رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

راي شماره 81                                        تاريخ رسيدگي : 27/6/69  
موضوع رسيدگي : اختلاف در صلاحيت  
مرجع رسيدگي : شعبه 22 ديوان عالي كشور 
خلاصه جريان پرونده :
در تاريخ 27/10/68 آقايان نوراله و امراله و ولي اله و بانون مدينه و حسني جان شهرت همگي … دادخواستي به طرفيت اداره ثبت احوال شهرستان شيراز به خواسته بطلان فوتي مورخ 3/7/1314 و ابرام فوتي مورخ 1/11/1359 تقديم دادگاههاي حقوقي يك شيراز نموده و خلاصتاً توضيح داده كه بانو مهر بانو … دارنده شناسنامه شماره 1231 متولد سال 1309 مادر اينجانبان مي باشد كه يك بار در سال 1314 و يك بار ديگر در سال 1359 واقعه فوت مشار اليها به ثبت مي رسد در حالي كه نامبرده داراي فرزند 40 ساله است و چنانچه تاريخ فوت او صحيح بوده باشد 26 سال قبل از تولد فرزند اولش فوت كرده است بنا به مراتب چون ثبت فوت اول صحيح نمي باشد لذا تقاضاي ابطال آن را و تاييد تاريخ فوتي سال 1359 را دارند شعبه اول به اين دعوي رسيدگي نموده و پس از تعيين وقت و دعوت طرفين و تشكيل جلسه دادرسي و تعيين وقت و تجديد و وصول لايحه اداره ثبت احوال شيراز كه طي آن اشعار داشته به اينكه با بررسي فتوكپي خلاصه مرگ پيوست پرونده مشخص مي شود كه فوت شماره 2 … در دفتر مردگان سال 1318 حوزه 4 ممسني به ثبت رسيده است بنا براين طرف دعوي اداره ثبت احوال ممسني مي باشد خواهشمن است در اين مورد با اداره مذكور مكاتبه نماييد و تشكيل جلسه دادرسي و استماع اظهارات شهود و اعلام ختم دادرسي و كسب عقيده آقاي مشاور كه اظهار نظر نموده به اينكه ممكن است در خلال ثبت مرگ به تاريخ 3/2/14 تا اول بهمن 1359 فرزنداني از متوفيه به دنيا آمده يا از دنيا رفته باشند و بالتبع اينگونه افراد از متوفيه ارث برده يا منع قانوني از ارث بردن پيدا خواهند كرد بنا بر اين نتيجتاً رسيدگي به صحت و سقم دو سند مرگ صادره براي بانو مهر بانو … اختلاف در نسب و صحت وجود فرزنداني بين سال 14 تا 59 به دنيا آمده اند بوده و اختلاف در نسب مي باشد كه رسيدگي به آن حسب شق 2 ماده 3 قانون تشكيل محاكم مدني خاص در صلاحيت رسيدگي دادگاه مدني خاص مي داند سرانجام دادگاه به شرح قرار شماره 97 ـ 6/4/69 چنين انشاء راي مي نمايد ما حصل ادعاي خواهانها اين است كه تاريخ فوت مادرشان به نام مهر بانو …. در گواهي شماره 2 ثبت شده و در دفتر مردگان ثبت احوال ممسني 1314 قيد گرديده مبني بر اشتباه است زيرا نامبردگان در سالهاي 1323 ـ 1332 و 1333 و 1336 به دنيا آمده اند بنا بر اين ادعاي مذكور دعوي نسب است بايستي طبق بند 2 ماده 3 لايحه قانوني دادگاه مدني خاص مصوب 1358 در دادگاه مدني خاص شيراز رسيدگي شود به همين سبب قرار عدم صلاحيت به اعتبار صلاحيت و مرجع مذكور صادر مي گردد .
پس از ارجاع پرونده به شعبه دوم دادگاه مدني خاص شيراز شعبه مزبور به شرح دادنامه شماره 450 ـ 11/4/69 به استدلال اينكه دعوي مطروحه عبارت از تقاضاي بطلان يك فقره خلاصه رونوشت مرگ شماره 21/3/68 و تاييد و تنفيذ يك فقره ديگر به شماره مورخ 31/2/68 مي باشد كه اولي از ثبت احوال ممسني و دومي از ثبت احوال شيراز است و در اين شرايط در زمينه نسب هيچ دعوائي و ادعائي مطرح نبوده است و فرض توارث يا عدم توارث نيز موجب خروج دعوي مطروحه از آنچه كه مدعيان مطرح نبوده اند نمي گردد واصف دعوي مطروحه در صلاحيت دادگاه حقوقي يك است مبادرت به صدور قرار عدم صلاحيت به اعتبار صلاحيت دادگاه حقوقي يك ( شعبه اول ) صادر نموده است و با اعاده پرونده به شعبه اول شعبه مزبور پرونده را جهت حل اختلاف به ديوان عالي كشور ارسال نموده كه با وصول پرونده به ديوان عالي كشور و ارجاع شده است .
«رأي »
چون در دعاوي راجع به اختلاف در نسب ادعاي ثبوت آن نسبت به شخص و نفي آن 
نسبت به شخص ديگري لازم است و اين معني هر چند كه موثر در توارث ولي نه هر 
دعوائي كه تاثيري در موضوع توارث دارد بايستي از دعاوي مربوط به اختلاف در نسب 
بوده باشد زيرا ادعاي نسب به شخصي بر خلاف آنچه كه در سند سجلي عنوان شده ذاتاً 
و طبعاً داراي خصوصيت اختلاف در نسب مي باشد در حالي كه بوجود آمدن دو بار 
ثبت واقعه فوتي نسبت به شخصي هين ملازمه اي با حصول اختلاف در نسب ندارد و 
چه بسا شخص مزبور اولادي هم نداشته باشد و چه بسا فاصله هريك از دو واقعه 
مذكور در سند تنظيمي يك يا چند ساعت بوده باشد بنا به مراتب ضمن نقض قرار 
صادره از شعبه اول دادگاه حقوقي يك شيراز و اعلام صلاحيت اين شعبه ( حقوقي يك ) 
در مانحن فيه حل اختلاف مي گردد پرونده جهت رسيدگي به دعوي مطروحه به مرجع 
اعاده مي شود .