي خود تعيين نموده است كه نسبت به ثلث دارائي وي كه كلاً سه دانگ مشاع از يك باب خانه پلاك 30/3279 واقع در بخش 2 تهران است طبق مفاد وصيتنامه و به شرح وصياياي وي اقدام شرعي و قانوني نمايد و نيز كليه اشياء منقول و اثاث خانه را كه قسمتي از آن متعلق به وصي مرقوم بوده به وي هبه نموده است و صريحاً اقرار و اعتراف نموده كه هنگام خريد اين خانه مبلغ چهار ميليون ريال ( چهار صد هزار تومان ) به عنوان قرض الحسنه از وي دريافت كرده كه اين وجه طلب موكله است و بايد به وي پرداخت شود كه با تقديم فتوكپي گواهي شده وصيت نامه و فتوكپي گواهي انحصار وراثت رسيدگي و صدور حكم نيز تنفيذ و تائيد وصيت نامه و اجراي محتويات آن مورد درخواست است دادگاه مرجوع اليه وارد رسيدگي شد و به موجب دادنامه شماره 389 مورخ 21/3/1366 ( نظر به اينكه خوانده با ابلاغ قانوني اخطار به دادگاه حضور نيافته و دفاعي نيز ننموده است بناء عليهذا دعوي خواهان مصون از تعرض و دادگاه حكم به تنفيذ و تائيد وصيتنامه مرحوم محمود … ( مصوي ) تا حدود ثلث اموال حين الفوت صادر و اعلام مي نمايد تا وصيت نامه مورد تائيد در خصوص مطالبات خواهان بايستي به محاكم صالحه مراجعه نمايند » حكم به تنفيذ وصيتنامه صادر و در خصوص مطالبات هدايت نموده كه به محاكم صالحه مراجعه نمايند و در خصوص واخواهي مرحوم بانوآغادوستي … شعبه 109 دادگاه مدني خاص تهران قرار عدم صلاحيت بدين شرح « در خصوص واخواهي مطروح به طرفيت بانو ملوك … نظر به محتويات پرونده و صرفنظر از قوت واخواه و با التفات به دادنامه 881 شعبه اول دادگاه سابق تجديد نظر مدني خاص و نظر به اينكه آخرين محل اقامت مرحوم محمود … (موصي ) و نيز اقامتگاه واخواه و در حال حاضر ورثه مرحوم به شرح لايحه شماره 69/357 ـ 22/4/1369 دو تن از فرزندان نامبرده و نيز خانم سلطنت فرزند ديگر واخواه كه در حال حاضر طرف دعوي مطروحه هستند در شهرستان بابل بوده و مي باشد و از طرفي دعوي طرح شده نيز راجع به وصاياي متوفي ( مرحوم محمود … ) مي باشد لذا مستنداً به مواد 21 و 32 قانون آئين دادرسي مدني [ مواد 11 و 20 ق . ج ] با قبول واخواهي و فسخ دادنامه بدوي قرار عدم صلاحيت به اعتبار صلاحيت دادگاه مدني خاص شهرستان بابل يا قائم مقام آن صادر و اعلام مي دارد » صادر و پرونده به دادگاه مدني خاص بابل ارسال و دادگاههاي مدني خاص بابل نيز قرلار عدم صلاحيت خود را مستنداً به ماده 21 قانون آئين دادرسي مدني [ ماده 11 ق . ج ] و ماده 4 قانون تشكيل دادگاههاي مدني خاص جهت هر گونه اقدام قانوني اعم از اعمال مواد 290 و 297 قانون آئين دادرسي مدني و غيره به صلاحيت رسيدگي دادگاه عمومي ( حقوقي ) به قائم مقامي دادگاه مدني خاص بابلسر صادر و اعلام نموده است و دادگاه حقوقي يك بابلسر به قائم مقامي مدني خاص نيز قرار عدم صلاحيت بدين شرح « چون پرونده حكايت دارد دادخواست تنفيذ وصيت نامه و غيره ابتدائاً به دادگاه مدني خاص تهران تقديم و در شعبه 109 مطرح و آن شعبه پس از رسيدگي حكم غيابي صادر و با واخواهي محكوم عليه دادنامه غيابي را فسخ و به اعتبار محل سكونت خوانده قرار عدم صلاحيت صادر و پرونده در دادگاه مدني خاص بابل و سپس در اين دادگاه مطرح گرديده است با عنايت به جميع محتويات پرونده و مدارك آن به ويژه وصيت نامه مستند دعوي و گواهي حصر وراثت مرحوم محمود … صادره از شعبه 41 دادگاه حقوقي دو تهران چون محرز مي گردد آخرين اقامتگاه مرحوم محمود … تهران بوده و مطابق ماده 163 از فصل اول باب پنجم قانون امور حسبي كه مشتمل بر ده فصل از جمله فصل ششم راجع به وصيت مي باشد « رسيدگي به دعاوي مربوط به وصيت كه در صلاحيت دادگاه مدني خاص قرار گرفته با دادگاه مدني خاص تهران مي باشد و ساكن بودن خوانده در غير محل آخرين اقامتگاه موصي نفي صلاحيت از دادگاه آخرين اقامتگاه موصي نمي نمايد و بنا به مراتب مذكوره چون همان شعبه 109 دادگاه مدني خاص تهران كه دادخواست ابتدائاً به آن شعبه ارجاع گرديده صلاحيت ادامه رسيدگي به دعوي مطروحه را دارد لذا قرار عدم صلاحيت اين دادگاه صادر و اعلام مي شود » صادر و چون اختلاف در صلاحيت محقق گرديده پرونده را جهت حل اختلاف به ديوان عالي كشور ارسال و به اين شعبه ارجاع گرديد .
« رأي »
قرار عدم صلاحيت مورخ 23/4/72 دادگاه حقوقي يك بابلسر به قائم مقامي دادگاه 
مدني خاص كه به اعتبار صلاحيت شعبه 109 دادگاه مدني خاص تهران صادر شده با
توجه به مستندات آن و موضوع خواسته خواهان صحيح و موجه به نظر مي رسد 
بنا بر اين با تائيد نظر دادگاه حقوقي يك بابلسر به صلاحيت شعبه 109 دادگاه مدني 
خاص تهران در مانحن فيه حل اختلاف مي گردد .