رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي 12/7/72
شماره دادنامه 333/21
مرجع رسيدگي شعبه 21 ديوانعالي كشور

خلاصه جريان پرونده : آقاي (ر) داندانپزشك در تاريخ 1/7/66 دادخواستي به خواسته الزام خوانده به تنظيم سند رسمي انتقال يكباب آپارتمان مقوم به دو ميليون و پانصد هزار ريال به طرفيت آقاي (ف) بساز و بفروش به محاكم حقوقي يك تهران داده و به استناد فتوكپي قرارداد عادي مورخ 29/8/64 و دو فقره اظهارنامه ارسالي براي خوانده به منظور دعوت به دفترخانه براي تنظيم سند رسمي شماره هاي 2817048/665 و1411747/4/66 و گواهي دفترخانه شماره 311 به اينكه خواهان در31/4/66 براي تنظيم سند در دفترخانه مزبور حضور يافته توضيح داده است كه خوانده طي قرارداد مذكور يكباب آپارتمان جزء پلاك 33/3238 را به مبلغ 13770000 ريال به وي فروخته و8270000 ريال آن را دريافت كرده و مقرر نموده در 15/5/65آن را در دفترخانه شماره 311 رسما" به وي منتقل نمايد از انجام تعهد خود امتناع مي نمايد تقاضاي رسيدگي وصدور حكم بر محكوميت خوانده را نموده دادگاه وقت دادرسي را تعيين و طرفين را دعوت نموده و خوانده از طريق نشر آگهي مطبوعات احضار شده در جلسه دادرسي وكيل خواهان اظهار داشته ازآنجا كه اخيرا" خانمي به نام ... طي اظهارنامه مدعي مالكيت سه دانگ مشاع از آپارتمان مورد معامله گرديده اندوبا توجه به اينكه با فرض صحت ادعاي ايشان نامبرده نيز از ابتداي معامله در جريان دقيق موضوع قرار داشته و قطعا" آقاي (ف) كه قرارداد فروش را امضاء كرده از ناحيه ايشان ماذون بوده و شخص خانم هما000 نيز ضمن تنفيذ ضمني و عملي معامله انجام شده از طريق مساعدت هائي كه با موكل درانجام تغييرات ساختمان به منظوراستفاده به عنوان مطلب با ايشان مبذول نموده و تعداد زيادي ازهمسايگان و كارگران ساختماني همين ساختمان در جريان رضايت ايشان به انجام معامله وقرارداد بوده اند لذا در صورتي كه صحت ادعاي ايشان مورد قبول دادگاه قرار گيرد استدعاي تعقيب دعوي نسبت به سه دانگ مذكور بر عليه خانم ياد شده را نيز دارم وكيل خواهان در پاسخ دعواي خواهان اظهار مي كند خواهان فقط 5770000 ريال بابت ثمن معامله پرداخته و خواهان از اينكه آپارتمان مورد معامله دومالك داشته كاملا" مطلع بوده و قولنامه ديگري در29/8/64 باموكل تنظيم كرده و اين مطلب در آن منعكس مي باشد و قولنامه نسبت به سه دانگ اساسا" نمي تواند الزام آور باشد و معامله فضولي است و موردتنفيذ مالك قرار نگرفته است و تقاضاي رد دعواي خواهان را نموده جريان رسيدگي پرونده در مقدمه راي شماره 58/3 اين شعبه مشروحا" بيان شده و دادگاه نظر بر محكوميت خواندگان به تنظيم سندرسمي انتقال داشته و چنين استدلال نموده نظر به اينكه از مجموع محتويات پرونده ها و اسناد تقديمي و گواهي گواه تعرفه شده و وجود رابطه پدر و فرزندي بين دو خوانده و سكونت خوانده رديف دوم در يكي از طبقات آپارتمان ملكي خواندگان و مساعدت خوانده رديف دوم با خواهان در تهيه وسائل ساختمان و مطب و صورتمجلس تنظيمي مالكين آپارتمان ها كه با حضور شوهر خوانده دوم بوده كلا" نشانگر اطلاع كامل خوانده رديف دوم از انتقال و سهمي وي توسط خوانده رديف اول بوده كه عمل فضولي خوانده اول تنفيذ شده و عدول ازاين تنفيذ و ارسال اظهارنامه بعد از گذشت حدود دو سال از تاريخ تنظيم سند و تصرف خواهان در ملك ابتياعي موثر در مقام نيست ...  عقود با شهادت نيز قابل اثبات هستند و بيع معاملاتي نيز مورد قبول و حمايت شرع و قانون قرار گرفته است وقوع بيع نسبت به ششدانگ آپارتمان موردمعامله محرز مي باشد ... ) اين نظر پس از ابلاغ مورد اعتراض وكيل خواندگان قرار گرفته و شعبه بيست و يكم ديوانعالي كشور نظر دادگاه را در مورد الزام خوانده اول به تنظيم سند رسمي تاييد نموده لكن نسبت به نظر دادگاه درباره اعتراضات آقاي عليرضا زابلي وكيل هما000 وارد تشخيص ونظر دادگاه را نپذيرفته و چنين استدلال نموده نظر به اينكه مشاراليها ذيل قرارداد راامضاء ننموده و دليلي از ناحيه خواهان مبني بر مجاز بودن آقاي (ف) در اين خصوص ارائه نگرديده و با توجه به اينكه مشاراليها پس از اطلاع از ماجرا در هر صورت با ارسال اظهارنامه عدم رضايت خود را اعلام نموده است اعتراض وارد تشخيص و با عدم تنفيذ اظهارنظردادگاه در اين خصوص پرونده اعاده مي شود شعبه مرجوع اليه به نظر قبلي خود باقي مانده با استدلال منعكس در نظر استنباطي مبادرت به صدور راي نموده محكوم عليها تقاضاي تجديدنظرنموده و پرونده به ديوانعالي كشور ارسال و به اين شعبه ارجاع گرديده است لايحه اعتراضيه هنگام شور قرائت مي گردد.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد پس از قرائت گزارش آقاي (ف) عضو مميز و اوراق پرونده و لوايح طرفين دادنامه شماره 477 24/9/71 فرجامخواسته مشاوره نموده چنين راي مي دهد:

بسمه تعالي
با توجه به استدلال مذكور در دادنامه شماره 85/2021/2/71 اين شعبه و عدم امضاء ذيل قرارداد مستند دعوي توسط تجديدنظرخواه (بانو هما000) و عدم ارائه دليل ازناحيه خواهان (تجديدنظرخوانده) مبني بر مجاز بودن آقاي احمد فصيحي در اين خصوص و نيز با توجه به ارسال اظهارنامه توسط تجديدنظرخواه پس از اطلاع از ماجرا و اعلام عدم رضايت خود در رابطه با قرارداد موضوع بحث و مقررات موارد 248 و249 و صراحت ماده 249 قانون مدني ايراد و اعتراض تجديد نظرخواه وارد تشخيص و با نقض دادنامه تجديدنظرخواسته در مورد سهم مشارالهيا از آپارتمان موضوع دعوي پرونده جهت رسيدگي مجدد در اين خصوص به شعبه ديگر دادگاه حقوقي يك تهران ارجاع مي گردد

مرجع :
كتاب قانون مدني در آيينه آراء ديوان عالي كشور - عقود وتعهدات
به اهتمام يدالله بازگير- انتشارات فردوسي - چاپ اول - چاپ دريا