رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي : 25/5/72
شماره دادنامه : 309/3
مرجع رسيدگي  : شعبه سوم ديوانعالي كشور

خلاصه جريان پرونده : دفتر حقوقي سامزان صنايع دفاع درتاريخ 21/12/69 دادخواستي به شعبه 13 دادگاه حقوقي يك تهران تقديم و آقاي (ك) و شركت نوسازي و عمران تهران را به عنوان خواندگان معين و توضيح داده است كه اين سازمان با شركت سهامي (نوسازي عمران تهران خوانده (رديف دوم) قراردادي تنظيم نموده تاخانه هاي سازماني براي سازمان صنايع دفاع بسازد و با معرفي پرسنل به آنها واگذار نمايند، مشورط به آنكه 5 سال براي سازمان خدمت نمايند و خوانده رديف اول يكي از آنها است كه پس از انجام قرارداد از تعهد خود عدول نموده فلذا تنفيذ فسخ قرارداد به اعتبار استعفاي خوانده كه در خانه سازماني متصرف است مورد تقاضا مي باشد .  خوانده رديف اول به استناد قرارداد واگذاري تصرفات خويش اقرار و اعلام داشته پس از انجام قرارداد از من تعهد گرفته شده اين واگذاري ارتباطي به تعهد دارد .  خوانده رديفل دوم اعلام داشه به تقاضاي خواهان در صورت حكم دادگاه عمل خواهد كرد مرجع رسيدگي پس از كسب نظر آقاي مشارو دادگاه اعلام ختم رسيدگي به اين خلاصه نظر داده است :
نظر به اينكه طبق مندرجات قرارداد منعقده في مابين شركت نو سازي  عمران تهران و آقاي (ك) عقد بيع در مورديك دستگاه آپارتمان بنحو صححي واقع گرديده وآپارتمان تحت تصرف مالكانه خريدارمي باشد و تعهد وي نيز در باب اشتغال به خدمت به مدت 5سال در سازمان خواهان به صورت شرط ضمن عقد يا قرارداد نبوده تا لازم و درنتيجه با توجه به لزوم قرارداد و مقررات مواد 190و219و223 قانون مدني موجبي براي فسخ قرارداد از سوي خواهان مقرر نبوده به رددعوي نظر مي دهد: اين نظر مورد اعتراض خواهن واقعو پس از ارسال به ديوان عالي كشور به اين شعبه ارجاع و در تاريخ 7/4/71 مورد تاييد و تنفيذ واقع گرديده پس از ماده پرونده دادگاه براساس نظر تنفيذ شده مبادرت به انشاء حكم شماره 11394/9/71 نموده است كه اين حكم مورد تجديدنظرخواهي سازمان صنايع دفاع واقع و خلاصه عنوان نموده اند از شرايط واگذاري آپارتمان به خوانده انجام 5 سال خدمت بوده كه به موجب ماده 225 قانون مدني به منزله شرط ضمن عقد محسوب مي گردد و شعبه 5 دادگاه حقوقي يك تهران در مورد مشابه حكم به فسخ صادر نموده كه رونوشت كل ضميمه است و مورد تاييد شعبه 14 ديوانعالي كشور واقع گرديده است .  دادخواست تجديدنظرخواهي پس از اظهارنظر دادگاه صادركننده حكم داير بر بقاء در عقيده به ديوان عالي كشور ارسال و به اين شعبه ارجاتع گرديده كه به هنگام مشاوره قرائت خواهد شد.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد پس ازقرائت گزارش آقاي ...  عضو مميز واوراق پرونده مشاوره نموده با اكثريت آراء چنين راي مي دهند.

راي
اعتراض تجديدنظرخواه نسبت به دادنامه شماره 16394/8/71صادره از شعبه 13 دادگاه حقوقي يك تهران وارد است زيرا اولا" قرارداد مورخ 19/6/68تنظيمي في مابين شركت سهامي نوسازي و عمران تهران و آقاي (ك) به هيچ وجه مثبت وقوع عقد نيست و صرفا" تعهد به انجام معامله است كه اينكه در صدر قرارداد تصريح گرديده (بين شركت سهامي و نوسازي ...  از يكطرف و آقاي (ك) مقيم تهران ... كه متقاضي و متعهد خريد آپارتمان مي باشد از طرفي ديگر قراردادي بشرح مواد  ذيل به منظورفروش يك دستگاه آپارتمان تنظيم و مبادله ميگردد ... ) بنابراين و با توجه به متن قرارداد و مقررات مواد 338 و339 قانون مدني عقد بيع محقق نگرديده و قرارداد مذكور به منظور فروش يك دستگاه آپارتمان تنظيم شده است ثانيا" به حكايت اوراق پرونده و ضمائم دادخواست ثابت است كه آپارتمان هاي ساخته شده در فاز2 شهرك اكباتان بلوك هاي 2 و4 و6 و10كه آپارتمان شماره 71 بلوك 2 (آپارتمان موردنظر) هم جزئي از آن است به سازمان صنايع دفاع تعلق داشته و به موجب بندهاي 7 و8 صورتجلسه مورخ 23/7/68 شركت اكباتان تعهد ساخت تكميلي آپارتمان ها را نموده و مقرر گرديده و نحوه پرداخت و روش معرفي و  عقد قرارداد با متقاضيان بازپرداخت پول در جلسه ديگري مورد توافق طرفين قرارگيرد و همان ملاك عمل باشد ودرتعقيب تنظيم اين صورت جلسه و موافقت نامه بين سازمان صنايع دفاع و شركت سهامي نورسازي و عرمان تهران (اكباتان خواهان تعهد موضوع تعهد نامه مستند دعوي را از آقاي (ك)اخذ سپس مشاراليه راطي نامه 16/6/68 به منظور تنظيم قرارداد خريد يك واحد آپارتمان به شركت نوسازي و عمران تهران معرفي نموده متعاقبا" قراردادمورخ 19/6/68 بين شركت نوسازي و عمران تهران آقاي (ك) تنظيم شده است بنا به مراتب و با عنايت به اينكه آقاي (ك) متعهدگرديده از تاريخ عقد قرارداد با سازمان صنايع دفاع به مدت پنج سال اگر تقاضاي رهائي از خدمت نمايد حداكثر يك ماه پس از تحويل گرفتن آپارتمان فوق از شهرك اكباتان بدون هيچ عذر و بهانه آن را تخليه نمايد و درصورت عدم رعايت تعهد سازمان صنايع دفاع مختار خواهد بود به هرطريق كه صلاح بداند نسبت به فسخ قراردادهاي فوق الذكر قرارداد خريد يك واحد آپارتمان يك خوابه ، با مديريت فروش شركت سهامي نوسازي و عمران ... ) اقدام نمايد و نظر به اينكه بر حسب محتويات پرونده شركت سهامي نوسازي و عمران ...  در واقع به عنوان كارگذار سازمان صنايع دفاع قرارداد مورخ 19/6/68 را به آقاي (ك) منعقد نموده وبر حسب مستفاد از مواد 196 و197 قانون مدني معامله اي كه با تنظيم قرارداد19/6/68 صورت خواهد گرفت مربوط به سازمان صنايع دفاع است و نظر به اينكه آقاي (ك) قبل از انقضاء مدت پنج سال خدمت تعهد كرده قرارداد استخدامي خود با سازمان صنايع دفاع را فسخ نموده بنابراين بر حسب حق حاصله از تعهدنامه سازمان صنايع دفاع صاحب اختيار فسخ قرارداد است و فسخ آن را هم اعلام نموده و لذا دادنامه تجديدنظرخواسته كه با موازين قانوني مذكو درفوق مطابقت ندارد به استناد بند ب ماده 6 قانون تعيين موارد تجديدنظر احكام دادگاهها و نحوه رسيدگي آنها نقص مي شود و رسيدگي مجدد به شعبه ديگر دادگاه حقوقي يك تهران ارجاع مي گردد.

مرجع :
كتاب  قانون مدني در آيينه آراء ديوان عالي كشور - عقود وتعهدات
به اهتمام يدالله بازگير- انتشارات فردوسي - چاپ اول - چاپ دريا