رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي 22/4/66
شماره دادنامه 191/22
مرجع رسيدگي  شعبه 22 ديوانعالي كشور

خلاصه جريان پرونده : در تاريخ دخانيات كل خراسان دادخواستي به طرفيت آقاي (ع) به خواسته 5342123 ريال تقديم دادگاه عمومي مشهد نموده كه به شعبه 3 ارجاع گرديده و خلاصتا" توضيح داده كه به شرح اعلام جرم شماره 20160/1/63 آقاي (ع) حسابدار دخانيات بيرجند مبلغ 5248006 ريال در رابطه با جعل اوراق و مدارك فروش رسمي از عاملين فروش و مبلغ 64117 ريال از محل فروش بدون تخفيف سهم دولت كه جمعا" بالغ بر542123 ريال مي گردد و سوءاستفاده و اختلاس مالي نموده كه پرونده امر جهت رسيدگي و صدور راي نهائي تحت كلاسه شماره 630291/28 كه در آن دادگاه محترم مطرح مي باشد اينك با تقديم اين دادخواست تقاضاي مبلغ 5343123 ريال به عنوان ضرر و زيان مي نمايد پس از وصول پرونده كيفري دادگاه با تعيين وقت و ابلاغ به طرفين خوانده ضمن لايحه تقديمي خلاصتا" اظهار داشته با عنايت به اينكه برائت اينجانب در دادگاه كيفري شعبه 25 تحقق يافته رامذكور نافي دادخواست ضرر و زيان خواهان مي باشد و در خاتمه تقاضاي صدور حكم مبني بر رد دادخواست خواهان را نموده و فتوكپي راي را نيز پيوست كرده دادگاه طبق صورتجلسه مورخه 1/7/64 پس از توضيحات نمايندگان خواهان پرونده كيفري را مطالبه و طبق صورتجلسه مورخه 11/7/64 پس از توضيحات نمايندگان خواهان پرونده كيفري رامطالبه و طبق صورتجلسه مورخ 2/9/64 پس از ملاحظه پرونده و انعكاس خلاصه آن در اين پرونده و توضيحات نماينده خواهان ختم رسيدگي را اعلام و طبق دادنامه شماره 311/35/9/64 خلاصتا" چنين راي داده است ( ... با توجه به اينكه حسب اظهار نماينده خواهان وجه سيگارها به صندوق دولت توديع شده و در پرونده نيز به علت عدم احراز ركن معنوي بزه حكم بر برائت صادر گرديده است و با توجه به اينكه اداره دخانيات فقط مستحق دريافت قيمت رسمي من باب خسارت مي باشد كه وجه آن ذيلا" توديع شده است لذا چون خواهان دليلي بر استحقاق خود بر دريافت وجه موردمطالبه ارائه نداده است حكم به بي حقي خواهان صادر و اعلام مي گردد ... ) از دادنامه مذكور دخانيات كل منطقه خراسان فرجامخواهي كرده و ضمن دادخواست فرجامي خلاصتا" اظهار داشته 1 برابر مدارك تقديمي و كليه اسناد و دفاتري كه جهت حسابرسي به شعبه 25 دادگاه كيفري دو ارسال شده فرجامخوانده متهم است كه از آذرماه 60 لغايت اسفند ماه 62 طي 485 فقره برگ فروش صادره مبلغ 5342123 ريلا از عاملين فروش اضافه دريافت نموده و چون حساب درآمد حاصله از فروش كالاي دخانيه فاقد چك بانكي مي باشدلذا به منظور برداشت وجوه اضافه پرداختي عاملين احتمالا" كالاازانبار خارج نموده واينكه كالاي خارج شده از انبار روزانه بازار سياه معادل چند برابر قيمت توسط نامبرده يا ايادي وي فروخته شده باشد محتمل است و نيز وكيل متهم اصل ارتكاب جرم را طبق لايحه تقديمي پذيرفته صرف اعلام رضايت تعداد محدودي از عاملين فروش ارتكاب جرم منتفي شده تلقي نمي توان نمود و متهم مستحق برائت نيست و دادگاه كيفري دو در مورد مبلغ 156322 ريال موجودي بانك در حساب درآمد كه مبلغ 94117 ريال آن پرداخت اضافه دريافتي ازبقيه عاملين كه متهم موفق به اخذ اعلام رضايت نشده هيچگونه تضمين و تعهدي از متهم اخذ نشده است 2 شركت دخانيات ايران از سازمانهاي دولتي بوده و كارمندان تحت استخدام آن نيز جزو كارمندان رسمي دولت مي باشد كه از بودجه عمومي بيت المال حقوق ومزايادريافت مي نمايند بنابراين با توجه به اينكه متهم پرونده بر اساس تمسك به تقديم طومار آن هم از تعهدات محدود از عاملين فروش به دادگاه موجبات جلب توجه رياست محترم دادگاه را فراهم و احتمالا" به همين دليل برائت حاصل نموده ولي آنچه مسلم است دراقدام منتهي به سوءاستفاده هيچگونه تاثيري نداشته و متهم مرتكب ارتكاب اقدمات خلاف قانون شده است بنابراين دخاتيات معتقد است حقوق ومزاياي پرداختي به كارمند موصوف طي مدت 28 ماه جزو يكي از اقلام ضرر و زيان وارده است و از طرفي هزينه هاي مربوطه بااعزام مامورين ازتهران به مشهد و از مشهد به بيرجند كه بودجه دولت آن هم در شرائط جنگ تحميلي پرداخت شده موضوعي نيست كه بشود از درخواست ضرر و زيان وارده چشم پوشي واغماض كرد كه مبادرت به لايحه جوابيه ازطرف فرجامخوانده گرديده پس ازانجام تبادل لوايح فرجامي به وسيله دفتر دادگاه صادر كننده راي و ارسال آن به ديوانعالي كشور و ارجاع پرونده به اين شعبه اينك در وقت بالا هيئت شعبه تشكيل با بررسي محتويات پرونده و مشاوره به شرح زير مبادرت به صدور راي مي نمايد.

بسمه تعالي
راي  اعتراضات فرجامي بر دادنامه فرجامخواسته نتيجتا" وارد است زيرا اساسا" معاملاتي كه فضولتا" انجام مي پذيرد تنهابه طريق اجازه اصيل مي تواند از صحت و نفوذ برخوردار گردد و دراين شرائط كليه ثمن اخذ شده از خريدار متعلق به مجيز مزبور مي باشد و چون در مانحن فيه نماينده شركت فرجامخواه در جلسه مورخه 11/7/64دادگاه اظهار داشه به اينك خوانده (با جعل اسناد سيگار اضافي از انبار خارج و فروخته ... وا اضافي فروش شده و تفاوت قيمت دولتي و بازار سياه به جيب خوانده ريخته شده است و در اين شرايط شركت دخانيات ضمن امضاء تلويحي معامله فضولي ياد شده مطالبه تفاوت قيمت را نموده و اين اقدام حق شرعي و قانوني وي بوده كه مورد عنايت دادگاه صادر كننده حكم قرار نگرفته است به اين جهت دادنامه فرجامخواسته مستندا" به ماده 568 قانون آئين دادرسي مدني نقض و رسيدگي مجدد درزمينه خواسته فرجامخواه ولدي الاقتضاء رعايت مقررات قسم فرجامخوانده طبق موازين شرعي و قانوني به دادگاه حقوقي يك مشهد ارجاع مي گردد.

مرجع :
كتاب قانون مدني در آيينه آراء ديوان عالي كشور - عقود وتعهدات
به اهتمام يدالله بازگير- انتشارات فردوسي - چاپ اول - چاپ دريا