رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي  10/8/1366
دادنامه  448/21
مرجع رسيدگي شعبه 21 ديوانعالي كشور

خلاصه جريان پرونده : در تاريخ 12/9/63 آقاي (س) به طرفيت آقايان محمدتقي وحميد وخانمها بلقيس وفاطمه همگي ...  و هاجر ... دادخواستي به خواسته الزام به تنظيم سند رسمي مالكيت منزل مجزي شده از پلاك 11 فرعي از اصلي 385 بخش يك زاهدان مقوم به دو ميليون و سيصد هزار ريال تسليم دادگاه عمومي زاهدان نموده و اعلام داشته به خلاصه اينكه آقاي غلامرضا000 از وراث عبدالحسين مرحوم اصالتا" و وكالتا" از خواندگان منزل فوق را به موجب سند عادي مورخ 9/5/60 در مقابل مبلغ دو ميليون و سيصد هزار ريال فروخته و سيصد هزار ريال آن را بيعانه گرفته و قرار بوده بقيه را در موقع تنظيم سند رسمي به مدت يكماه دريافت نمايد چون در اين مهلت تنظيم سندمقدور نشده مجددا" سند عادي مورخ 25/7/60 تنظيم گشته كه در آن كليه وراث مرحوم عبدالحسين ...  از جمله خواندگان ضمن تاييد فروش منزل و تحويل آن امضاء گذاشته اند بعدها كه از دادن سند رسمي خودداري شده چون غلامرضا خود را وكيل ساير ورثه معرفي كرده بود دعوي فقط بر عليه او طرح گرديده و در پرونده 61374 محكوم به انتقال رسمي نسبت به سهم الارث خود گرديده و تقاضاي خلع يد محمد تقي و بانو فاطمه ...  با راي شماره 1557/11/63 مردوداعلام گرديد اكنون به استناد پرونده و راي ...  دادگاه عمومي زاهدان و فتوكپي هاي اسناد ابرازي مورخ 9/5/60و25/5/60 و تصرف منزل و گواهي حصر وراثت صدور حكم به محكوميت خواندگان به خواسته مذكور در دادخواست درخواست مي شود كه به كلاسه 63/806 دادگاه عمومي ثبت وقت رسيدگي تعيين شده لايحه تلگرافي آقاي حامد و لايحه ديگر او به معيت هاجر فنودي واصل شده كه مضن شرح مبسوطي منكر وكالت غلامرضا و امضائات ذيل سند و اعلام كرده اند يكي ازورثه فعلا" صغير ميباشد كه مادرش هاجر ...  او را دارد و مشاراليها بي سواد بوده و اثر انگشت از او نمي باشد و حامدفصيح نيز دو سال است كبير شده در تاريخ 25/5/60 حق امضاء نداشته رددعوي را خواستارند به جهت تاخير ابلاغ اخطاريه به علت اعاده بلاابلاغ عده اي از آنها جلساتي تشكيل يافته و خواهان در جلسه اي چند شهودي را معرفي نموده كه در حين تنظيم سند عادي آنها حضور داشته اند دادگاه حقوقي يك زاهدان كه رسيدگي را ادامه مي داده پس از استماع گواهي گواهان و ملاحظه پرونده كلاسه 61374 و راي 62761 پرونده 62550 دادگاه عمومي زاهدان پرونده ثبتي پلاك 11 فرعي از387 اصلي و پلاك 75 فرعي مجزي شده واز11فرعي از 385اصلي كه خواهان آن را مورد معامله دانسته و سندهاي عادي مورخ 9/5/60 و25/5/60 بشرح شهادت دو نفر شاهد بر تاييد و تنفيذ عده اي از ورثه مرحوم عبدالحسين ...  به جز آقاي محمدتقي و بانو خانم بلقيس 000و هاجر ...  به انتقال سند رسمي فوق الاشعار به ميزان سهم الارث ايشان در قبال اخذ بقيه ثمن معامله به قدرالحصه اظهارنظر كرده و اما نسبت به ادعاي خواهان بر عليه محمدتقي و فاطمه ... به علت عدم امضاي آنان در سند مورخ 25/5/60 نظر به رد دعوي ابراز كرده است پس از ابلاغ نظريه شش نفر به نامهاي حامد ومحمدتقي و حميد و بلقيس و فاطمه همگي ...  و هاجر ...  به آن اعتراض نموده اند كه هنگام راي اعتراضات و پاسخ آقاي (س) قرائت خواهد شد فلذا پرونده در اجراي ماده 14 قانون تشكيل دادگاههاي حقوقي يك ودو به ديوانعالي كشور ارسال به كلاسه بالا ثبت به اين شعبه ارجاع شده است .
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد پس از قرائت گزارش آقاي و اوراق پرونده مشاوره نموده چنين نظر مي دهند.
1 - چون نظريه مورخ 20/3/1366 دادگاه حقوقي يك زاهدان به ضرر آقاي محمدتقي وخانم فاطمه ...  فرزندان عبدالحسين نمي باشندواظهار نظر بر رد دعوي خواهان نسبت به سهم الارث آنان از پلاك مورد دعوي شده اعتراض نامبردگان نسبت به نظريه مزبور قابليت طرح راندارد و رد مي شود.
2 - با توجه به محتويات پرونده واستدلال دادگاه و وجود امضاء آقايان حامد و حميد متولد1343 و تاريخ مزبور واجد سن رشد شرعي بوده است آن قسمت از نظريه مزبور كه ناظر است بر الزام سند رسمي انتقال نسبت به سهم الارث دو نفر مذكور از پلاك 57 فرعي مجزي شده از11 فرعي از 385 اصلي بخش يك زاهدان موجه و صحيح تشخيص و تاييد مي گردد.
3 - با وجودي كه درمتن نوشته مورخ 25/5/1360نام خانمهاهاجر ...  و بلقيس 000 نوشته شده ولي به ظاهر امضائي از آنها ذيل آن وجود ندارد عبارت (ازطرف بانوهاجر ... ) ذيل نوشته مزبور و امضاءدنباله عبارت مرقوم حاكي است شخص ديگر به جاي هاجر ...  امضاء كرده است كه با امضاء حامد مشابهتي دارد .  چون بانو هاجر ...  بشرح لايحه ثبت شده به شماره 98050/12/1363 مدعي بوده فاقد امضاء است و نوشته مزبور را امضاء ننموده و انگشت نزده در لايحه اعتراضي مشاراليها و بلقيس 000 منكر امضاء و تاييد عمل غلامرضا000 هستند و آقاي نجف فرزند ابوطالب مسجل نوشته مزبور در تحقيقات 6/2/1366 اظهار داشته علاوه بر آقايان حامد و حميد ...  خانمها بلقيس 000 و هاجر00 هم سند مزبور را امضاء كرده اند و آقاي حسين ...  كه مسجل سند مرقوم هم نمي باشد در تحقيقات 23/7/1365 اظهار داشته وراث حاضر سند25/5/1360 را امضاء نمودند اقتضاء دارد اصل سند مرقوم از خواهان مطالبه و به خواهان و دو شاهد ياد شده ارائه و از آنها اخذ توضيح شود كدام امضاء ذيل نوشته 25/5/1360 متعلق به خانمها بلقيس 000و هاجر ...  است و در زمينه انتساب امضاء معرفي شده به دو نفر مذكور رسيدگي لازم معمول گردد در صورتي كه دو خوانده مرقوم نوشته 25/5/1360 را امضاء نكرده باشند با توجه به كيفيت و نحوه اظهارات دو شاهد معامله انجام شده وسيله غلامرضا000 را تاييد و تنفيذ ننموده اند و با عنايت به مواد 247و251 قانون مدني محكوميت آنها به تنظيم سند رسمي نسبت به سهم الارثشان وجاهت قانوني ندارد فلذا نظريه مورخ 20/3/1366 در مورد خانمها هاجر ...  و بلقيس 000 فعلا" مورد تاييد نمي باشد پرونده به دادگاه حقوقي يك زاهدان اعاده مي شود.

مرجع :
كتاب قانون مدني در آيينه آراء ديوان عالي كشور - عقود وتعهدات
به اهتمام يدالله بازگير- انتشارات فردوسي - چاپ اول - چاپ دريا