رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي : 16/9/1366
شماره دادنامه : 548/21
مرجع رسيدگي  : شعبه 21 ديوانعالي كشور
موضوع : اعتراض نسبت به نظر واستنباط مورخ 10/4/66 شعبه 6دادگاه حقوقي يك تهران در پروند كلاسه 64/786
تاريخ ابلاغ نظريه 14/5/66 تاريخ اعتراض 18/5/66
معترض : آقاي (ج) وكيل خواهان بنشاني جمال زاده جنوبي خيابان مهرناز ساختمان 36 طبقه دوم آپارتمان 11
هييت شعبه آقايان سيدغني اردبيلي رئيس وهمتي مستشار
خلاصه امر: در تاريخ 20/11/64 آقاي (چ) وكيل دادگستري باوكالت از شركت توليدات كاغذي حرير به طرفيت شركت توليدات محصولات كاغذي لاله به خواسته مبلغ 991/780/2 ريلا دادخواستي به دادگاههاي عمومي تهران تسليم و توضيح داده از بابت معاملات و حسابهاي في مابين طرفلين شركت موكل مبلغ خواسته را بستانكار بوده ومكررا" درخواست كرده خوانده از پرداخت دين مسلم امتناع ورزيده و با اظهارنامه شماره 128856/10/64 نيز پاسخ نداده است به استناد به فتوكپي هاي اسناد و مدارك معاملات و حسابهاي فيمابين و نيز با استناد به دفاتر قانوني شركت موكل بر طبق ماده 357 قانون آئين دادرسي مدني ريدگي و صدور حكم به محكوميت خوانده بر وفق خواسته به ضميمه خسارات ناشيه مورد تقاضا است و صورت ريز اقلام بدهي در ذيل دادخواست مندرج مي باشد كه به كلاسه 64/786شعبه ششم دادگاه عمومي ثبت وقت ريدگي تعيين شده 0 آقاي (م) وكيل عدليه به وكالت خوانده طي لايحه وارده 52524/9/65 پاسخ داده كه خواهان در سال 62 مقدار 53 تن كاغذ به خوانده تحويل و مبغل ده ميليون ريال دريافت داشته برابر دفاتر شركت خواهان قيمت تمام شده كاغذهاي تسليمي كيلوئي 146 ريال مي باشد كه طبق بخشنامه هاي مركز حمايت از توليد ومصرف كننده وابسته به وزارت بازرگاني سود عادله رابراي عمده فروشي 7 و براي خورده فروشي 15درصد تعيين نموده است و حال آنكه خواهان تقاضاي سود در حدود80 درصد نموده و اين بر خلاف مقررات كشوري مي باشد .  ثانيا" در زبان تحويل كاغذها درسال 62هر دو شركت تحت پوشش دولت بوده و چنين سودي غيرمنطي است .  گزارش حسابرسي منتخب دولت براي شركت خواهان گواه اين مطلب است و خواهان درسال مزبور در حدود 7درصد در حسابهاي منتخب دولت براي شرك خواهان گواه اين مطلب است و خواهان در سال مزبور در حدود7درصد در حسابهاي خود بيشتر نشان نداده 0 ثالثا" شركت خوانده اغذهاي مورد بحث را با قيمت تمام شده به اضافه كليه هزينه هاي انجام شده جهت ترخيص اين كالا به اضافه سود تعيين شده از معاملات دولتي را قبول داشته وهمه اجناس شركت كه از اين كاغذها ساخته شده با سودي معادله 7الي 8 درصد به قيمت دولتي فروخته شده است .  ضمنا" مركز بررسي قيمتهادر مورد مواد   ساخته شده اظهارنظر مي نمايد و كليه امورصنفي مي تواند اظهارنظر نمايد .  خوانده بارها اعلام كرده حاضر است سود تعيين شده را بپردازد نه سود غيرمنطقي را0 ثالثا" دفاتر قانوني هر شركت به موجب قانون تجارت بر عليه همان شركت متسند بوده و دفاترشركت خواهان گواه اين مطالب نيز مي باشد .  ذيلا" تذكر داده شده پيوستهاو ضمائم 7و8 خواهان گواهاي فورش جنس و صحت امضاء خوانده مي باشد وكيل خواهان طي لايحه مورخه 5/9/65 در رد پاسخ اظهار نموده باتوجه به محتويات پرونده موكل در سال 62تعداد53082 كيلو88 سانتي كاغذ به صورت اماني به خوانده تحويل داده و طي نامه شماره 287 مورخ 30/3/63 تقاضاي استردادمال اماني نموده و متذكر شده در صورت عدم اقدام به استرداد مال اماني مبالغ مندرجه در نامه به عنوان قيمت كالا به حساب خوانه منظور خواهد شد و نامه مضبوط درپرونده است بالاخره با توجهع به عدم پرداخت وجه كالاازآن پس حالت معامله بيع پيدا نموده 0 اينجانب اظهارنامه اي بشرح منعكس در پرونده به خوانده ارسال كه مصون از هرگونه دفاع مانده است با توجه به عدم اجراي مفاد اظهارنامه توسط خوانده اقدام به طرح دعوي شده است يقينا" با توجه به مفاد محتويات پرونده كالائي كه ابتدا حالت اماني داشته به استناد مواد  191 و193 و339 و346 قانون مدني به معامله مبايعه تبديل شده خوانده ملزم به پرداخت وجه گرديده است .
چنانچه ادعاي غبن در قيمت نمايد به مفاد ماده 420 قانون مدني جلب توجه مي شود .  چنانچه بپذيريم كه عقد بيع واقع شده است استفاده از خيار غبن فوري بوده و لازم به توضيح است قيمتهاي مركز بررسي قيمتها مربوط به كالاهاي ساخته شده بوده و ارتباطي با مواد خام ندارد و مركز مزبور در مورد مواد خام قيمت گذاري نمي نمايد ونيز لازم است جلب نظر شود به اينكه دفاعيات و مطالب مذكور مربوط به يك قسمت از مفاد دادخواست تقديمي كه در واقع محسور اختلاف به حساب مي رود و خوانده نسبت به بقيه اقلام اعتراض نداشته و از لايحه وكيل محترم چنين مستفلاد مي گردد .  عليهذا و با استناد به دادخواست و دفاعيات فوق الذكر و ضمن تقديم فتوكپي نامه شماره 91 مورخ 1/3/64 كه (جزء مستندات دفاتر قانوني شركت موكل بوده) و عنداللزوم ارجاع اخمر به كارشناس تقاضاي رسيدگي و صدور حكم بشرح خواسته مورد استدعااست .  پس از توجه دادگاه به دادخواست و لوايح طرفين با قرعه كارشناس منتخب تعيين شده پس از تشريفات قانوني كارشناس نظريه خود را تسليم دادگاه نموده و بعدا" توضيح داده از طرف وكيل خواهان لايحه 243107/10/65 در اعتراض به نظريه كارشناس وارد شده سپس لايحه 163371/11/65 وكيل خوانده رسيده 0 سپس كتبا" وشفاها" از طرفين مطالبي اظهار گرديده 0 سرانجام بشرح تصميم مورخ 10/4/66 رئيس دادگاه با موافقت مشاور بر مبناي نظريه كارشناس و توضيح بعدي او و نظر" به محتويات پرونده به ميزان مبلغ 247029 ريال به محكوميت خوانده درحق خواهان و به رد بقيه خواسته اظهارنظر نموده 0 در اثر اعتراض آقاي (چ) وكيل خواهان پرونده دراعمال ماده 14 قانون تشكيل دادگاههاي حقوقي يك و دو به ديوانعالي كشور ارسال به كلاسه بالا ثبت به اين شعبه ارجاع شده است .
هييت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد پس ازقرائت گزارش آقاي ...  و اوراق پرونده مشاوره نموده چنين نظر مي دهند.
با توجه به محتويات پرونده و نظريه كارشناس و عنايت به اينكه دليلي بر قبول قيمتهاي پيشنهادي شركت خواهان در نامه شماره 287 30/3/1363 وسيله شركت خوانده ابراز نشده و منظور بيست درصد سود به بهاء تمام شده كاغذ ما به اختلاف با عنايت به عرف و معمول در تجارت معقول و عادلانه بوده و مبلغ 9145179 ريال بها53082 كيلو كاغذ32 و 88 سانتي مخصوص ساخت دستمال كاغذي مورد نظر كارشناس با مبلغ 2631475 ريال وجوه رديف هاي يك لغايت 6 ورديف 9دادخواست جمعا" مبلغ 11776654 ريال مي شود وباكسرمبلغ 11529625ريال دريافتي مورد قبول شركت خواهان به شركت دادخواست مانده مبلغ 247029 ريال خواهد شد نظريه استنباطي مورخ 10/4/1366 شعبه 6 دادگاه حقوقي يك تهران مبني بر رد دعوي خواهان نسبت به مازاد مبلغ اخير يعني مبلغ 2533962 شعبه 6 دادگاه حقوقي يك تهران مبني بررددعوي خواهان نسبت به مازاد مبلغ اخير يعني مبلغ 2533962 ريال از خواسته موجه و صحيح تشخيص و تاييد مي گردد .  پرونده جهت انشاء حكم به شعبه مزبور فرستاده مي شود.


مرجع :
كتاب قانون مدني در آيينه آراء ديوان عالي كشور - عقود وتعهدات
به اهتمام يدالله بازگير- انتشارات فردوسي - چاپ اول - چاپ دريا