رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي : 22/10/70
شماره دادنامه : 851/21
مرجع رسيدگي  : شعبه 21 ديوانعالي كشور

خلاصه جريان پرونده : بانوان اقدس و شايسته و منيژه ... فرزندان آقاي (غ) دادخواستي به خواسته الزام دو قطعه باغ و دوازده ساعت آب از قنات جمال آباد قطعه اول به مساحت سه هزار مترمربع از پلاك 416و قطعه دوم دوازده ساعت آب پلاك 352 كلا" بارزش چهار ميليون ريال به طرفيت آقاي (غ) (پدرخواهان ها) به دادگاه حقوقي يك سبزوار تقديم داشته و توضيح داده اند به موجب مستنددعوي يك قطعه از باغ 416 به مساحت سه هزارمتربا حدود معين و يك قطعه معروف به باغ عزت كه حدود آن نيز ذكر شده و دوازده ساعت آب از پدرخود خريداري نموده و متصرف مي باشند و از تنظيم سند رسمي خودداري مي نمايد و تقاضاي صدور حكم بر محكوميت خوانده به الزام سندرسمي مورد معامله در مستند دعوي عبارت است از دو قطعه باغ و دوازده ساعت آب كه قطعه اول سه هزار مترمربع بعد از تفكيك خيابان از پشت خيابان كه محدود است شمالا" به باغ آقاي غائب شرقا" خيابان جديد غربا" باغ فروشنده جنوبا" منزل (الف) و منزل (ر) قطعه دوم باغ جمال آباد كه محدود است جنوبا" به زمين آقاي (خ) شرقا" زمين فروشنده شمالا" به باغ ورثه رقبا و غربا" به باغ (م) با باغ و دوازده اسعت آب از قنات جاريه جمال آباد بارزش چهارصدهزار تومان كه تسليم فروشنده شد و صيغه شرعي صلح جاري گرديده خوانده براي جلسات اول ودوم دادرسي لايحه فرستاده و تقاضاي تجديدجلسه رانموده و پرونده 4/6746 استناد كرده در جلسه 6/12/68 دفاعا" بيان داشته سند عادي مورخ 24/6/65 خط من نيست واحتمالا" امضاء من موقعي بود كه حالم خوب نبودو دستم را گرفته امضاء كرده ام سه دامادم حضور داشته كه دستم را سه نفري گرفتند و حاضرم قسم بخورم اگردخترهايم سوگند ياد كنند قبول دارم و حاضرم امضاء من استكتاب شودتاحقيقت روشن گردد دادگاه از اداره ثبت وضعيت ثبتي را استعلام نموده و پاسخ آن كه ذيل شماره 525 واصل شده حاكي است ششدانگ پلاك 416 فرعي از5 اصلي را خوانده خريداري و به نام وي ثبت شده و به موجب سند 56720 و29/6/66 دو دانگ آن را به بانو ملوك انتقال داده ومقداري شش ساعت آب از قنات جاريه جمال آباد در گردش 12شبانه روز پلاك 352 را نيز مالك مي باشد و شش ساعت ديگر نيز خريداري كرده و سه ساعت آن را منتقل نموده است درباره پلاك ديگر استعلام نشده جريان امر در مقدمه راي شماره اين شعبه ذكر شده دادگاه نظر بر محكوميت خوانده به انتقال نه ساعت آب و نسبت به باغ به خواهانها داده اين نظر مورداعتراض خوانده واقع شده و در قسمت انتقال آب دراين شعبه تاييد شده لكن رسيدگي نسبت به زمين ناقص تشخيص گرديده و پس ازاعاده پرونده دادگاه نماينده اداره ثبت را براي اداي توضيح دعوت نموده و وكيل خواهان ها اظهار داشته در تاريخ تنظيم مبايعه نامه استنادي خوانده مالك ششدانگ باغ بوده كه سه هزارمتر آن را به خواهان ها فروخته و دودانگ را بعد از آن در29/6/66 به بانو ملوك واگذار كرده است و سه هزار متر خواهان ها معادل 5/3 دانگ مي باشد دادگاه پس از استماع اظهارات طرفين و اظهارنظر مشاور دادگاه حكم بر محكوميت خوانده به تنظيم سندانتقال 9 ساعت آب و حكم بر آنچه سند ثبتي دارد و در دفتر املاك به نام خوانده ثبت شده طرح دعوي را از طرف خواهان ها وارد تشخيص و حكم بر محكوميت خوانده به انتقال و تنظيم سند رسمي اعم از مشاع باتفكيك وافراز در حق خواهان ها بالمثالثه صادر نموده است خوانده تقاضاي تجديد نظر از آن حكم نموده و طي لايحه مقروم داشته كه امضاء او ذيل سند از روي كره واجبار بوده نه رضا و رغبت مضافا" در مستند خواهانها تعهدبه تنظيمي سند رسمي نشده تا الزام او متعهد صحيح باشد و ملك مزبوردر دفتر املاك به مقياس دانگ است كه چهار دانگ متعلق به وي ودو دانگ او را شخص ديگري بالاشاعه مالكند و چنين مالكيتي اشاعه در هر ذره از آب ملك است و تفكيك آن و صدورحكم به تفكيك موجه نيست و اگر نظر دادگاه انتقال سه هزار متر بااشاعه باشد مغاير با خواسته خواهانها در دادخواست است و نتيجتا" راي محكمه مواجه با اشكال كه لايحه اعتراضيه در هنگام شور قرائت مي گردد.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد پس ازقرائت گزارش آقاي ...  عضو مميز و اوراق پرونده و لوايح طرفين و دادنامه شماره 659/30 27/11/69 فرجامخواسته مشاوره نموده چنين راي مي دهند.
دادنامه تجديدنظرخواسته در مورد محكوميت تجديدنظرخواه به الزام وي به انتقال و تنظيم سند رسمي نسبت به 9 ساعت آب از مدار دوازده شبانه روز از پلاك 352 اصلي با توجه به مستندات و مباني دادنامه مذكور و عدم ايراد و اعتراض موثري از ناحيه تجديدنظر خواه و عدم اشكالي از لحاظ رعايت اصول و مقررات دادرسي ابرام مي گردد.
اما در مورد محكوميت مشاراليه نسبت به قطعه باغ از پلاك 416 فرعي واقع در جغتاي پلاك 5 اصلي بخش 7 سبزوار به اين عبارت :دادگاه نسبت به آنچه سند ثبتي دارد و در دفتر املاك به نام خوانده ثبت گرديده طرح دعوي را از طرف خواهان ها وارد دانسته وحكم برمحكوميت خوانده به انتقال و تنظيم سند رسمي اعم از مشاع باتفكيك وافراز در حق خواهانها بالمثالثه صادر و اعلام مي نمايد .  واجد ايراد قضايي است زيرا اولا" قطعه باغ مذكور با مساحت معين درقرارداد مستند دعوي مورمعامله واقع شده و مساحت چهاردانگ باقيمانده مشخص نگرديده بنابراين محكوميت تجديدنظرخواه (خوانده) به الزام وي به انتقال و تنظيم سند رسمي به آنچه سند ثبتي دارد .  به طور اطلاق و كلي با احتمال زيادي مساحت چهاردانگ مذكور از ميزان مندرج در مستند دعوي صحيح نمي باشد .  ثانيا" محكوميت خوانده (به انتقال اعم از مشاع يا تفكيك وا فراز منجر نبوده و قابليت اجرا ندارد ثالثا" همانطور كه در دادنامه شماره 472/1721/6/69 اين شعبه نيز منعكس گرديده طبق مقررات قانوني ثبت اسنادواملاك تنظيم سند رسمي انتقال سند به صورت مفروز نسبت به قسمتي از ملك ثبت شده وقتي امكان پذير است كه ملك تفكيك شده و موضوع سند به صورت مفروز درآمده باشد در غير اين صورت دعوي الزام به تنظيم سند رسمي با وجود تحقق معامله قبل از تفكيك قابليت استماع ندارد .  لذا اين قسمت از دادنامه نقض و رسديگي به پرونده به شعبه ديگر دادگاه حقوقي يك سبزوار و در صورت نبودن شعبه ديگر به دادگاه حقوقي يك شهرستان نيشابور ارجاع مي گردد.

مرجع :
كتاب قانون مدني در آيينه آراء ديوان عالي كشور - عقود وتعهدات
به اهتمام يدالله بازگير- انتشارات فردوسي - چاپ اول - چاپ دريا