رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي 11/8/73
شماره دادنامه 351/73/19
مرجع رسيدگي  شعبه 19 ديوانعالي كشور

خلاصه جريان پرونده آقاي (ع) عليه بانوان شمسي و راضيه ...  و آقاي (ت) در تاريخ 11/11/66 دادخواستي به خواسته الزام به تنظيم سند رسمي و انتقال زمين ساختمان شده پلاك 5 فرعي از3961 اصلي مساحت تقريبي 265 مترمربع و تقاضاي صدور حكم اعسار از هزينه دادرسي تقديم دادگاه نموده و با تقديم خواسته به يك صد و هفده هزار تومان و اعتراض خواندگان به قيمت مرقوم و تعيين مبلغ ميزان 9275000 ريال پس از صدور قرار عدم صلاحيت از ناحيه دادگاه حقوقي 2 قم پرونده با كلاسه 671945 در شعبه 11 دادگاه حقوقي يك قم مطرح و مرجع مذكور با اصدار راي شماره 67325 داير بر معافيت خواهان از پرداخت هزينه دادرسي و پس ازجري تشريفات قانوني واحضار خواندگان به دادگاه ودفع آنان مبني بر تكذيب امضاء خود و دعوي جعل نسبت به آن توجها" به شهادت شهود كه تعدادي از آنان روحاني بوده دو ثاقت آنها بر دادگاه محرز بوده و ا لتفات به تصديق آقاي ... نسبت به وقوع معامله (احد از خواندگان) و عنايت به اوضاع واحوال موجود واحراز صحت ادعاي خواهان در تاريخ 13/12/67 اظهارنظر به محكوميت خواندگان نموده كه پس از اعتراض به نظريه مزبور و عدم تاييد آن به علت نقض و عدم رسيدگي به جعل پرونده به دادگاه موصوف اعاده و مرجع مرقوم بدون توجه به تذكرات اين شعبه حكم به محكوميت خواندگان طي دادنامه شماره 9107/3/69 وفق استدلال منعكس درنظريه تاييد نشده اش صادر و اعلام داشته خواندگان از راي صادره تجديدنظر خواسته و پرونده در اين رابطه مجددا" در اين شعبه تحت بررسي قرار گرفته و طبق دادنامه شماره 19613 مورخ 35/8/69 به دليل نقض در رسيدگي نقض و پرونده جهت رسيدگي به شعبه ديگر دادگاههاي حقوقي يك شهرستان قم ارجاع گرديده دادگاه مرجوع اليه درتاريخ 8/9/72 طبق دادنامه شماره 527 نظر به اينكه عقد بيع تحقق يافته و با معاينه محل تصرفات خواهان در ملك مورد بحث كه به صورت ساختمان وسيله خواهان درآمده ثابت ومسلم است و شهادت شهود كه برابر نظر شوراي نگهبان واحد اعتبار نامحدود است و همه شهود وقوع بيع را گواهي داده اند و ترديدي در وقوع و صحت بيع وجود ندارد و اظهارات آقاي ...  احد از خواندگان و دامادمرحوم خوشگفتار داير بر تحقق معامله نسبت به سهم خود واينكه ساير موكلين دليلي بر فسخ وكالت پدر خود ارائه نداده اند و خدشه اي بر عمليات وكيل خود وارد نكرده اند و تلاش موكلين در اثبات مجعول بودن امضاءآنان ذيل سند عادي مورخ 31/11/58 موثر در مقام نيست . زيرا سندعادي فاقد اثر قانوني طبق مواد  47 و 48 قانون ثبت اسناد و املاك  مي باشد و رسيدگي به صحت و مجعوليت مجوز قانوني ندارد پس از رد درخواست رسيدگي به جعل و خروج موضوعي سند مذكور از دلايل مورد استناد حكم به الزام خواندگان به تنظيم سند رسمي نسبت به ملك مورد نزاع صادر واعلام نموده آقاي دكتر ... معراجي وكيل خواندگان از راي مارالذكر تجديد نظرخواهي كرده و در اين ارتباط پرونده به ديوانعالي كشور ارسال و به اين شعبه ارجاع گرديده و پس از قرائت پرونده و لوايح پيوست و مشاوره اي اخذ تصميم به عمل خواهد آمد.
هيئت شعبه درتاريخ بالاتشكيل گرديد پس از قرائت گزارش آقاي ...  عضو مميز واوراق پرونده در مورد تجديدنظرخواهي از دادنامه شماره 720527 شعبه اول حقوقي يك قم مشاوره نموده چنين راي مي دهد.

بسمه تعالي
با توجه به محتويات پرونده بر دادنامه تجديدنظرخواسته شماره 72527 صادره از ناحيه شعبه اول دادگاه حقوقي يك قم اشكال وارد است زيرا مستندات خواهان (آقاي ع) درطرح دعوي الزام به تنظيم سند رسمي پلاك 5 فرعي از3961 اصلي قم عليه خواندگان عبارت از سند عادي مورخ 21/11/58 قرارداد تنظيمي في مابين خواهان و مرحوم ... 0و سند عادي مورخ 22/12/58 به امضاء و اثر انگشت بانوان شمسي ومرضيه 00 و نوشته عادي آقاي (ت) مورخ 2/9/66 مبني بر آمادگي وي به انتقال سهم خود و با توضيحات اضافه شده كه سند به خط و امضاء مرحوم خوشگفتار با همكاري آقاي ...  مدير بنگاه نوشته شده وخلاصه استدلال آقاي دادرس دادگاه (قبلا" هم در صورتجلسه مورخ 13/12/69 به علت سابقه اظهارنظر از رسيدگي امتناع ورزيده بود) آن است كه طبق مقررات قانون مدني به مجرد عقد بيع بايع مالك ثمن ومشتري مالك مبيع مي شود و شهادت شهود عليرغم انكار بانوان نامبرده حاكي از وكالت مرحوم خوشگفتار از ايشان در فروش ملك متنازع فيه مي باشد و دليلي بر فسخ وكالت ارائه نشده علهيذا بيع محقق است و خوانده محكوم به الزام به تنظيم سند رسمي پلاك مورد دعوي است را مذكور به دلائل زير مخدوش و غيرقانوني است اولا" اصالت سندمورخ 22/12/58 طبق اظهارنظر اداره تشخيص هويت ثبت شده به شماره 27144056/10/71 ثابت نيست ثانيا" قرارداد مورخ 22/11/58 بر فرض صحت حكايت از فروش پلاك موصوف از طرف مرحوم خوشگفتار پدر مالكين دارد و چون نامبرده مالك نبوده و وكالت هم از ناحيه آنان نداشته اقدام وي فضولي و فاقد اعتبار محسوب مي شود و مادامي كه از طرف بانوان شمسي و مرضيه تنفيذ نگردد قابل ترتيب اثر نيست و عنوان اين مطلب كه مرحوم خوشگفتار از طرف خواندگان وكالت داشته و شهادت شهودرا جهت اثبات آن ارائه داشته در حالي كه گواهان فقط برتحقق معامله في مابين آقاي ...  مرحوم خوشگفتار گواهي داده و آقاي ...  مديري بنگاه اظهار داشته مرحوم خوشگفتار بر فرزندان خود اشراف داشت و احتياجي به داشتن وكالت از آنان نبوده و بقيه شهود در مورد وكالت اظهار نكرده اند بنابه مراتب فوق الاشعار دادنامه مارالذكر فاقد وجه قانوني است و در قسمتي كه مورد اعتراض قرارگرفته نقض مي گردد و پرونده جهت رسيدگي مجدد به شعبه ديگر دادگاه حقوقي يك قم ارجاع مي شود.

مرجع :
كتاب قانون مدني در آيينه آراء ديوان عالي كشور - عقود وتعهدات
به اهتمام يدالله بازگير- انتشارات فردوسي - چاپ اول - چاپ دريا